Ünlü model ve sunucu Tuğba Özay’ın sosyal medya hesabından yaptığı “kimyasal püskürtme” paylaşımı tartışma yarattı. Özay’ın gökyüzündeki çizgileri “spreyleme” olarak nitelendirmesinin ardından, uzmanlar söz konusu görüntülerin bilimsel olarak açıklanabilir uçak izleri (contrail) olduğunu belirtti.
Özay, yaptığı paylaşımda gökyüzündeki izlerin “bulut değil kimyasal püskürtme” olduğunu öne sürdü. Ancak konuya ilişkin açıklama yapan Meteoroloji Profesörü Mikdat Kadıoğlu ve çeşitli bilim sayfaları, bu izlerin yüksek irtifada oluşan yoğunlaşma izleri olduğunu vurguladı.
“Contrail” nedir?
Uzmanlara göre uçak motorları çalışırken yakıtın yanması sonucu büyük miktarda su buharı açığa çıkar. Yüksek irtifada hava sıcaklığının yaklaşık -40°C’nin altına düştüğü bölgelerde bu su buharı anında yoğunlaşarak donar ve buz kristallerine dönüşür. Bu durum gökyüzünde beyaz çizgiler şeklinde görülen “contrail” oluşumuna neden olur.
Eğer atmosferde bağıl nem yüksekse ve hava “buza doygun” durumdaysa, oluşan buz kristalleri hemen dağılmaz ve saatlerce kalıcı olabilir. Uzmanlar, özellikle kalıcı izlerin iklim üzerinde etkili olabildiğini ancak bunun kimyasal püskürtme anlamına gelmediğini ifade ediyor.
Bilimsel analiz nasıl yapılıyor?
Meteoroloji uzmanları, Skew-T diyagramı üzerinden sıcaklık ve nem değerlerini inceleyerek contrail oluşum koşullarını belirliyor.
-
Atmosfer sıcaklığının -40°C ve altına düştüğü katmanlar tespit ediliyor.
-
Sıcaklık ve çiy noktası çizgilerinin birbirine yaklaştığı bölgeler yüksek nemi gösteriyor.
-
Bu iki koşulun bir arada bulunduğu alanlar “contrail penceresi” olarak tanımlanıyor.
Uzmanlara göre gökyüzünde görülen çizgiler, bu fiziksel ve meteorolojik şartların doğal sonucu olarak oluşuyor.