Hindistan’ın 12-13 Eylül’de ev sahipliği yapacağı 18. BRICS Zirvesi öncesinde gözler genişleyen örgütün geleceğine çevrildi. Dünya nüfusunun yaklaşık yarısını ve küresel ekonominin yüzde 40’a yakınını temsil eden BRICS’e 30’dan fazla ülkenin ilgi göstermesi, Küresel Güney’in uluslararası sistemde daha fazla söz sahibi olma arayışını ortaya koyuyor.

Hindistan, 12-13 Eylül tarihlerinde düzenlenecek 18. BRICS Zirvesi’ne hazırlanırken, toplantının gündemi kadar örgütün son yıllarda ulaştığı büyüklük de dikkat çekiyor. Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin’in yaklaşık 20 yıl önce BRIC adı altında başlattığı işbirliği, Güney Afrika’nın 2011’de katılımının ardından genişleme sürecine girdi.

Son büyük genişleme dalgasıyla Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gruba dahil olurken, Endonezya 2025 yılında BRICS’e katıldı. BRICS’in 11 üyesinin yanında Belarus, Bolivya, Küba, Kazakistan, Malezya, Nijerya, Tayland, Uganda, Özbekistan ve Vietnam’dan oluşan 10 ortak ülkesi bulunuyor. 30’dan fazla ülke ise BRICS’e üye veya ortak olarak katılmaya ilgi gösterdiğini açıkladı.

Genişleme BRICS’in küresel ekonomideki ağırlığını da artırdı. Grup bugün dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 49,5’ini, küresel gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 40’ını ve dünya ticaretinin yüzde 26’sını temsil ediyor.

Küresel Güney daha fazla söz hakkı istiyor

BRICS’e yönelik ilginin arkasında yalnızca ekonomik büyüklük bulunmuyor. Gelişmekte olan ülkelerin dünya ekonomisindeki payı son yıllarda artarken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası gibi kurumların karar alma yapılarındaki temsil tartışması devam ediyor.

BRICS bu ülkeler açısından uluslararası sistemde daha fazla temsil talebinin dile getirilebildiği platformlardan biri haline geldi. Üyeler BM Güvenlik Konseyi ve uluslararası finans kuruluşlarında reform çağrısı yaparken, genişleme bu taleplerin arkasındaki nüfus ve ekonomik büyüklüğü de artırdı.

Grubun ekonomik ağırlığında ise Çin önemli bir yere sahip. Dünyanın ikinci büyük ekonomisi olan Çin aynı zamanda BRICS'in en büyük ekonomisi konumunda. Pekin’in gelişmekte olan ülkelerle ticaretinin yanı sıra altyapı, yatırım, teknoloji ve sanayi alanlarındaki ilişkileri BRICS içindeki ekonomik işbirliğinin başlıca unsurları arasında bulunuyor. Çin'in BRICS içerisindeki rolü yalnızca ticaret hacmiyle sınırlı değil.

Pekin yönetimi uzun süredir uluslararası kuruluşlarda gelişmekte olan ülkelerin temsilinin artırılmasını savunurken, Güney-Güney işbirliğini dış politikasının başlıklarından biri olarak öne çıkarıyor. Bu arayışın kurumsal örneklerinden biri BRICS'in beş kurucu ülkesi tarafından oluşturulan Yeni Kalkınma Bankası. Merkezi Şanghay'da bulunan banka altyapı ve kalkınma projelerine alternatif finansman sağlarken, ulusal para birimleri üzerinden finansmanı da artırmaya çalışıyor.

Batı karşıtı ittifak mı?

BRICS'in genişlemesi beraberinde grubun Batı karşıtı bir ittifaka dönüşüp dönüşmediği tartışmasını da getiriyor. Üyelerin dış politika tercihleri ise tek bir jeopolitik bloktan daha karmaşık bir tablo ortaya koyuyor.

Hindistan ABD ile stratejik ortaklığını sürdürürken Avustralya ve Japonya ile birlikte Dörtlü Güvenlik Diyaloğu'nun (Quad) içerisinde bulunuyor. Suudi Arabistan ve BAE'nin ABD ve Avrupa ülkeleriyle kapsamlı ekonomik ve güvenlik ilişkileri devam ediyor. Brezilya, Avrupa ve Kuzey Amerika ile güçlü ticari bağlarını korurken, Endonezya da Batılı ve Batı dışındaki ülkelerle ilişkilerini eş zamanlı geliştirmeye çalışıyor.

Bu ülkelerin BRICS'e katılımı mevcut ortaklıklarından vazgeçmelerini gerektirmiyor. Grubun genişlemesindeki unsurlardan biri de burada ortaya çıkıyor: Ülkeler BRICS içerisinde yer alırken ABD, Avrupa Birliği veya diğer ortaklarla ilişkilerini sürdürebiliyor. BRICS böylece üyelerine yeni bir ittifaka bağlanmaktan çok dış politika ve ekonomi alanındaki seçeneklerini çeşitlendirebilecekleri ek bir platform sunuyor.

Peskov, ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in Moskova ve Kiev'de temaslarda bulunduğunu anımsatarak, "Ciddi çalışmalar yürütülüyor. ABD'li müzakereciler, bugünlerde Moskova ile Kiev'de temaslarda bulunarak, her iki tarafın yaklaşımlarını iletmek için zaman harcıyor ve çaba sarf ediyor. Bu konuda belirli ilerlemenin kaydedileceğini umuyoruz. Rusya, Ukrayna ve ABD'nin katılımıyla üçlü formatta müzakerelerin yeniden başlayacağını umuyoruz." ifadelerini kullandı.

Ukrayna savaşında zafere yaklaştıklarını savunan Peskov, şunları kaydetti:

"Cephede ilerliyoruz ancak her an barışçıl çözüm yoluna geçmeye hazırız. Hedeflerimize şimdilik (Ukrayna'da) özel askeri operasyonla ulaşmak zorundayız ancak hedeflerimize barışçıl yollarla ulaşılması bizim için tercih edilir. Bu bağlamda, Ukrayna meselesinin çözümüne yönelik girişimleri memnuniyetle karşılıyoruz. Krizin barışçıl yollarla çözülmesini gerçekten istiyoruz. Rusya, bu sürece açık."

