ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı ve Özel Temsilcisi Jared Kushner’ın Gazze barış planını ilerletmek amacıyla gerçekleştirdiği Orta Doğu temasları, planın en kritik başlıklarında somut bir sonuç alınamadan tamamlandı.
Hamas ve İsrail taraflarıyla görüşen Kushner, İsrail’in Gazze’den çekilmesine ilişkin bir takvim üzerinde uzlaşma sağlayamadı.
Kushner, ziyaret kapsamında Hamas’ın siyasi lideri Halil el-Hayya ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ayrı ayrı görüştü. Görüşmelerin merkezinde, Trump’ın Barış Kurulu tarafından temmuz sonunda açıklanan 15 maddelik Gazze planının hayata geçirilmesi yer aldı.
Plan, İsrail’in Gazze Şeridi’nden tamamen çekilmesini, Hamas’ın silah bırakmasını ve bölgenin yönetimindeki kontrolünden vazgeçmesini öngörüyor. Hamas plana onay verirken Netanyahu yönetimi, İsrail’in çekilmesini Hamas’ın tamamen silahsızlandırılması şartına bağlıyor.
Kritik başlıkta sonuç yok
Kushner’ın temaslarında bazı teknik konularda mutabakat sağlansa da barış planının önünü açacak temel mesele olan İsrail’in Gazze’den çekilmesi konusunda ilerleme kaydedilemedi. Taraflar, İsrail ordusunun Gazze’den ne zaman ve hangi takvim doğrultusunda çekileceği konusunda anlaşamadı.
Netanyahu yönetimi, Hamas tamamen silahsızlandırılmadan İsrail’in çekilmeyeceği ve Gazze’nin yeniden imar sürecinin başlamayacağı yönündeki tutumunu sürdürdü.
Kushner ile Netanyahu arasındaki görüşmenin ardından AFP’ye konuşan üst düzey bir İsrailli yetkili, ABD ile İsrail’in Hamas silahsızlandırılmadan Gazze’de yeniden konuşlanma ve imar faaliyetlerinin başlamaması konusunda uzlaştığını açıkladı.
Tarafların ayrıca Hamas’ın silahlarını sürecin ilk aşamasında ABD’li bir generalin gözetiminde teslim etmesinin istenmesi konusunda mutabakata vardığı belirtildi.
Çalışma grupları kuruldu ancak takvim belirlenemedi
Netanyahu’nun ofisi görüşmeleri “derinlemesine ve yapıcı” olarak nitelendirse de temaslardan İsrail’in Gazze’den çekilmesine ilişkin somut bir tarih çıkmadı.
Taraflar bunun yerine iki çalışma grubu kurulması konusunda anlaştı. Gruplardan biri Hamas’ın silahsızlandırılması ve Gazze’nin askerden arındırılması, diğeri ise temiz su, hijyen ve halk sağlığı sorunları üzerinde çalışacak.
Böylece Kushner’ın ziyareti, Gazze barış planının uygulanmasını sağlayacak siyasi bir uzlaşma üretmek yerine çalışma gruplarının kurulması ve silahsızlanmaya ilişkin prensip kararlarıyla sınırlı kaldı.
Sekiz ülkeden İsrail’e tepki
Kushner’ın temasları, Türkiye, Mısır, Endonezya, Ürdün, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri dışişleri bakanlarının İsrail’e yönelik ortak açıklamasının ardından gerçekleştirildi.
Sekiz ülke, İsrail’in Washington tarafından hazırlanan Gazze planına yönelik tutumunu kınayarak bunun planın uygulanmasını tehlikeye attığını ve Gazze’de savaşın sona erdirilmesine yönelik çabaları sekteye uğratabileceğini bildirdi.
Kushner’ın temaslarının ardından ise planın temel anlaşmazlığı çözülemedi: İsrail, Hamas’ın tamamen silahsızlandırılmasını çekilmenin ön koşulu olarak tutmaya devam ederken, Gazze’den çekilme için herhangi bir somut takvim ortaya konulamadı.
