Uluslararası Para Fonu (IMF), 2026 yılına ilişkin küresel ekonomik büyüme tahminini temmuz ayındaki öngörüsüne kıyasla 0,1 puan artırarak yüzde 3,1'e yükseltti. Fon, yapay zekâ (YZ) yatırımlarındaki hızlı artışın küresel ekonomiyi desteklediğini, ancak Orta Doğu'daki çatışmaların yol açtığı ekonomik kayıpların büyüme görünümünü olumsuz etkilediğini bildirdi.
IMF'nin "Zorluklar Altında Direnç, Acil Seçimler" başlıklı Dünya Ekonomik Görünümü raporuna göre, küresel ekonominin 2025'te yüzde 3,5 büyümesinin ardından 2026'da yüzde 3,1 büyümesi bekleniyor. Büyüme oranının 2027'de ise yüzde 3,4'e yükselmesi öngörülüyor. Bu oran, fonun temmuz ayındaki tahminiyle aynı seviyede bulunurken nisan ayındaki öngörüsünün 0,2 puan üzerinde yer alıyor.
Küresel büyüme daha az sayıda ekonomide yoğunlaşıyor
IMF, küresel ekonomik büyümenin giderek daha az sayıda ülkede yoğunlaştığına dikkat çekti. Buna göre, dünya genelindeki büyümenin yüzde 95'i artık yalnızca 32 ekonomi tarafından sağlanıyor. Nisan ayında bu sayı 54 olarak kaydedilmişti. Ayrıca ekonomilerin yaklaşık yüzde 47'sinin büyüme tahminleri aşağı yönlü revize edildi.
Fon, küresel ekonomideki mevcut tabloyu genel bir yavaşlama ya da hızlanmadan ziyade, büyümenin ülkelerin enerji şoklarına ve yapay zekâ kaynaklı talebe maruz kalma düzeylerine göre yeniden dağıldığı bir süreç olarak değerlendirdi.
Yapay zekâ donanımlarının tedarik zincirine güçlü biçimde entegre olan ve enerji kaynaklı risklere daha az maruz kalan ekonomilerin daha iyi performans göstermesi bekleniyor. Buna karşılık, teknoloji yatırımlarındaki artıştan sınırlı ölçüde yararlanan enerji ithalatçısı ülkeler; yükselen ithalat maliyetleri, zayıflayan para birimleri ve düşen reel gelirler nedeniyle daha ağır ekonomik koşullarla karşı karşıya kalıyor. Bu durumun özellikle düşük gelirli ülkeler üzerindeki baskıyı artırdığı belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı'nın kapanması büyümeyi olumsuz etkiliyor
IMF'nin temel senaryosu, Hürmüz Boğazı'nın Mart 2027'de yeniden açılmasını ve ekonomik koşulların Ekim 2027'ye kadar genel olarak savaş öncesi seviyelere dönmesini öngörüyor.
Savaş öncesinde dünya deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların küresel ekonomi üzerinde önemli etkiler yarattığı belirtiliyor.
IMF hesaplamalarına göre, arz tarafındaki telafi edici gelişmeler hesaba katılmadığında boğazın kapanması, 2026 yılında küresel büyümeyi 0,9 puan azaltabilecek. Ancak Körfez ülkelerindeki üretimin alternatif güzergâhlara yönlendirilmesi, diğer bölgelerde üretimin artırılması, stokların kullanılması ve dünya ekonomisinin petrol yoğunluğunun azalması sayesinde büyüme üzerindeki net etkinin yaklaşık 0,3 puanla sınırlı kalması bekleniyor.
Enerji üretimi ve ulaşımındaki aksaklıklardan en fazla etkilenen ülkelerde ise daha sert bir ekonomik daralma öngörülüyor. Suudi Arabistan'ın 2026 yılı büyüme görünümü, temmuz tahminine kıyasla 5 puan düşürülerek yüzde eksi 3,3'e çekildi. Bahreyn, Irak, Kuveyt ve Katar ekonomilerinin de aynı yıl çift haneli oranlarda küçülmesi bekleniyor.
Petrol fiyatlarında artış, enflasyonda yükseliş beklentisi
IMF, enerji piyasalarındaki belirsizliklerin petrol fiyatlarını ve küresel enflasyonu yukarı yönlü etkilediği uyarısında bulundu. Fon, petrol stoklarının keskin fiyat artışlarını tetikleyebilecek seviyelere doğru gerilediğine dikkat çekti.
Raporda, petrolün varil fiyatının 2026 yılında ortalama 95,74 dolar olması bekleniyor. Bu rakam, 2025 yılı ortalamasına göre yaklaşık yüzde 41'lik artışa işaret ediyor. Petrol fiyatının 2027 yılında ise ortalama 87,39 dolara gerileyeceği tahmin ediliyor.
Küresel manşet enflasyonun 2025'teki yüzde 4,1 seviyesinden 2026'da yüzde 4,7'ye yükselmesi, ardından 2027'de yeniden yüzde 4,1'e gerilemesi bekleniyor. IMF, nisan ayındaki tahminlerine kıyasla enflasyon beklentisini 2026 için 0,3 puan, 2027 için ise 0,4 puan artırdı.
Çekirdek enflasyonun Japonya ve İngiltere'de 2027 sonuna kadar, Avro Bölgesi ve ABD'de ise 2028'in ortalarına kadar yüzde 2 seviyesine dönmesinin beklenmediği belirtildi.
Büyük ekonomilerde büyüme beklentileri
IMF'nin tahminlerine göre, büyük ekonomiler arasındaki büyüme görünümü farklılık gösteriyor.
ABD ekonomisinin tüketim harcamaları, maliye politikası ve teknoloji yatırımlarının desteğiyle 2026 ve 2027 yıllarında yüzde 2,3 büyümesi bekleniyor. Avro Bölgesi'nde ise yüksek enerji fiyatları ve zayıf tüketici güveninin etkisiyle büyümenin 2026'da yüzde 1,1, 2027'de yüzde 1,2 olması öngörülüyor.
Hindistan ekonomisinin hem 2026 hem de 2027 yılında yüzde 7 büyüyeceği tahmin ediliyor. Japonya'nın 2026'da yüzde 0,7, İngiltere'nin ise yüzde 1,3 büyümesi bekleniyor.
IMF'nin değerlendirmesi, yapay zekâ yatırımlarının küresel ekonomik faaliyetleri desteklemesine rağmen enerji arzındaki aksaklıklar, yüksek petrol fiyatları ve enflasyon baskılarının ülkeler arasındaki büyüme farklarını derinleştirdiğine işaret ediyor.