Savaşın sonlandırılması için şartlarını daha önce açıkladıklarına dikkati çeken Peskov, ancak Ukrayna'nın savaşı sonlandırmak istemediğini belirterek, "Eğer Kiev'de sorumluluk üstlenecek ve zor kararlar alabilecek biri olsaydı, savaş çoktan sona erebilirdi. Bazı Avrupa ülkeleri de Ukraynalıları kışkırtıyor." dedi.

Peskov, Rusya'ya uygulanan yaptırımların kaldırılmasının gündemlerinde bulunduğunu ancak Ukrayna krizinin çözümünün bundan daha öncelikli olduğunu söyledi.

"Hindistan'a askeri teçhizat sevkiyatlarını sürdürmeye hazırız"

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin BRICS zirvesi kapsamında bir araya geleceğini kaydeden Peskov, Hindistan ile "Su-57" tipi savaş uçağının ortak üretimini ele almayı planladıklarını söyledi.

Hindistan'a askeri teçhizat sevkiyatını sürdürmeye hazır olduklarını dile getiren Peskov, S-400 hava savunma sistemlerinin tedarikine ilişkin yükümlülükleri yerine getireceklerini vurguladı.

Dmitriy Peskov, Rusya ve Hindistan'ın Ukrayna konusunda büyük ölçüde yaklaşımlarının örtüştüğünü belirtti.

"İran'la ilgili durum, dünya ekonomisini olumsuz etkiliyor"

Sözcü Peskov, İran ile ilgili duruma ilişkin ise "Durum, maalesef gergin. Bu, dünya ekonomisini kesinlikle olumsuz etkiliyor. Rusya, Hürmüz Boğazı'nda tanker ve ticari gemiler dahil deniz taşımacılığının serbest olmasından yana." ifadelerini kullandı.

İran ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasındaki ilişkilerin iyileştirilmesine katkıda bulunmaya hazır olduklarını dile getiren Peskov, bölgede güvenliğin ve karşılıklı güvenin sağlanmasından yana olduklarını söyledi.

Çin Uluslararası İletişim Grubu (China International Communications Group-CICG), 3. Orkide Ödülleri’nin (Orchid Awards) finalistlerini 4 Eylül’de Pekin’de düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna açıkladı.

Beş kıtadan 24 ülkeyi temsil eden toplam 30 aday, “Yaşam Boyu Onur Ödülü”, “Üstün Başarı Ödülü” ve “Dostluk Elçisi Ödülü” olmak üzere üç kategoride finalist olarak belirlendi.

Hasan Çapan, Dostluk Elçisi Ödülü’nde ilk 18 finalist arasında

Türkiye-Çin Dostluk Vakfı Başkanı Hasan Çapan, “Dostluk Elçisi Ödülü” (Friendship Envoy Award) kategorisinde nihai değerlendirmeye kalan 18 finalist arasında yer aldı.

Çapan’ın finalistler arasına seçilmesi, Türkiye ile Çin arasındaki dostane ilişkilerin geliştirilmesi, iki ülke toplumları arasındaki karşılıklı anlayışın güçlendirilmesi ve kültürel etkileşimin ilerletilmesi yönünde uzun yıllardır yürütülen çalışmalar açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Çapan Türkiye'den listeye giren tek isim.

Dostluk Elçisi Ödülü kategorisinde Türkiye’nin yanı sıra ABD, Lübnan, Özbekistan, Kamboçya, Mali, İtalya, Macaristan, Sri Lanka, Romanya, Nijerya, Kamerun ve Almanya dahil olmak üzere farklı ülkelerden adaylar bulunuyor.

Üçüncü Orkide Ödülleri kapsamında belirlenen toplam 30 finalistten üçü “Yaşam Boyu Onur Ödülü”, dokuzu “Üstün Başarı Ödülü”, 18’i ise “Dostluk Elçisi Ödülü” kategorisinde nihai değerlendirmeye kaldı.

82 ülkeden 317 adaylık başvurusu

Üçüncü Orkide Ödülleri için küresel adaylık süreci 15 Nisan 2026 tarihinde başladı. Süreç kapsamında 82 ülkeden toplam 317 adaylık başvurusu alındı. Aday gösterilen ülkelerin sayısı bir önceki organizasyona kıyasla yedi artarken, adayların mesleki ve coğrafi çeşitliliğinde de önemli bir genişleme kaydedildi.

Önceki yıllarda sinoloji, çeviri, sanat, sinema ve televizyon, iletişim, diplomasi ve uluslararası kültürel etkileşim alanlarından isimlerin öne çıktığı Orkide Ödülleri’nde, bu yıl edebiyat, spor, bilim, kültürel mirasın korunması ve güzel sanatlar alanlarından isimler de finalistler arasında yer aldı.

Nihai değerlendirmeye kalan 30 finalist Asya, Afrika, Avrupa, Kuzey Amerika ve Okyanusya olmak üzere beş kıtadan 24 ülkeyi temsil ediyor.

Orkide Ödülleri

Çin Uluslararası İletişim Grubu tarafından 2022 yılında kurulan Orkide Ödülleri, Çin ile dünyanın farklı ülkeleri arasındaki kültürel etkileşime katkı sağlayan, medeniyetler arasında karşılıklı anlayış ve öğrenmeyi teşvik eden yabancı kişi ve kuruluşları onurlandırmayı amaçlıyor.

Adaylar; kendi alanlarındaki başarıları, Çin ile diğer ülkeler arasındaki kültürel ve toplumsal etkileşime sundukları katkılar ve uluslararası etkileri dikkate alınarak değerlendiriliyor.

Orkide Ödülleri’nin ilk iki döneminde, uluslararası kültürel etkileşim ve medeniyetler arası karşılıklı anlayışın geliştirilmesine sundukları katkılar dolayısıyla 19 yabancı isim ve bir kuruluş ödüle layık görüldü.

Uluslararası uzmanlardan oluşan değerlendirme komitesi

Üçüncü Orkide Ödülleri’nin Uzman Komitesi, Çinli ve yabancı uzmanlardan oluşan toplam 23 üyeli bir heyetten meydana geliyor.

Komitede bir başkan, üç başkan yardımcısı ve bir genel sekreterin yanı sıra dokuz Çinli ve dokuz yabancı uzman görev yapıyor. Uluslararası uzmanlar Kazakistan, Lübnan, Tayland, Hindistan, Mali, İtalya, İngiltere, ABD ve Avustralya’dan geliyor.

Komite üyeleri çeviri, eğitim, edebiyat, sanat, sinema ve televizyon, medya ve yayıncılık gibi farklı alanlarda uzman isimlerden oluşuyor.

