Arjantin ile Şili arasında Macellan Boğazı nedeniyle yaşanan gerilim, iki ülke liderlerinin Santiago’daki görüşmesinin ardından karşılıklı egemenlik mesajlarıyla sona erdi.
Şili Devlet Başkanı Jose Antonio Kast ile Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, Şili’nin başkenti Santiago’daki La Moneda Sarayı’nda bir araya geldi.
Görüşmenin ardından iki ülke hükümetleri tarafından yayımlanan ortak açıklamada, Macellan Boğazı’nın hukuki statüsüne ilişkin iki ülkenin tutumunda mutabakat sağlandığı bildirildi.
Açıklamada, 1881 Sınır Antlaşması ile 1984 Barış ve Dostluk Antlaşması’nın iki ülke açısından tam olarak yürürlükte ve nihai nitelikte olduğu vurgulandı. Söz konusu anlaşmaların Macellan Boğazı’nın tamamı üzerinde Şili’nin egemenliğini tesis ettiği belirtildi.
Böylece Arjantin, Macellan Boğazı üzerindeki Şili egemenliğini resmen teyit etmiş oldu.
Askeri yetkilinin sözleri gerilime neden olmuştu
İki ülke arasındaki son gerilim, Arjantin Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanı Tuğgeneral Gustavo Valverde’nin Macellan Boğazı’na ilişkin açıklamalarının ardından başlamıştı.
Valverde’nin Şili’nin kontrolündeki boğaz üzerinde Arjantin’in de egemenlik hakları bulunduğunu öne sürmesi Santiago yönetiminin tepkisine yol açmıştı. Şili Dışişleri Bakanlığı da söz konusu açıklamalara verilecek yanıtı değerlendirmek üzere temaslarda bulunmuştu.
Milei ile Kast arasındaki görüşmenin ardından yayımlanan ortak açıklamayla tartışmaya devlet başkanları düzeyinde son nokta konuldu.
Şili’den Malvinas konusunda Arjantin’e destek
Arjantin’in Macellan Boğazı üzerindeki Şili egemenliğini teyit etmesinin ardından Kast da ülkesinin Falkland (Malvinas), Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları ile çevresindeki deniz alanları üzerindeki Arjantin’in egemenlik iddiasına verdiği geleneksel desteği yineledi.
Bu açıklama, Arjantin’in Malvinas konusundaki egemenlik iddiasını yeniden güçlü biçimde gündeme taşıdığı bir dönemde geldi. Milei yönetimi, İngiltere’nin kontrolündeki adalarda ilerletilen Sea Lion petrol projesine karşı yeni yasal ve idari adımlar atacağını 3 Eylül’de duyurmuştu.
Macellan Boğazı neden önemli?
Güney Amerika’nın en güneyinde, Atlas Okyanusu ile Pasifik Okyanusu arasında doğal bir geçiş sağlayan Macellan Boğazı, küresel deniz ulaşımı açısından stratejik öneme sahip.
Boğaz, adını 1520’de buradan geçen Portekizli denizci Ferdinand Magellan’dan alıyor. Panama Kanalı’nın açılmasından önce Atlas ve Pasifik okyanusları arasındaki en önemli deniz geçişlerinden biri olan Macellan, günümüzde de özellikle Güney Amerika’nın güneyindeki deniz trafiği açısından kritik konumunu koruyor.
Arjantin ile Şili arasında 1881’de imzalanan Sınır Antlaşması, Macellan Boğazı’nın statüsünün temelini oluşturuyor. Antlaşmayla boğaz sürekli olarak tarafsızlaştırılırken, tüm ülkelerin gemilerine serbest geçiş hakkı güvence altına alındı.
İki ülkenin 1984’te imzaladığı Barış ve Dostluk Antlaşması da bu düzenlemeyi teyit etti. Antlaşma, Macellan Boğazı’nın doğu girişindeki Arjantin-Şili deniz sınırını belirlerken, 1881 düzenlemesindeki serbest ve engelsiz seyrüsefer ilkesini korudu.
