CGTN Türk Dış Haberler Servisi
ABD’nin İran’ın yeraltı tesislerine dönük yeni saldırı tehdidi, Washington’ın bu hedeflere hangi yöntemlerle ulaşabileceği sorusunu beraberinde getirdi. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın nükleer programı ile bağlantılı Kazma Dağı’nı “bombaların anası” olarak bilinen MOAB ile hedef alabileceklerini söyledi. Trump’ın 15 Ekim tarihli röportajında yeraltı tahrip gücü yüksek olmayan bombandan bahsetmesi ülkenin en güçlü sığına delicilerinde yaşanan mühimmat sıkıntısının işareti olarak yorumlanıyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin (CSIS) 15 Ekim tarihli analizinde, ABD’nin bütün sığınak delici bombalarının tükendiği belirtilmiyor. Asıl sorun, İran’da saldırılardan sağ çıkan en korunaklı hedefleri vurmak için ihtiyaç duyulan ağır mühimmatlarda yoğunlaşıyor. Mark F. Cancian ve Chris H. Park’ın çalışmasına göre Washington, yaklaşık 900 kilogramlık sığınak delici bombalarda geniş bir envanteri korurken, yaklaşık 2,3 tonluk sınıfta stok baskısıyla karşılaşabilir. En büyük konvansiyonel sığınak delici olan GBU-57’de ise kalan miktarın birkaç adet düzeyinde olduğu tahmin ediliyor.
14 bomba kullanıldı, yenileri yıllar alacak
ABD’nin stokunda bulunan yaklaşık 13,6 ton ağırlığındaki GBU-57, kalın dış gövdesiyle zemini ve koruyucu katmanları delerek yeraltında patlamak üzere geliştirildi. Rapora göre ABD Hava Kuvvetleri’nin bu mühimmattan en az 20 adet teslim aldığına ilişkin açık kaynak bilgileri bulunuyor. Fordo ve Natanz tesislerine yönelik “Midnight Hammer” operasyonunda ise 14 adet kullanıldı.
Tüketimin ardından Trump yönetimi stokların yenilenmesi için 123 milyon dolarlık kaynağı yeniden tahsis etti. Yeni bombaların teslimatının birkaç yıl alacak olması, mevcut stokla yeni saldırıların ihtiyaçları arasında bir boşluk yaratıyor. Rapordaki birkaç adetlik envanter tahmini, resmen açıklanmış kesin stok sayısını temsil etmese de Washington’ın en zor hedefler karşısındaki hareket alanının daralmış olabileceğine işaret ediyor.
MOAB, sığınak delicinin yerini tutabilir mi?
Trump’ın gündeme getirdiği GBU-43/B MOAB ise yaklaşık 9,5 ton ağırlığında dev bir bomba. Etkisini, geniş miktardaki patlayıcının oluşturduğu yüksek basınçtan alıyor. CSIS analizine göre bu basınç mağaraların içine ulaşabilir veya yeraltı tesislerinin kapılarını parçalayabilir. Buna karşın MOAB’ın ince gövdesi ise kalın kaya ve beton katmanlarını delmek üzere tasarlanmadı. GBU-57’nin hedefe ulaşmak için kullandığı nüfuz kabiliyeti ile MOAB’ın geniş alana yayılan basınç etkisi farklı askeri ihtiyaçlara karşılık geliyor. Bu nedenle MOAB’ın büyüklüğü, derindeki bir tesisi imha edebileceğini tek başına göstermiyor.
Ortaya çıkan Trump’ın işaret ettiği Kazma Dağı açısından belirleyici. Raporda, inşası devam eden tesisin İsfahan ve Natanz’daki diğer yapılardan daha derinde bulunduğu ve en güçlü konvansiyonel mühimmatların bile erişiminin ötesinde olabileceği değerlendiriliyor. Böyle bir hedef karşısında, sığınak delici stoklarının azalması kadar mevcut silahların fiziksel sınırları da önem kazanıyor.
ABD’nin karşı karşıya olduğu hedef kümesi nükleer tesislerle sınırlı değil. Analizde, İran’ın füze atışlarını sürdürmesinin bazı yeraltı füze ve insansız hava aracı depolarının saldırılardan sağ çıktığı yönündeki haberleri desteklediği belirtiliyor. Hürmüz Boğazı çevresinde bulunduğu bildirilen 33 yeraltı füze üssü de bu çerçevede ele alınıyor.
MOAB sayısı da kritik eşikte
İran’a karşı kullanılması beklenen MOAB da sınırsız bir yedek seçenek oluşturmuyor. CSIS’in hesabına göre bu bombadan yaklaşık bir düzine üretildi; operasyon ve testlerde kullanılanlar çıkarıldığında yaklaşık 10 adet kalmış olabilir. Bomba, büyüklüğü nedeniyle genellikle C-130 tipi nakliye uçaklarıyla bırakılıyor. Bu özellik, kullanım planına taşıyıcı uçağın hedef bölgeye güvenle ulaşması koşulunu da ekliyor.
Yeraltındaki hedeflerin çoğalması, ABD’nin bütçe taleplerine de yansımakta. Rapora göre 2027 mali yılı için konvansiyonel sığınak delici silahlara 429 milyon dolar isteniyor. Önceki 10 mali yılın, 2027 fiyatlarıyla hesaplanan yıllık ortalaması 123 milyon dolar düzeyindeydi. Talep yaklaşık üç buçuk katına çıkmış durumda.