Orkide Ödülleri’nin uluslararası kültürel etkileşimdeki rolü güçleniyor

Orkide Ödülleri, kuruluşundan bu yana Çin’in farklı ülkeler ve medeniyetlerle kültürel etkileşimini geliştirmeye yönelik önemli uluslararası platformlardan biri haline geldi.

Temmuz 2025’te Orkide Ödülleri’nin seçim süreci Küresel Medeniyetler Diyaloğu Bakanlar Toplantısı Eylem Planı kapsamına alındı.

Mart 2026’da ise “Orkide Ödülleri” markası altında uluslararası kültürel etkileşim faaliyetlerinin yürütülmesi, Çin’in 2026-2030 dönemini kapsayan 15. Beş Yıllık Planı çerçevesine dahil edildi.

Türkiye-Çin Dostluk Vakfı Başkanı Hasan Çapan’ın da aralarında bulunduğu finalistler, Orkide Ödülleri Uzman Komitesi tarafından gerçekleştirilecek nihai değerlendirme sürecinin ardından belirlenecek ödüller için değerlendirilecek.

Avrupa’nın referans doğal gaz fiyatı TTF, 31 Ağustos’ta önemli bir direnç noktasını kırarak 70,00 €/MWh’ın üzerine çıktı. TTF, 1 Eylül’de 72,22 €/MWh düzeyine yükseldi ve 2 Eylül’de 73 €/MWh’ın üzerinde işlem gördü. TTF, Ocak 2023’ten bu yana en yüksek seviyeleri gördü.

Türkiye’nin ithal ettiği doğal gazda TTF’in ağırlığı yüzde 48,56. Bu nedenle gözler BOTAŞ’ın ekim ayında ve kış mevsiminde doğal gaz tarifeleriyle alacağı kararlara çevrildi.

Hollanda TTF (Title Transfer Facility), Avrupa'da doğal gaz ticaretinin yapıldığı en önemli sanal işlem noktası ve fiyat göstergesi işlem görüyor. Bu merkezde oluşan fiyatlar, referans olarak alınıyor.

Türkiye, yıllık 55-60 milyar metreküp düzeyinde doğal gaz tüketiyor. Net ithalatçı olan Türkiye, doğal gaz gereksiniminin önemli bir bölümünü (boru hatları üzerinden ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) olarak) ithalat yoluyla karşılıyor.

ABD-İran savaşı ve küresel piyasalarda yaşanan riskler başta petrol olmak üzere doğal gaz fiyatlarını, artan fiyatlar da Türkiye’nin enerji faturasını kabartıyor.

Enerji IQ CEO’su Emre Ertürk, ANKA Haber Ajansı'na doğal fiyatlarıyla ilgili son haftalarda yaşanan gelişmeleri değerlendirdi. Ertürk, küresel piyasalarda enerji fiyatlarında kırılganlık riskini yükselten güçlü sinyallerin söz konusu olduğunu belirterek, "Bu hareket, kış dönemini içeren yılın son çeyreğinde ekim, kasım ve aralık ayları öncesinde piyasaların gündemini etkilemeye devam ediyor" dedi.

Fiyatlar yükseliyor

Ertürk, Avrupa’nın referans doğal gaz fiyatı TTF’deki yukarı yönlü harekete işaret ederek "TTF, 31 Ağustos’ta önemli bir direnç noktasını kırarak 70,00 €/MWh’ın üzerine çıktıktan sonra günü 69,81 €/MWh ile kapattı. TTF, eylüle güçlü bir artış trendi ile girerek 1 Eylül’de 72,22 €/MWh civarına yükseldi ve 2 Eylül’de 73 €/MWh’ın üzerinde işlem gördü" diye konuştu.

Ertürk, TTF’in, Ocak 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktığını ifade ederek, "Bu seyir, yaklaşan kış mevsimi öncesinde piyasadaki riskleri ve kırılganlığı belirgin şekilde artırmış oldu" dedi.

Nisan ayında zam yapıldı

Ertürk, BOTAŞ’ın en son nisan ayında doğal gaza zam yaptığını hatırlattı. Aynı tarihte, konutlarda kademeli tarifeye geçildi. İl bazında belirlenen tüketim sınırını aşan aboneler, çok yüksek fiyattan (her bin metreküpü vergi ve paylar hariç 18 bin TL) doğal gaz tüketmeye başladı.

Ertürk, Türkiye’nin ithal ettiği doğal gazda (ve alım maliyetlerinde) TTF’in önemli bir ağırlığı olduğunu vurgulayarak, "TTF’in ağırlığı yüzde 48,56’dır" ifadesini kullandı.

Ertürk, TTF’in payının BOTAŞ’ın spot LNG ithalatına bağlı olarak belli dönemlerde yüzde 60’ı aştığını, yüzde 70’e dayandığını söyledi.

LNG ithalatı zam baskısı oluşturacak

BOTAŞ’ın bu kış döneminde maliyetlerini, doğal gaz santrallerinden gelen gaz talebinin belirleyeceğini vurgulayan Ertürk, şunları söyledi:

"Bu yılın son çeyrek döneminde ve gelecek yılın ilk aylarında elektrik talebinin başta hidroelektrik santralleri olmak üzere diğer kaynaklar tarafından karşılanması, doğal gaz talebini baskılayacak ve BOTAŞ’ın pahalı spot LNG alımını azaltacak. Ancak, her türlü senaryoda BOTAŞ arz güvenliğini sağlamak üzere spot LNG ithal edecek ve yükselen fiyatlar nedeniyle bu durum doğal gaz tarifeleri üzerinde güçlü bir zam baskısı oluşturacak."

Ertürk’ün verdiği bilgiye göre, geçen yılın son çeyrek döneminde spot LNG fiyatı (bin metreküp) 375 dolar düzeyinde bulunuyordu. TTF’teki artış nedeniyle LNG fiyatları, 750 dolar seviyesine kadar yükseldi. Ertürk, "Halihazırda BOTAŞ’ın sanayiye, santrallere ve ikinci kademe konut abonelerine uyguladığı tarife bin metreküp başına 18 bin lirayla yaklaşık 374 dolara karşılık geliyor" dedi.

