Shanghai İşbirliği Örgütü’nün (SİÖ) kuruluşunun 25. yıl dönümü bugün kutlanıyor. Çeyrek asırdır “Shanghai Ruhu” ilkesini temel alan örgüt; karşılıklı güven, karşılıklı yarar, eşitlik, istişare, farklı medeniyetlere saygı ve ortak kalkınma anlayışı doğrultusunda faaliyetlerini sürdürüyor. Günümüzde SİÖ, dünyanın en geniş coğrafyasını kapsayan, en büyük nüfusa sahip ve kalkınma potansiyeli en yüksek bölgesel iş birliği örgütlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Küresel belirsizliklerin arttığı, büyük güç rekabetinin yoğunlaştığı ve bölgesel çatışmaların sıklaştığı bir dönemde, küresel yönetişim sistemi de çok boyutlu sınamalarla karşı karşıya bulunuyor. Bu çerçevede, SİÖ’nün küresel yönetişime nasıl daha etkin katkı sunabileceği sorusu giderek daha fazla önem kazanıyor.
SİÖ'nün küresel yönetişimde daha etkin rol oynaması bekleniyor
Çin Sosyal Bilimler Akademisi’ne bağlı Rusya, Doğu Avrupa ve Orta Asya Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Sun Zhuangzhi, yaptığı değerlendirmede, 2025 yılında düzenlenen “SİÖ+” toplantısında Çinli lider tarafından ortaya konulan Küresel Yönetişim İnisiyatifi’nin, örgütün bu alanda daha aktif ve etkili bir rol üstlenmesini amaçladığını belirtti.
Sun Zhuangzhi, SİÖ’nün kuruluş ve gelişim sürecinin çok kutupluluk ve uluslararası ilişkilerin demokratikleşmesi eğilimiyle uyumlu olduğunu ifade ederek, örgütün tek kutuplu hegemonya anlayışına ve Soğuk Savaş zihniyetine açık şekilde karşı çıktığını vurguladı.
SİÖ’nün aynı zamanda Birleşmiş Milletler’in uluslararası sistemdeki merkezî rolünü korumaya önem verdiğini kaydeden Sun, örgütün BM Şartı’nın amaç ve ilkeleriyle uyumlu uluslararası hukuk normlarını savunduğunu ve BM başta olmak üzere çeşitli uluslararası kuruluşlarla iş birliğini güçlendirmeyi sürdürdüğünü söyledi.
Sun, örgütün Küresel Güney ülkeleriyle dayanışmayı derinleştirerek bu ülkelerin uluslararası platformlarda daha güçlü temsil edilmesine katkı sunduğunu ve uluslararası düzenin daha adil ve daha makul bir yapıya kavuşmasını hedeflediğini belirtti.
SİÖ ile BM’nin etkinliğinin daha da artırılması gerektiğini ifade eden Sun Zhuangzhi, anlaşmazlıkların diyalog ve müzakere yoluyla çözülmesinin bölgesel barış açısından kritik önem taşıdığını dile getirdi.
Sun ayrıca, iş birliği temelinde sürdürülebilir kalkınmanın desteklenmesi ve çok taraflı mekanizmaların güçlendirilmesinin ülkeler için daha elverişli bir ekonomik kalkınma ortamı oluşturacağını sözlerine ekledi.