Uzmanlara göre, Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) zirvesindeki konuşmaları, örgütün daha yüksek kaliteli kalkınma arayışı için bir yol haritası çizdi ve daha iyi küresel yönetişim için önemli rehberlik sağladı.
Xi, Salı günü Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Konseyi'nin 26. Toplantısı ve "ŞİÖ Artı" toplantısında yaptığı konuşmada, Çin'in daha yüksek kalitede kalkınma için çabalamaya devam etmek ve küresel yönetim sistemini daha adil ve eşitlikçi hale getirmek için tüm taraflarla çalışmaya hazır olduğunu söyledi.
Çin Cumhurbaşkanı, örgütün daha yüksek kalitede gelişmesine yönelik olarak dört maddelik bir öneri sundu: kalkınmayı önceliklendirmek ve ortak refah için fırsatlar yaratmak; güvenliği temel hedef olarak belirlemek ve ortak güvenlik ortamı oluşturmak; insan merkezli bir yaklaşıma bağlı kalmak ve kalıcı dostluğun temellerini sağlamlaştırmak; ve diyalog ve istişareye bağlı kalarak daha adil ve düzenli bir yönetişim için çaba göstermek.
Uzmanlar, Çin'in kalkınma, güvenlik, medeniyet ve yönetişim konularındaki dört küresel girişimine uygun olarak, bu dört noktanın Şanghay İşbirliği Örgütü'nün bu girişimleri somut eylemlere dönüştürmesi için açık bir yol haritası görevi gördüğünü belirtti.
Pakistan'daki Barış ve Diplomasi Çalışmaları Enstitüsü Başkanı Farhat Asif, Xi'nin dört büyük küresel girişimi geçen yıl Tianjin zirvesinde kabul edilen Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) önümüzdeki on yıl için kalkınma stratejisine entegre ettiğini ve böylece ŞİÖ'nün daha yüksek kalitede kalkınma elde etmesini sağlayan sistematik bir çerçeve oluşturduğunu söyledi.
Xi yaptığı konuşmada, Çin'in diğer Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ülkeleriyle uluslararası bir yapay zeka (YZ) uygulama işbirliği merkezi geliştireceğini, Tianjin'de bir Çin-ŞİÖ liman ekonomik işbirliği merkezi kuracağını ve önümüzdeki üç yıl içinde diğer ŞİÖ ülkeleriyle 100 teknolojik işbirliği projesini hayata geçireceğini duyurdu.
Kazakistan-Çin Ticaret Geliştirme Birliği Başkanı Kanat Beisek, Xi tarafından açıklanan yeni önlemlerin Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) ülkeleri genelinde sanayi, tedarik ve değer zincirlerinin entegrasyonunu hızlandırmaya yardımcı olacağını söyledi.
Beisek ayrıca, yapay zeka, dijital ekonomi, yeşil endüstriler ve yeşil madenler gibi gelişmekte olan alanlarda iş birliğini genişleteceklerini ve bunun da örgütün iş birliğini daha da çeşitlendirmesini ve yeni bir kalkınma ivmesi yaratmasını sağlayacağını belirtti.
Küresel Güney'in çağrısına güçlü bir yanıt
Xi, "Şanghay İşbirliği Örgütü Artı" toplantısında yaptığı konuşmada, tüm Şanghay İşbirliği Örgütü üye devletlerini ve ortaklarını, eşitlikçi ve düzenli çok kutuplu bir dünya için birlikte çalışmaya, küresel yönetişimi daha adil ve hakkaniyetli hale getirmeye ve insanlık için ortak bir geleceğe sahip bir topluluk inşa etmeye çağırdı.
Tahran Üniversitesi Asya Araştırma Merkezi Direktörü Hamed Vafaei, Xi'nin çalkantılı bir uluslararası ortamda adalet ve hakkaniyete yönelik uluslararası toplumun ortak özlemlerine güçlü bir yanıt verdiğini söyledi.
Vafaei, Çin Cumhurbaşkanı'nın küresel yönetişimdeki çıkmazlarla nasıl başa çıkılacağına dair önemli bir rehberlik sağladığını da sözlerine ekledi.
Xi, sorumlu büyük bir ülke olarak Çin'in eşit ve düzenli çok kutuplu bir dünyayı savunduğunu açıkça belirtti ve Çin'in yaklaşımını dört açıdan ortaya koydu: temel ilkeler olarak egemen eşitlik ve karşılıklı saygı; temel gereklilikler olarak denge, düzen ve hukukun üstünlüğü; olmazsa olmaz yollar olarak çok taraflılık, diyalog ve istişare; ve kalkınma için ileriye dönük yol olarak karşılıklı fayda, kazan-kazan ve kapsayıcılık.
Kamboçya Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Genel Direktörü Kin Phea, Xi'nin son yıllarda Küresel Güney'in yükselişinin uluslararası güç dengesinde bir değişime yol açtığı ve çok kutuplu bir dünyaya doğru gidişin geri döndürülemez olduğu yönündeki gözlemlerinde derin bir yankı bulduğunu söyledi.
Kin, küresel yönetişimi iyileştirmede kilit bir güç olan Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ), insanlığın ortak değerlerini savunması, "ŞİÖ Artı" ortaklık ağıyla birleşip onu genişletmesi ve Küresel Güney'in sürekli büyümesine ve güçlenmesine katkıda bulunması gerektiğini söyledi.