Depolar dolu

Ertürk, Türkiye’nin, Silivri ve Tuz Gölü doğal gaz depoları tam dolu seviyede kışa girdiğini belirterek şunları kaydetti:

"Bu, BOTAŞ’ın ithalat maliyetlerini optimize ederken kullanabileceği önemli enstrüman olacak. 2025 yılı aralık – 2026 yılı şubat dönemini kapsayan üç ayda, depolardan günlük ortalama 27,07 milyon metreküp gaz sisteme verilmişti. Bu dönemde sisteme verilen gaz miktarı bazı günlerde 41,32 milyon metreküpe kadar yükselmişti."

BOTAŞ’ın, doğal gaz alım kontratlarında söz konusu TTF fiyatları etkili oluyor. TTF artarsa, doğal gaz ithalat maliyetleri de artıyor. TTF’teki artış sonrasında gözler BOTAŞ’ın ekim ayında ve kış mevsiminde doğal gaz tarifeleriyle ilgili alacağı kararlara çevrildi.

"Alınmış karar yok"

Enerji yönetimi, BOTAŞ’ın sübvansiyonlu fiyatlar üzerinden konut abonelerine gaz verdiğini belirterek sübvansiyonun aşama aşama azaltılmasının hedeflendiğini söyledi.

Kaynaklar, elektrik ve doğal gaza enflasyon hedefiyle uyumlu zam yapıldığını kaydederek, "Doğal gazda ve elektrikte yüksek oranlı zam ihtiyacı söz konusu. Bu ihtiyacın ne kadarı, ne zaman tarifelere yansıtılır? Şu aşamada bu konuda alınmış bir karar yok" dedi.

İstanbul 2. İdare Mahkemesinin Üsküdar Belediye Başkan Vekilliği seçimi için yürütmeyi durdurma kararı vermesinin ardından Üsküdar Belediye Meclisi, belediye başkan vekili seçimi için Meclis Birinci Başkanvekili Ali Aral'ın başkanlığında belediye binasındaki meclis salonunda toplandı.

Toplantıda, başkan vekili seçimi için CHP/Yeni Parti Grubu CHP'li Meclis Üyesi Sibel Tan Çetinkaya'yı, Cumhur İttifakı ise AK Parti'li Meclis Üyesi Dündar Ziya Gültekin'i aday gösterdi.

Gerçekleşen ilk iki turda 31 oy ve üstü sağlanamaması nedeniyle üçüncü tur oylamaya geçildi.

Yapılan gizli oylamada, kullanılan 42 oydan Çetinkaya 19, Gültekin ise 23 oy aldı.

Oylamanın ardından söz alan AK Parti Grup Başkanvekili Vefa Yunus Taylan, Adana Yüreğir'deki seçimi emsal göstererek, tutuklanarak Üsküdar Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Sinem Dedetaş'ın meclis üyesi sayılamayacağını, kalan toplam 45 üyeye bakıldığında da salt çoğunluğun sağlandığı gerekçesiyle 23 oyun seçimi kazanmak için yeterli olduğunu savunarak, Gültekin'in başkan vekilliğinin oylanmasını talep etti.

Bunun üzerine Meclis Birinci Başkanvekili Aral, Danıştay kararına göre hareket edeceğini ve dördüncü tur oylamanın yapılacağını söyledi.

Salt çoğunluğun 24 oy ve üstü olduğu üçüncü turda da yeterli çoğunluğa ulaşılamaması nedeniyle en çok oy alanın başkan vekili seçileceği dördüncü tur oylamaya geçildi.

Dördüncü tur oylamada AK Parti’nin adayı Dündar Ziya Gültekin, 23 oy alarak Üsküdar Belediye Başkan Vekili seçildi.

İki ülkeden üst düzey yetkililerin hazır bulunduğu törene, Kuzey Kore Başbakanı Pak Thae-song ve Rusya Başbakanı Mihail Mişustin video bağlantısıyla katıldı.

Mişustin konuşmasında, "Sınır yakınlarındaki ulaşım altyapısının genişletilmesinin, Rusya ile Kuzey Kore arasında ticaret, ekonomi, teknoloji alanlarındaki işbirliğinin geliştirilmesine güçlü bir ivme kazandıracağına inanıyorum." dedi.

Mişustin, günde 300'e kadar aracın geçebileceği köprünün Rusya'nın federal kara yolu ağına bağlanacağını söyledi.

Pak da konuşmasında, köprünün iki ülke arasındaki işbirliğini pekiştireceğini ve "her iki ülkenin halklarının umut ve özlemlerini karşılayacağını" belirtti.

Törende çift şeritli ve 1 kilometre uzunluğundaki köprünün açılışı yapılırken, iki ülkenin bayraklarını taşıyan kamyonlar da köprüden geçti.

Rusya ile Kuzey Kore arasında halihazırda doğrudan hava ve demir yolu bağlantıları mevcutken, yeni köprü iki ülkeyi "birbirine bağlayan ilk kara yolu köprüsü" olarak sembolik önem taşıyor.

"Tumen Nehri Köprüsü" Kuzey Kore'nin kuzeydoğu sınır bölgesi Rason ile Rusya'nın Uzak Doğu sınırındaki Khasan bölgesini birbirine bağlıyor.

Sol kıyısında Çin ve Rusya'nın, sağ kıyısında Kuzey Kore'nin yer aldığı 500 kilometreden fazla uzunluğa sahip Tumen Nehri, Japon Denizi'ne (Doğu Denizi) dökülüyor.

Kuzey Kore-Rusya sınırı 17 kilometre, Kuzey Kore-Çin sınırı ise 1350 kilometre civarında uzunluğa sahip bulunuyor.

İddianameden

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan iddianamede, E.Ç. (14) ’şüpheli’, Atlas Çağlayan ’maktul’, aralarında Çağlayan’ın ikiz kardeşi Doruk’un da bulunduğu 4 çocuk ’mağdur’, Çağlayan’ın anne ve babasının da bulunduğu 3 kişi ise ’müşteki’ sıfatıyla yer aldı. Hazırlanan iddianamede, olay günü olan 14 Ocak günü saat 20.16 sıralarında bir kafede iki grup arasında tartışma çıktığı, bu sırada Suça Sürüklenen Çocuk (SSÇ) E.Ç.’nin, Atlas Çağlayan’ı bıçakladığı, bu olay sonucunda ise Çağlayan’ın kaldırıldığı hastanede hayatını kaybettiği, olay kapsamında ise soruşturma başlatıldığı aktarıldı.

