Shanghai İşbirliği Örgütü (SİÖ) 2026 Zirvesi, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te başladı. Örgütün 25. kuruluş yıl dönümüne denk gelen zirve, Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın da aralarında bulunduğu üye ülke liderlerini bir araya getirdi.
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Irıs Ordo Kongre Merkezi’nde düzenlenen SİÖ Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı öncesinde liderleri karşıladı. Karşılamanın ardından liderler geleneksel “aile fotoğrafı” için bir araya geldi.
Kırgızistan’ın dönem başkanlığında gerçekleştirilen zirvenin ana teması, “SİÖ’nün 25 Yılı: Sürdürülebilir Barış, Kalkınma ve Refah İçin Birlikte” olarak belirlendi.
Xi Jinping’den Bişkek’te yoğun diplomasi trafiği
Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping de zirve kapsamında Bişkek’te yoğun bir diplomasi trafiği yürütüyor. Xi, zirve öncesinde Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un yanı sıra Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ve Moğolistan Cumhurbaşkanı Ukhnaa Khurelsukh ile görüşmeler gerçekleştirdi.
Xi’nin Bişkek temaslarında ikili ilişkilerin geliştirilmesi, ekonomik ve ticari işbirliğinin artırılması, bölgesel bağlantıların güçlendirilmesi ve SİÖ çatısı altındaki koordinasyon öne çıktı.
Xi Jinping, SİÖ’nün kuruluşundan bu yana geçen 25 yılda bölgesel işbirliğinde önemli bir platform haline geldiğini vurgularken, örgütün güvenlik ve kalkınmanın yanı sıra daha adil ve çok kutuplu bir uluslararası düzenin oluşturulmasında daha etkin rol üstlenmesi gerektiği mesajını verdi.
Xi Jinping ile Putin bir araya geldi
Zirvenin öne çıkan görüşmelerinden biri Xi Jinping ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında gerçekleşti.
Xi, görüşmede Çin-Rusya ilişkilerinin temelinin daha da güçlendiğini belirterek, iki ülke arasındaki kapsamlı stratejik koordinasyonun geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Uluslararası ortamda belirsizlik ve öngörülemezliğin arttığına dikkati çeken Xi, buna karşın dünya halklarının barış, kalkınma, işbirliği ve karşılıklı kazanıma yönelik beklentilerinin değişmediğini ifade etti.
Xi, Çin’in Rusya ve diğer ülkelerle birlikte SİÖ’nün gelecekteki gelişiminin yönünü belirlemeye ve örgütün istikrarlı şekilde ilerlemesini sağlamaya hazır olduğunu kaydetti.
Çin-Rusya işbirliğinde yeni mesajlar
Putin de görüşmede Rusya ve Çin’in kapsamlı stratejik koordinasyonunu sürekli derinleştirdiğini belirterek, iki ülke arasındaki ilişkilerin devletler arası ilişkilere örnek teşkil eden bir modele dönüştüğünü söyledi.
Rusya’nın Çin ile üst düzey temasları sürdürmeye hazır olduğunu ifade eden Putin, ticaret, enerji, sanayi, ulaştırma, bilim ve teknoloji alanlarındaki işbirliğinin daha da güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
İki lider ayrıca SİÖ’nün yanı sıra Birleşmiş Milletler, BRICS ve G20 gibi çok taraflı platformlardaki koordinasyonun artırılması konusunda mesaj verdi.
SİÖ 25. yılında yeni yol haritasını belirliyor
Zirvenin açılışında konuşan Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, SİÖ üyesi ülkelerin dünya nüfusunun yüzde 40’ından fazlasını ve küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın yaklaşık dörtte birini temsil ettiğine dikkat çekti.
Caparov, örgütün sınır güvenliğine odaklanan bölgesel bir yapıdan uluslararası alanda söz sahibi bir aktöre dönüştüğünü söyledi.
Kırgızistan’ın dönem başkanlığı sırasında güvenlik işbirliği, ekonomik ilişkiler, ulaştırma bağlantıları ve kültürel temasların geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütüldü. Dijital kalkınma ve yapay zeka da örgütün öncelikli gündem başlıkları arasına dahil edildi.
Bişkek’teki toplantıda güvenlik, ekonomi, ticaret, ulaştırma, enerji ve dijital dönüşüm başta olmak üzere bölgesel ve küresel meselelerin ele alınması bekleniyor.
Zirvenin sonunda SİÖ’nün 25. kuruluş yıl dönümünü simgeleyen ve örgütün gelecek dönemine ilişkin önceliklerini ortaya koyacak “Bişkek Deklarasyonu” imzalanacak.
Erdoğan da Bişkek’te
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da SİÖ Zirvesi kapsamında Bişkek’te temaslarda bulunuyor.
Erdoğan, zirve öncesindeki diplomasi trafiği kapsamında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile bir araya geldi. İki liderin görüşmesinde ikili ilişkiler ile bölgesel ve küresel gelişmelerin ele alınması bekleniyor.
Erdoğan’ın Bişkek programı kapsamında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile de görüşmesi öngörülüyor.
SİÖ Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı’nın ardından Erdoğan’ın da katılacağı “SİÖ Artı” formatındaki toplantı gerçekleştirilecek.
Türkiye, Shanghai İşbirliği Örgütü’nde tam üye statüsünde bulunmuyor. Ankara, 2012 yılından bu yana örgütte “diyalog ortağı” olarak yer alıyor.
Bişkek’te dünya liderleri bir arada
SİÖ Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı’na Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Hindistan Başbakanı Narendra Modi ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif katıldı.
25. yılını kutlayan SİÖ’nün Bişkek Zirvesi’nde liderlerin vereceği mesajların, örgütün önümüzdeki dönemde bölgesel güvenlikten ekonomik işbirliğine ve çok kutuplu dünya düzenine kadar birçok alanda izleyeceği yol açısından belirleyici olması bekleniyor.
