Haber Merkezi
Çin ve Kanada arasındaki ticari diyalog süreci uzun yıllar süren diplomatik çabaların ardından iki ülke arasından tekrar başladı.
Resmi adı "Kanada-Çin Ekonomik ve Ticari İş Birliği Yol Haritası" olarak anılan anlaşma Kanada Başbakanı Mark Carney'in 14-17 Ocak tarihleri arasında Çin'e yaptığı resmi ziyaret sırasında imzalandı.
Çin elektrikli araçlarını ve Kanada tarım ürünlerini etkileyen bir dizi ticari kısıtlamanın kaldırılması amaçlanıyor.
Çin ve Kanada'dan ortak bildiri: Ticari ilişkilerde yeni diyalog
Çin ve Kanada Hükümetleri tarafından yayımlanan ortak bir bildiriyle, "ikili ticari ilişkileri genişletme, karşılıklı yatırımları güçlendirme ve karşılıklı ilgi alanlarına giren çeşitli sektörlerde iş birliğini derinleştirme konusundaki kararlılıklar dile getirildi.
Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping konuyla ilgili “Çin ve Kanada’nın ulusal koşulları farklı olsa da, her iki ülke de birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeli, seçtikleri siyasi sistemlere ve kalkınma yollarına saygı duymalı ve ülkelerin birbiriyle ilişkilerinde doğru yolu benimsemelidir.” ifadelerini kullanmıştı.
Hangi konular üzerinde anlaşmaya varıldı?
İmzalanan anlaşmaya göre Kanada, Çin'den ithal edilen elektrikli araçlar için uygulanan vergi tarifesini %100'den %6'ya kadar düşürecek.
Kanada, Çin'den gelen elektrikli araçların Kanada pazarına girişine izin verecek ve başlangıçta yıllık 49.000 elektrikli araç kotası belirlenecek. Bu kota kapsamındaki araçlar, en çok kayrılan ülke (MFN) tarifesi olan %6,1 oranında vergilendirilecek. %100’lük ek vergi resmen kaldırılacak. Kota hacmi her yıl belirli bir oranda artırılacak.
Ayrıca Kanada, Çin'den ithal edilen bazı çelik ve alüminyum ürünlerine uygulanan gümrük vergilerinin askıya alınması sürecini 2026 yılının sonuna kadar uzatacak. Kanada daha önce Çin'den ithal edilen çelik ve alüminyum ürünlerine %25 oranında gümrük vergisi uygulanacağını açıklamıştı.
Yeni uzatmayla birlikte anlaşma, Kanada'da arzı düşük olan veya hiç arzı olmayan çelik, alüminyum ve türevi ürünleri kapsayacak. 11 tarife kalemi için tam, 55 tarife kalemi için ise kısmi bir askıya alma sürecine girilecek. Askıya alma kararı ayrıca yedi ek çelik ürünü, iki alüminyum ürünü ve dört çelik türevini de kapsayacak şekilde genişletilecek.
Kanada İstatistik Kurumu verilerine göre, 2024 yılında gümrük vergisine tabii tutulacak ürün kategorilerinden yaklaşık 977 milyon dolar değerinde ithalat gerçekleştirilirken bu, toplam ithalatın yüzde 8'i anlamına geliyor.
Gümrük vergisine tabii alüminyum ürünlerinden yaklaşık 940 milyon dolar değerinde ithalat yapılırken bu da toplam ithalatın yaklaşık yüzde 28'ini oluşturuyor.
Elektrikli araçlara ilişkin yapılan tavizler ve çelik ile alüminyum tarifelerindeki indirimler iki ülke arasındaki ticari diyalog için dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Çin Ticaret Bakanlığı Sözcüsü He Yangqian, 22 Ocak'ta gazetecilere verdiği demeçte yeni elektrikli araç kotasının "Kanada için doğru yönde atılmış olumlu bir adım ve Çin elektrikli araçlarının Kanada pazarına yayılması için iyi bir haber" olduğunu söyledi.
Çin'den Kanada'nın tarife hamlesine karşılık: Tarım ürünlerine indirim
Kanada'nın elektrikli araç alımlarına karşılık veren Çin; kanola tohumu, kanola küspesi ve çeşitli deniz ürünleri de dahil olmak üzere Kanada tarım ürünlerine uygulacağı gümrük tarifesini düşürecek.
Kanada, Çin'in kanola tohumlarına uyguladığı gümrük vergilerini 1 Mart 2026 yılına kadar toplamda yaklaşık yüzde 15 oranında düşürmesi bekleniyor. Şu an uygulanan oran ise yüzde 84,8.
Bir diğer dikkat çekici unsur: Petrol
Kanada'nın Çin'e yaptığı mineral yakıt ihracatı son birkaç yılda büyük artış gösterdi; 2023'ten 2024'e yüzde 63'ün üzerinde artarak 3,9 milyar ABD dolarına ulaştı ve 2025'in yalnızca ilk dokuz ayında 4 milyar ABD dolarını aştı.
Konuyla ilgili Çin ve Kanada hükümeti tarafından yapılan ortak açıklamada, iki taraf hem temiz hem de geleneksel enerji alanlarında iş birliğini genişletme taahhüdünde bulunduğu ve "temiz ve geleneksel enerjide karşılıklı yatırımı ve ticareti destekleyecek kilit alanları belirlemek" üzere Bakanlar düzeyinde enerji diyaloğu başlatıldığı bildirildi.
Çinli ve Kanadalı şirketler için anlaşma ne anlama geliyor?
Anlaşma, özellikle elektrikli araçlar ve kanola ürünleri gibi doğrudan etkilenen sektörlerde faaliyet gösteren Çinli ve Kanadalı ihracatçılar için şimdiden somut faydalar sağladı.
Ticaret engellerinin azaltılmasının ötesinde, taraflar makroekonomik etkileşimi ve ekonomik-ticari iş birliğini artırma konusunda da mutabakata vardı. Bu kapsamda, Kanada–Çin Ortak Ekonomik ve Ticaret Komisyonu’nun (JETC) yenilenmesi de kararlaştırıldı.
Kanada ürünlerinin Çin pazarına erişimini genişletebilirken, aynı zamanda Kanadalı ihracatçılar ve yatırımcılar için Çin’deki faaliyet koşullarının somut şekilde iyileştirilmesi adına fırsatlar da yaratabilir.
Daha düzenli ve kurumsal bir etkileşim çerçevesi ise, gıda güvenliği, sanayi kapasite fazlası ve devlet sübvansiyonları gibi tekrar eden ticaret anlaşmazlıklarının daha yapısal ve yapıcı biçimde ele alınmasına olanak sağlayabilir.