Ölü muayene raporunda, yaralanmanın tek başına öldürücü nitelikte olduğu aktarıldı.
Hazırlanan iddianamede Adli Tıp Kurumu (ATK) raporu yer aldı. Raporda, E.Ç.’nin işlemiş olduğu ’kasten öldürme’, ’6136 sayılı ateşli silahlar ve bıçaklar ile diğer aletler kanununa muhalefet’ ve ’silahla tehdit’ suçlarını işlediği, suçların fiili olarak hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp, davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmiş olduğu vurgulandı.

Öte yandan maktul Atlas Çağlayan’ın 15 Ocak 2026 tarihli ölü muayene raporu da iddianamede yer aldı. Rapora göre Çağlayan’ın göğüs ön ortada 3 buçuk santimlik kesi, göğüs solda 1 buçuk santimlik kesi olduğu, otopsi raporunda ise, vücutta 2 adet kesici delici alet yarasının tespit edildiği, göğsünün belli yerlerinde geniş kesici delici alet yarasının bulunduğu ve bu yaralanmanın tek başına öldürücü nitelikte olduğu aktarıldı.

Olay gününe ait görüntü inceleme tutanakları da iddianamede yer aldı. Tutanaklara göre, olay günü E.Ç. ve arkadaşlarının kafede oturduğu, daha sonra Atlas’ın geldiği, E.Ç.’nin, kafeden çıkarken Atlas ile bakıştığı, Atlas ve arkadaşlarının SSÇ ve arkadaşlarının arkasından gittiği, E.Ç.’nin cebinden bıçak çıkarttığı, elinde bulunan bıçağı Çağlayan’a 2-3 defa sallayarak yaraladığı, SSÇ’nin maktulü bıçakladıktan sonra arkadaşları ile kaçtığı belirtildi. Öte yandan şüpheli E.Ç.’nin ve maktul Atlas Çağlayan’ın 3 aylık arama ve aranma baz verilerinde, taraflar arasında herhangi bir baz kaydına rastlanmadığı da belirtildi. E.Ç.’nin telefonunda yapılan incelemeye göre, şüphelinin elinde silah olan birden fazla fotoğraf, tek başına silah fotoğrafları ve 1 adet çakı fotoğrafının bulunduğu da iddianamede değinildi.

21 yıl 7 aya kadar hapis cezası talebi

Hazırlanan iddianamede, şüpheli E.Ç. hakkında, ’çocuğa karşı kasten öldürme’, ’6136 sayılı yasaya muhalefet etme’ ve ’zincirleme şekilde silahla tehdit’ suçlarından toplam 13 yıl 6 aydan, 21 yıl 7 ay 15 güne kadar hapis cezasıyla cezalandırılması talep edildi.

Bu kapsamda, kayıt dışılıkla mücadele kararlılıkla sürdürülecek, dijital dönüşümün sunduğu imkanlardan yararlanılarak denetim süreçlerinin etkinliği güçlendirilecek.

Kayıt dışılıkla mücadele, yapay zeka, büyük veri gibi teknolojik imkanlarla desteklenen risk analizi faaliyetleri ve tüm ilgili tarafların etkin katılımıyla yürütülecek, vergisel hatalar asgari düzeye indirilecek.

Büyük veri üzerinde uygun analiz teknikleri kullanılarak sektörel, finansal ve tematik risk analizi ve değerlendirme çalışmaları yapılacak, çalışma sonuçları ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılacak.

Prim tabanını genişletmek üzere kayıt dışı istihdam ve ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri artırılacak.

Öte yandan kayıt dışı ekonominin ölçülmesine, vergi açığının hesaplanmasına ve politika geliştirme süreçlerini destekleyecek analiz altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülecek.

Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede en önemli veri kaynaklarından biri olan vergi ihbarları için yapay zeka destekli ve bilişsel karar üretimine dayanan İhbar İşleme Sistemi (VDK-İHS) Projesi hayata geçirilecek.

Yeni sistemlerle kayıt dışılık ve vergi kayıp kaçağı azaltılacak

Dijital ekonomi ve yeni iş modelleri kapsamında ortaya çıkan yeni iktisadi faaliyetlerin kavranmasını ve kayıt altına alınmasını destekleyen uygulamalar geliştirilecek.

Vergi denetiminde vergiye tabi işlemlerin doğruluğunun tespitinde üçüncü taraf idari verilerden yararlanılacak. Vergi tabanının genişletilmesi ve vergide adaletin güçlendirilmesi amacıyla riskli görülen sektörler ve mükellefler nezdinde farklı denetim teknikleri kullanılacak.

Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS), Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS), İnşaat Demiri İzleme Sistemi (İDİS), Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) ve Bandrollü Ürün İzleme Sistemi (BÜİS) gibi yüksek teknolojili ve güvenli izleme yapıları sayesinde kayıt dışılığın ve vergi kayıp kaçağının azaltılması sağlanacak.

Organize vergi kaçakçılığıyla mücadele soruşturmalarının etkin yürütülmesi amacıyla kurumlar arası işbirliği güçlendirilecek.

Gayrimenkullerin gerçek değerleri üzerinden işlem yapılmasını sağlayacak çalışmalara devam edilecek. Vergi denetiminde Dijital Uyum Projesi (VDK-DUYU) kapsamında çalışmalar yürütülecek.

Risk Analiz Sistemi (VDK-RAS) çerçevesinde mükellef analizi ve seçimi yapılarak vergi denetimleri sürdürülecek. Mükelleflerin yıllık gelirlerinin kavranması ve doğru şekilde beyanı için hasılat denetimlerine devam edilecek.

Almanya için Alternatif (AfD), Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde aldığı sonuçla Alman siyasetindeki yükselişini yeni bir aşamaya taşıdı. AfD 6 Eylül’de yapılan seçimlerde yüzde 43,8 oy alırken, Başbakan Friedrich Merz’in partisi Hristiyan Demokrat Birlik’in (CDU) oy oranı yüzde 17,2’de kaldı. AfD 83 sandalyeli eyalet parlamentosunda 39 milletvekilliği kazanarak tek başına çoğunluğun üç sandalye gerisinde kaldı.

Almanya’nın Saksonya-Anhalt eyaletinde ortaya çıkan tablo daha geniş bir siyasi sonucu tetikleyebilir. Zira eylül ayı ARD-DeutschlandTrend araştırmasında AfD yüzde 27 ile Almanya genelinde birinci parti konumunda bulunurken, CDU/CSU yüzde 21’de kaldı. Diğer güncel kamuoyu araştırmalarında da AfD’nin desteği yüzde 27-28 aralığında ölçülüyor. 2025 Federal Meclis seçimlerinde yüzde 20,8 oy alan parti, böylece bir buçuk yıl içinde desteğini yaklaşık 7 puan artırmış durumda.

AfD’nin seçimlerde artan ağırlığı, partinin dış politika programını da daha önemli hale getiriyor. Ukrayna savaşı ve Rusya ile ilişkiler AfD’nin dış politikasında en fazla tartışılan başlıklar arasında yer alırken, Almanya’nın en büyük ekonomik ortaklarından Çin’e yönelik yaklaşımında da Merz hükümetinden farklı bir çizgi öne çıkıyor.

Çin ile ilişkilerde ‘realpolitik’

AfD’nin 2025 Federal Seçim Programı, Çin ile ilişkilerin Almanya’nın “realpolitik çıkarları” temelinde yürütülmesini savunuyor. Parti Çin’in küresel etkisinin arttığını kabul ederken Pekin ile ekonomik ilişkilerde ortaya çıkan fırsatların değerlendirilmesini istiyor.

Partinin daha önceki dış politika programlarında Çin politikasının ekonomik ayağı daha ayrıntılı biçimde tarif edilmişti. AfD Çin’i Almanya açısından giderek önem kazanan bir ticaret ortağı olarak tanımlarken, Kuşak ve Yol Girişimi için “yüzyılın projesi” ifadesini kullanmış ve Almanya’nın projeye aktif katılımını savunmuştu. Belgede “Çin’in önderliğindeki küresel ‘Yeni İpek Yolu’ olarak bilinen altyapı projesi Çin’in dünya genelindeki etkisini artırmaya dönüktür. Biz Almanya ekonomisine fırsat sunan herhangi bir fırsatı değerlendirmek istiyoruz” ifadesi kullanılmıştı.

AfD’nin yaklaşımı Çin ile ekonomik ilişkilerin genişletilmesi kadar nadir toprak elementleri ve teknolojiler açısından da dikkatli olunmasını öneriyor. Partiye göre Almanya bu konularda Çin ile ekonomik bağları koparmadan kendine yeterli hale gelmeli.

‘Çin düşman değil, ortak’

AfD Federal Meclis Grubu Parlamenter Müdürü ve Alman-Çin Parlamenter Grubu Başkanı Peter Felser’in 2026 yılındaki açıklamalarında mevcut politika daha detaylı hale getirildi. Almanya Başbakanı Merz’in şubat ayındaki Çin ziyareti öncesinde konuşan Felser, “Çin düşman değil, önemli bir ortak olmaya devam ediyor” değerlendirmesinde bulundu.

Felser, Almanya ile Çin arasındaki mal ticaretinin 2025 yılında 251,8 milyar avroya ulaştığına dikkat çekerek iki ülke arasındaki ekonomik bağların korunmasını istedi. AfD aynı zamanda Alman orta ölçekli şirketlerinin Çin rekabetine karşı güçlendirilmesini ve Pekin ile adil rekabet koşullarının müzakere edilmesini savunuyor. Parti, Çin rekabetine sübvansiyon ve gümrük vergileriyle karşılık verilmesini ise uzun vadeli bir çözüm olarak görmüyor. AfD Çinli şirketlerin damping, kapasite fazlası ve rekabeti bozucu uygulamalarını eleştirirken, bunlara karşı yeni gümrük vergileri getirilmesinin bir ticaret savaşına dönüşebileceği uyarısında bulunuyor. Partinin önerisi Alman şirketlerinin enerji, vergi ve düzenleme maliyetlerinin düşürülerek Çinli rakipleri karşısında rekabet gücünün artırılması.

Ersoy, şunları kaydetti:

"Bakanlığımız Sinema Genel Müdürlüğü tarafından Uluslararası Sinema Derneği işbirliğiyle düzenlenen festivalin altıncısını 3-7 Kasım tarihlerinde gerçekleştireceğiz. Bu yıl ilk kez programa dahil ettiğimiz Kısa Film Yarışması ile genç ve bağımsız sinemacılarımıza yeni bir alan açacağız. Türk dünyasının filmleri, uzun metraj kurmaca, belgesel ve kısa film olmak üzere üç dalda Turna Kuşu Ödülü için yarışacak. Türkiye'den başvurular 25 Eylül'e kadar devam edecek. Türk dünyasının sinemacılarını, sanatçılarını ve sektör temsilcilerini yeniden İstanbul'da buluşturacağımız festivalimizin hayırlı olmasını diliyorum."

Üç ayrı dalda yarışma gerçekleştirilecek

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, ilki 2021'de İstanbul'da düzenlenen Korkut Ata Türk Dünyası Film Festivali, 2022'de Bursa'da gerçekleştirildi.

Festival, sonraki yıllarda Azerbaycan'ın Bakü, Türkmenistan'ın Aşkabat ve Kazakistan'ın Aktau şehirlerinde Türk dünyasının sinemacılarını ağırladı.

Farklı kültür merkezlerine uzanan festival yolculuğu, 6'ncı yılında yeniden İstanbul'da devam edecek ve festival bundan böyle İstanbul'da düzenlenecek.

Türk Cumhuriyetleri ve toplulukları ile Türk Devletleri Teşkilatının üye ve gözlemci ülkelerinden sinemacıları, yapımları ve sektör temsilcilerini buluşturacak festival, ülkeler arasındaki sinema ilişkilerinin geliştirilmesine ve yeni işbirliklerinin kurulmasına katkı sağlayacak.

Festival, İstanbul'a dönüşüyle yarışma programını da genişletecek. Sinema Genel Müdürlüğünün kısa film üretimini teşvik etme ve genç sinemacıları destekleme çalışmaları kapsamında festivale bu yıl ilk kez Kısa Film Yarışması eklenecek.

Yeni yarışma bölümüyle Türk dünyasının genç ve bağımsız sinemacılarına görünürlük alanı açılması, yeni kuşak yönetmenlerin desteklenmesi ve farklı anlatım biçimlerinin festival çatısı altında buluşturulması hedefleniyor.

Festivalde uzun metraj kurmaca, belgesel ve kısa film olmak üzere üç ayrı dalda yarışma gerçekleştirilecek.

