CGTN Türk Dış Haberler Servisi
ABD ve İsrail’in uluslararası hukuku ayaklar altına alarak başlattığı İran saldırısına verilen Hürmüz yanıtı küresel çapta petrol krizini tetikledi. Dünyadaki petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazın yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz’ün kapanışı sonrasında brent petrolün varil başına fiyatı 100 dolar çevresinde seyrediyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanması özellikle Asya cephesinde daha derinden hissediliyor.
Çin, Güney Kore, Japonya ve Hindistan gibi ülkelerin petrol tedariği açısından kritik önemdeki bu dar geçidin açılması ülkeler için bir direnç testine dönüşmüş durumda. Bu testten şimdiye kadar başarıyla çıkan Çin’in izlediği yöntem ise uluslararası basın tarafından inceleniyor. Zira Çin’in ithal ettiği petrolün yüzde 40’ı Hürmüz’den geçerken, İran’dan gelen petrolün payı yüzde 10’u buluyor.
İngiltere merkezli Economist dergisine göre Çin’in sırrı kadroların her daim krize hazırlık beklentisi içinde planlama yapmaları. Çin lideri Xi’nin bu yönde kadrolara talimat verdiğini yazan dergi “Pekin’in bakış açısından İran’ın bombalanması ve bunun sonucunda dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçiş yolu olan Hürmüz Boğazı’nın kapanması sürekli bir kriz duygusuna sahip olmanın erdemini göstermektedir.” ifadelerini kullandı.
“Pirinç kasesi” metaforu ne anlatıyor?
Çin’in kendi kendine yetme felsefesinin kökenlerinin ülkenin kurucu lideri Mao Zedung’a kadar uzandığını ve mevcut Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in başta teknoloji olmak üzere bu yolu takip ettiğini aktaran dergi, kavramın çoğu zaman yanlış anlaşıldığını belitti.
Pekin yönetiminin her alanda kendine yetemeyeceğinin farkında olduğunu, böyle senaryolarda tedarikçilerini şekillendirdiğini, depolama kapasitesini artırdığının altını çizen Economist, bu bağlamda Çin’in 3 ay yetecek petrole sahip olduğunu anımsattı. Çin’in yeşil dönüşüm ve enerjisinin yüzde 60’ını karşılayan kömür zenginliğinin kırılganlığı engellediğini yazan dergi Batılı şirketlere “siz de tedarik kanallarını şekillendirin” mesajı verdi.
Economist Çin’de sıkça kullanılan “pirinç kasesi” metaforuna dair ise şu değerlendirmelerde bulundu:
“Çin’in İran savaşı kaynaklı enerji şokunu nasıl atlattığını anlamak için Xi Jinping’in Çin’in doğu kıyısındaki eski bir petrol sahasına yaptığı ziyaret, yani beş yıl öncesine dönmek faydalı olacaktır. Xi sondaj platformunu gezerken çevresindekilere “Enerji pirinç kâsesini sıkıca elimizde tutmalıyız” demişti. Anlamı açıktı. Yetkililer genellikle pirinç kasesini kontrol etmeyi, Çin’in kendini besleyecek kadar tahıl üretmesi anlamında kullanırlar. Xi’nin bu metaforu kullanması Çin’in enerji konusunda da yeterliliğe ulaşmasını öngörüyordu”
