Ulaş Can-CGTN Türk GYY
Gezi eylemlerinde çok sık kullanılan Z kuşağı kavramı gibi, Fransa'daki sokak eylemlerinde de gençleri niteleyen yeni bir kavram karşımıza çıkıyor. Tasty Crousty kuşağı. Peki nedir bu Tasty Crousty diye baktığımızda, tarihler boyunca mutfağı ile övünmüş ve fenomen olmuş Fransız Mutfağı'na bir meydan okuma olduğunu görüyoruz. Tıpkı eylemlerin kendisi gibi. Tasty Crousty Fransa'nın dünyaca ünlü mutfağı "fine dining" kültürüne uzak duran, bir kutu içinde servis edilen, pirinç pilavı, çıtır tavuk, kızarmış soğan ve özel kremalarla servis edilen bir fast food akımı.
Créteil'den bir kıvılcım
Hareket, 18 Eylül'de Paris banliyösü Créteil'deki Saint-Exupéry lisesinden başladı. Fransız rap haber sitesi Booska-P'nin yayınladığı ve TikTok'ta 1,5 milyon kez izlenen videoda sekiz öğrenci, banliyö gençliği olarak kendilerini "cumhuriyetin eşitlik ilkesinden kopmuş, terk edilmiş" hissettiklerini anlattı.Kıvılcım, bir hafta içinde ulusal bir harekete dönüştü. 2 Ekim itibarıyla ülke genelinde 1.027 lise harekete dahil oldu; 560'ından fazlasında eylem, 400'ünde tam kapanma gerçekleşti. Ülkenin en seçkin okulları Louis-le-Grand ve Henri-IV öğrencileri, Seine-Saint-Denis gibi yoksul banliyölerdeki okullarla dayanışma için harekete katıldı.
Varoşlar kriminal değil politik oldu
Hareketin politik önemi ise sınıfsal kimliğinden kaynaklanıyor. Varoşlarda örgütlenen bir gençlik hareketi, bir haftada ülkenin tüm sosyal muhalefet alanında egemen güç hâline geldi. Tasty Crousty hareketi, Sarı Yelekliler, pandemi, Filistin soykırımı, kent yoksulluğu gibi birikimlerin üzerinden yükseliyor ve gücünü "sokak bilimi" (streetologie) olarak adlandırdıkları varoş kültüründen alıyor. Bugüne kadar Fransa'da göçmenlerin kriminalize oldukları varoşlar Tasty Crousty hareketi ile politikleşiyor.
Hareketin dilinin yeniliği de dikkat çekici: Pankartlardaki edebi yaratıcılık, "tasty crousty antifascisti" gibi mizahi sloganlar veya okuldaki eylemleri kaçıranlar için kullandıkları "fomo" (fear of missing out) kavramı, geleneksel eylem biçimlerini demode hâle getiriyor.
Şiddetli baskı ve genişleyen ittifak
Hükümetin karşılığı ise "dehşete düşüren bir agresiflik" oldu. 5 Ekim'de bir lise öğrencisi polisin attığı ses bombası sonucu elini kaybetti, 7 Ekim'de bir öğrenci kafasından aldığı darbeyle ağır yaralandı ve çenesi parçalandı. Ve on binlerce gözaltı. Buna rağmen hareket büyüyor. Öğretmen sendikaları öğrenci velileri ve hatta Çiftçiler Konfederasyonu traktörleriyle öğrencilerin eylemlerine destek verdi. Ve 17 Ekim için kritik bir buluşma planlanıyor: Sarı Yelekliler ile gençlik hareketi "Sarılar ve gençler: mücadelelerimiz buluşuyor" şiarıyla aynı güne yürüyor.
Tasty Coursty, Fransa'da iktidarı değiştirebilir mi?
Evet değiştirebilir. Hareket önemli bir sönümlenme ile karşı karşıya gelmezse, kendi yarattığı kültürel özellikleri korursa ve aralarından iyi liderler çıkarabilirse büyüyerek yoluna devam edebilir. Hareket, örgütlenme dışı bir gençlik kuşağının siyaseti yeniden icat ettiğini gösteriyor; soldaki mevcut yapıları aşan bu enerji Fransız sosyalistler için de bir fırsata dönüşebilir.
Komün hayaleti korkutuyor
Elysee Sarayı'nın 1871'de gördüğü kabus hala dün gibi. Bugün Paris'in varoşlarından gelen gençler, 1871'in işçi mahalleri olan Montmarte ve Bellevile'den gelip iktidarı alanlarla aynı talepleri haykırıyor "eşitlik". Ezilenlerin ilk iktidar denemesinin tarihsel laboratuvarı olan Paris, belki de AI çağında, insanlık tarihinin en ileri yaşam modelini bize tekrar hatırlatacak.