Başvurular 25 Eylül'de sona erecek

Türkiye'den yarışmaya katılacak filmler için başvurular, festivalin internet sitesindeki "Başvurular" bölümünde yer alan çevrim içi formlar aracılığıyla yapılacak.

Tüm yarışma kategorileri için son başvuru tarihi 25 Eylül olarak belirlendi.

Yarışmalarda dereceye giren yapımlar, festivalin geleneksel ödülü Turna Kuşu heykelciğiyle ödüllendirilecek.

Ödüle değer görülen filmler ile Korkut Ata Film Yapım Desteği Fonu kapsamında desteklenecek projeler, 7 Kasım'da gerçekleştirilecek ödül töreninde açıklanacak.

Yarışmalı bölümler, özel seçkiler, sektör buluşmaları ve farklı etkinliklerden oluşacak festival programı, sinemaseverleri Türk dünyasının zengin sinema birikimiyle buluşturacak.

Festivale ilişkin ayrıntılı bilgiye ve başvuru formlarına "www.korkutatafilmfestivali.com" adresinden ulaşılabilecek.

Aylık en yüksek reel getiri külçe altında

Buna göre aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 7,17, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 7,93 oranlarıyla külçe altında gerçekleşti.

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yatırım araçları arasında Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) yüzde 0,66, Euro yüzde 0,61 ve mevduat faizi yüzde 0,33 oranında yatırımcısına reel getiri sağladı.

Dolar yüzde 0,86 ve BIST 100 endeksi yüzde 1,83 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi. TÜFE ile indirgendiğinde ise DİBS yüzde 1,38, Euro yüzde 1,34 ve mevduat faizi yüzde 1,05 oranında yatırımcısına reel getiri sağladı. Dolar yüzde 0,15 ve BIST 100 endeksi yüzde 1,13 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.

DİBS, üç aylık değerlendirmede Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 3,46, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 4,77 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Aynı dönemde BİST 100 endeksi, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 7,15, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 5,98 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Yıllık değerlendirmede en yüksek reel getiri külçe altında

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde külçe altın Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 19,73, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 16,49 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Yıllık değerlendirmede Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yatırım araçlarından DİBS yüzde 4,21 ve mevduat faizi (brüt) yüzde 3,35 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağladı. BIST 100 endeksi yüzde 0,20 dolar yüzde 8,36 ve Euro yüzde 8,68 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise DİBS yüzde 1,39 ve mevduat faizi (brüt) yüzde 0,56 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken BIST 100 endeksi yüzde 2,90 dolar yüzde 10,84 ve Euro yüzde 11,16 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.

Mao Ning, 7 Eylül’de Beijing Üniversitesi’nde başlayan çalıştayın 12 Eylül’de sona ereceğini açıkladı. Mao, Çin’in, “Yapay Zeka Kapasite İnşasına İlişkin Herkese Yarar Planı”nı uygulamaya devam edeceğini ve Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütü’nün kurulması gibi tedbirlerle teknolojiler ve hizmetlerin erişebilirliğini artıracağını, Küresel Güney ülkelerinin kendi ihtiyaçlarını karşılayabilen bir yapay zeka gelişim yolu bulmasına yardımcı olacağını ifade etti.

Mao, Çin’in yapay zekanın kalıcı değer üretmesi ve tüm insanlığın refahına katkı sağlaması için tüm taraflarla birlikte çalışmaya hazır olduğunu vurguladı.

Anlaşma, Liverpool'un ticari tarihinde yeni bir dönemin başlangıcını temsil ederken kulübün ana partnerinde 17 yıl sonra gerçekleşecek ilk değişiklik olacak.

BBC’nin aktardığı bilgilere göre, taraflar arasında yapılan anlaşmanın beş sezonu kapsadığı ve toplam finansal büyüklüğünün 300 milyon sterlinin üzerinde olduğu belirtildi. Buna göre milli havayolu şirketi, Liverpool’a her sezon 60 milyon sterlinden fazla ödeme gerçekleştirecek.

Liverpool’un mevcut forma göğüs sponsoru Standard Chartered ile 2010’dan bu yana devam eden iş birliğinin sezonluk değeri ise 50 milyon sterlin seviyesinde bulunuyor. Standard Chartered, içinde bulunduğumuz sezonun sonuna kadar Liverpool formasındaki yerini koruyacak. Şirket, gelecek sezon itibarıyla ise kulübün küresel ortaklarından biri olarak iş birliğini sürdürecek.

THY Genel Müdürü'nden değerlendirme

Açıklamada görüşlerine yer verilen THY Genel Müdürü Ahmet Olmuştur, Liverpool'un köklü mirası ve dünyanın dört bir yanına yayılan güçlü taraftar topluluğuyla dünyanın en tanınmış ve saygın futbol kulüplerinden biri olduğunu belirtti. Olmuştur, THY'nin kulübün ana partneri olacak olmasından ve markalarının dünya sporunun en ikonik formalarından birinde yer alacak olmasından büyük memnuniyet duyduklarını, dünyada en fazla ülkeye uçan hava yolu olarak insanları, kültürleri ve kıtaları birbirine bağlamanın kimliklerinin temelinde yer aldığını söyledi. Olmuştur, bu işbirliğinin küresel erişimleri, mükemmeliyet anlayışları ve dünyanın dört bir yanında milyonlarca insana ilham verme güçleriyle öne çıkan iki global markayı bir araya getirdiğini belirtti.

Anlaşmanın THY'nin dünya sporuna uzun yıllardır verdiği desteğin yeni ve önemli bir aşamasını temsil ettiğini kaydeden Olmuştur, sporun sınırları aşan ve toplulukları bir araya getiren gücüne inandıklarını, bu yeni dönemde Liverpool FC ve dünyanın dört bir yanındaki taraftarlarıyla birlikte ilerlemeyi sabırsızlıkla beklediklerini ifade etti.

Liverpool: "Standard Chartered'a teşekkür"

Liverpool FC Ticari İşler Direktörü Ben Latty ise anlaşmanın kulüp için önemli bir kilometre taşı olduğunu, Haziran 2027'den itibaren THY'yi ana partnerleri olarak aralarında görmekten büyük mutluluk duyduklarını belirtti. Latty, Liverpool formasının ön yüzünün kulüp tarihinde özel bir yere sahip olduğunu, THY'nin geniş uluslararası uçuş ağına sahip, dünya çapında tanınan bir kuruluş olduğunu vurguladı; 2005 yılına uzanan ortak anıların oluşturduğu temeller üzerinde uzun soluklu bir ilişki inşa etmeyi beklediklerini söyledi.

