Bilim-Teknoloji

Gizemli uzay sinyallerinin kaynağı çözülebilir

Astronomlar, yıllardır kaynağı tartışılan tekrarlayan radyo sinyallerinin izini birbirinin etrafında dönen iki yıldızdan oluşan sıra dışı bir sisteme kadar sürdü. Bulgular, evrendeki "uzun periyotlu radyo geçicileri" olarak bilinen gizemli sinyallerin kökenine ilişkin en güçlü açıklamalardan birini sunuyor.

Uluslararası bir araştırma ekibi, ASKAP J1745 adı verilen yeni bir radyo kaynağının birbirine çok yakın yörüngede dönen iki yıldızdan oluştuğunu belirledi. Gökbilimciler son yıllarda birkaç dakikadan birkaç saate kadar aralıklarla tekrar eden ve "uzun periyotlu radyo geçicileri" (Long-Period Transients) olarak adlandırılan gizemli radyo sinyallerinin nedenini anlamaya çalışıyordu. Yeni çalışma, bu sınıfa giren sinyallerin en azından bir bölümünün ikili yıldız sistemlerinden kaynaklanabileceğini ortaya koydu.

Araştırmacılar, sistemde güçlü manyetik alana sahip bir beyaz cücenin, yörüngesindeki kırmızı cüce yıldızdan madde çektiğini tespit etti. Bu madde akışı yoğun X-ışınları üretirken, iki yıldızın manyetik alanlarının etkileşimi de düzenli radyo patlamalarına yol açıyor. Gözlenen radyo sinyallerinin yaklaşık 1,37 saatlik yörünge periyoduyla uyum göstermesi, ilk kez bu tür sinyaller ile manyetik etkileşim yaşayan bir ikili yıldız sistemi arasında doğrudan bağlantı kurulmasını sağladı.

Bilim insanları bu sistemi, uzun süredir çözülemeyen kozmik sinyaller için bir "Rosetta Taşı" olarak nitelendiriyor. Çünkü şimdiye kadar bu sinyallerin kaynağı olarak çoğunlukla nötron yıldızları veya magnetarlar öne sürülüyordu. Yeni bulgular ise beyaz cüce-kırmızı cüce çiftlerinin de aynı tür radyo patlamalarını üretebildiğini gösterdi. Araştırma ekibi, farklı dalga boylarında yapılacak yeni gözlemlerle uzun periyotlu radyo geçicilerinin tamamının aynı mekanizmayla mı oluştuğunu, yoksa farklı fiziksel süreçlerin mi devrede olduğunu ortaya çıkarmayı hedefliyor.