Bilim insanları, dünya iklim sisteminin en kritik parçalarından biri olan Atlantik Meridyonel Devridaim Dolaşımı’nın (AMOC) zayıfladığına dair yeni kanıtlar elde etti. Gulf Stream’i de kapsayan bu dev okyanus dolaşım sistemi, tropik bölgelerden kuzeye sıcak su taşıyarak Avrupa’nın görece ılıman kalmasını sağlıyor ve küresel yağış düzenlerini etkiliyor. Miami Üniversitesi Rosenstiel Okulu öncülüğündeki yeni araştırma, Kuzey Atlantik’te yaklaşık yirmi yıllık gözlemler sonucunda sistemde belirgin bir yavaşlama tespit edildiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, bu değişimin yalnızca okyanusları değil; fırtına sistemlerini, yağış rejimlerini ve kıyı bölgelerindeki deniz seviyelerini de etkileyebileceğini belirtiyor.
AMOC’un zayıflamasının arkasındaki temel nedenlerden biri olarak küresel ısınma ve kutup bölgelerindeki buz erimesi gösteriliyor. Özellikle Grönland’dan Atlantik’e karışan tatlı suyun, okyanustaki sıcaklık ve tuzluluk dengesini bozarak akıntının “motorunu” yavaşlattığı değerlendiriliyor. Son aylarda yayımlanan farklı çalışmalar, mevcut iklim modellerinin AMOC’taki yavaşlamayı uzun süre olduğundan düşük tahmin etmiş olabileceğini öne sürüyor. Bazı araştırmalar sistemin 2100’e kadar yüzde 50’den fazla zayıflayabileceğini savunurken, bazı uzmanlar ise tamamen çöküş senaryosu konusunda hâlâ ciddi belirsizlik bulunduğunu vurguluyor.
Uzmanlara göre olası sonuçlar bölgesel değil küresel olabilir. Avrupa’da daha sert kışlar, ABD doğu kıyısında daha yüksek deniz seviyeleri, Afrika ve Güney Amerika’da yağış düzenlerinin değişmesi ve tarımsal üretimde baskı ihtimali en sık dile getirilen senaryolar arasında yer alıyor. Bununla birlikte bilim insanları, kamuoyunda sık görülen “yarın tamamen duracak” türü felaket anlatılarının mevcut verilerle desteklenmediğini de özellikle belirtiyor. Mevcut tablo, ani bir çöküşten çok uzun süreli fakat giderek hızlanan bir zayıflamaya işaret ediyor.