Latty, bu duyurunun aynı zamanda Standard Chartered'ın son 17 yılda Liverpool FC'ye sağladığı katkıyı takdir etmek için de bir fırsat olduğunu belirtti. Standard Chartered'ın 2027'den itibaren Global Partner olarak Liverpool FC ailesinin bir parçası olmaya devam edeceğini hatırlatan Latty, geçiş sürecine hazırlanırken yeni sezonu heyecanla beklediklerini, Haziran 2027'den itibaren THY'yi ana partnerleri olarak karşılamayı sabırsızlıkla beklediklerini sözlerine ekledi.

Açıklamada, Gazze'deki fizyoterapi ve tıbbi rehabilitasyon hizmetlerinin sadece tamamlayıcı bir seçenek olmaktan çıkıp hayati bir tedaviye dönüştüğü; binlerce yaralı ve hastanın kalıcı sakatlığının engellenmesi için öncelikli "savunma hattı" vazifesi gördüğü belirtildi.

Bakanlık açıklamasında, "Soykırım, özellikle çift uzuv kaybı ve karmaşık uzuv kurtarma vakaları başta olmak üzere yaralı sayısında korkunç bir artışa yol açtı; uzuv kaybı sayısı 5 bine, nörolojik ve omurilik yaralanma vakası 300'e ulaştı." ifadeleri kullanıldı.

Ayrıca yoğun ve uzun süreli rehabilitasyona ihtiyaç duyan 10 bin vakanın bulunduğu aktarılan açıklamada, İsrail saldırılarında sağlık kurumlarının doğrudan hedef alınması sonucu, uzmanlaşmış rehabilitasyon merkezlerinin çoğunun hizmet dışı kaldığına işaret edildi.

Açıklamada, binlerce hasta ve yaralının halihazırda ciddi sağlık sorunlarıyla karşı karşıya olduğu kaydedilerek, Gazze'de yaşanan bu sıkıntıların, ihtiyaç duyulan tıbbi malzeme ve protezlerdeki ciddi eksikliğin yanı sıra hastaların tedavi amacıyla bölge dışına çıkışlarının kısıtlanmasından kaynaklandığı bildirildi.

Bakanlık, uluslararası örgütlere ve Birleşmiş Milletler (BM) heyetlerine; fizik tedavi ve rehabilitasyon için gerekli tıbbi malzeme ve ekipmanın temin edilmesi amacıyla "acil olarak koordinasyon sağlanması ve derhal müdahalede bulunulması" çağrısında bulundu.

Açıklamada, gelişmiş merkezlerde tedaviye ihtiyaç duyan kritik vakaların seyahatini kolaylaştırmak için sınır kapılarının açılması gerektiği vurgulandı.

Bakanlık ayrıca Gazze'deki zor koşullara rağmen çalışmalarına devam eden fizyoterapi ve tıbbi rehabilitasyon personelinin çalışmalarını takdir ederek, fizyoterapi personelinin ihtiyaçlarının karşılanmasının ve çalışmalarının devamının desteklenmesinin ahlaki ve insani bir zorunluluk olduğunu kaydetti.

Gazze Şeridi'nde ateşkes anlaşmasının ilk aşaması 10 Ekim 2025'te yürürlüğe girmişti. Ateşkes, esir takası ve insani yardımların artırılmasını öngören anlaşmaya rağmen İsrail, saldırıları ve yardım girişine yönelik kısıtlamaları sürdürüyor.

Küresel sistemde yaşanan dönüşüme ilişkin değerlendirmelerde bulunan Peskov, “Tek kutuplu sistem çöküyor” dedi.

Peskov, mevcut tek kutuplu düzenin küresel ekonomi ve yönetişime zarar verme pahasına eski konumunu yeniden tesis etmeye çalıştığını belirtti.

BRICS’in ise “küresel çoğunluğu” temsil ettiğini belirten Peskov, uluslararası sistemde tüm ülkelerin eşit olması gerektiği anlayışının giderek daha fazla destek bulduğunu söyledi.

BRICS ticaretinde yerel para birimlerinin payı artıyor

Peskov, BRICS ülkeleri arasındaki ticarette dolar dışındaki para birimlerinin kullanımına ilişkin de dikkat çeken bir veri paylaştı.

Kremlin Sözcüsü, BRICS üyeleri arasındaki işlemlerin yaklaşık yüzde 90’ının ulusal para birimleri üzerinden gerçekleştirildiğini açıkladı.

Peskov’un açıklaması, BRICS ülkelerinin karşılıklı ticarette yerel para birimlerinin kullanımını artırma ve dolara olan bağımlılığı azaltma yönündeki politikalarını sürdürdüğü bir dönemde geldi.

Kremlin’den Hindistan’ın BRICS başkanlığına destek

Peskov, Rusya’nın Hindistan’ın BRICS dönem başkanlığına büyük önem verdiğini belirterek yaklaşan zirvenin başarılı geçmesini beklediklerini söyledi.

Rusya ile Hindistan arasındaki ilişkilere de değinen Peskov, iki ülke arasındaki işbirliğinin çok sayıda stratejik alanı kapsadığını ifade etti.

Özellikle uzay alanındaki işbirliğine dikkat çeken Peskov, Moskova ile Yeni Delhi arasında bu alanda “derin” bir ortaklık bulunduğunu kaydetti.

“Putin ve Modi arasında çok yakın kişisel temas var”

Peskov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Hindistan Başbakanı Narendra Modi arasındaki ilişkilere ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

İki lider arasında “çok yakın kişisel temas” bulunduğunu söyleyen Peskov, Putin ve Modi’nin en hassas konuları dahi doğrudan ele alabilecek bir iletişim kanalına sahip olduğunu belirtti.

Peskov’un açıklamaları, Moskova’nın BRICS’in küresel sistemdeki rolünü güçlendirme, ulusal para birimleriyle ticareti artırma ve Hindistan ile stratejik ilişkilerini geliştirme politikalarına devam edeceği şeklinde yorumlandı.

Rusya’dan Ukrayna açıklaması: “Barışçıl çözüm istiyoruz”

Peskov, Rusya’nın Ukrayna’daki çatışmanın barışçıl yollarla sona erdirilmesini istediğini söyledi.

Müzakerelere katkı sunmaya yönelik tüm tarafların çabalarını memnuniyetle karşıladıklarını belirten Peskov, