Uluslararası Af Örgütü, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei'nin göreve geldiği Aralık 2023'ten Aralık 2025'e kadar geçen iki yıllık dönemde, ülkede gözetim teknolojilerinin hızla yaygınlaştığını belgeleyen kapsamlı bir rapor yayımladı.
"Estado de vigilancia: La expansión del uso de tecnologías de vigilancia masiva por el Gobierno de Argentina" ("Gözetim Devleti: Arjantin Hükümeti'nin Kitlesel Gözetim Teknolojilerini Genişletmesi") başlıklı rapor, hükümetin sosyal medya izleme araçları, yüz tanıma sistemleri, drone ve hava gözetim teknolojileri ile otomatik takip sistemlerini devreye soktuğunu ortaya koydu.
Gözetime milyonlarca dolar
Rapora göre, Arjantin Ulusal Güvenlik Bakanlığı 2024-2025 yılları arasında gözetim teknolojilerine en az 1,2 milyon dolar harcadı. Başkent Buenos Aires ise kendi kamera ağına yaklaşık 48 milyon dolar ek yatırım yaparak kentteki gözetim kapsamını yüzde 82'ye çıkardı.
Hükümetin bu teknolojik genişlemeyi, ulusal istihbarat sisteminde kapsamlı reform, güvenlik alanında yapay zeka kullanımı için özel bir birim kurulması ve kararnamelerle gözetim yetkilerinin genişletilmesiyle birlikte yürüttüğü belirtiliyor.
"Kendimizi sürekli izleniyor hissediyoruz"
Rapor, 21 kişiyle yapılan görüşmelere, resmi belge analizlerine ve bilgi edinme başvurularıyla elde edilen verilere dayanıyor.
Görüşülen gazeteciler, aktivistler, emekliler ve gençler, bu gözetim altyapısının caydırıcı bir etki yarattığını ve kendilerini sürekli izleniyor hissettiklerini belirtti. Birçok kişi, bu nedenle sansür ve kendini susturma davranışları geliştirdiğini, protestolara katılımlarını azalttığını ifade etti.
Emekli aktivisti Ana Tapia: "Uzun zamandır herkesi çoktan teşhis ettiler... Yürürken, birdenbire tam tepende bir drone görüyorsun. Bazen sadece birkaç metre yukarında. Neden bu kadar yakın? Neden bu kadar müdahaleci?" ifadelerini kullandı.
Hedefte ifade özgürlüğü ve toplanma hakkı
Uluslararası Af Örgütü, bu gelişmeleri insan hakları ihlali olarak nitelendiriyor ve bunu "otoriter uygulamaların arttığına dair bir işaret" olarak görüyor.
Raporun yazarlarından ve yapay zeka ile insan hakları uzmanı Matt Mahmoudi, durumu şöyle özetliyor: "Bu teknolojiler, devlet kontrol altyapısının ayrılmaz bir parçası haline geldi: muhalefete saldırıldı, protesto hareketleri caydırıldı ve marjinal gruplar taciz edildi."
Mahmoudi, hükümetin güvenlik gerekçesiyle "neredeyse bir tür boş çek" aldığını ve bunun çoğu zaman ne gerekli ne de meşru olduğunu belirtiyor.
Rapordan talepler
Uluslararası Af Örgütü raporunda Arjantin hükümetine şu çağrılarda bulunuyor:
-
Uzaktan biyometrik tanıma teknolojilerinin ayrımcı gözetim amacıyla geliştirilmesinin, üretilmesinin, satışının ve kullanımının yasaklanması.
-
Gözetim teknolojilerinin kullanımına dair şeffaf ve denetlenebilir mekanizmalar oluşturulması.
Ekonomik kriz ve protestolar
Raporun yayımlandığı dönemde Arjantin, Milei'nin uyguladığı sert kemer sıkma politikaları nedeniyle sık sık kitlesel protestolara sahne oluyor. Raporda, sağlık, eğitim ve emekli maaşları gibi alanlarda kesintiye gidilirken yalnızca Güvenlik ve İstihbarat bakanlıklarının bütçelerinin artırılması da eleştiriliyor.
Uluslararası Af Örgütü, bu protestoların hükümetin gözetim kapasitesini artırmasını meşrulaştırmak için kullandığı bir zemin oluşturduğunu belirtiyor.
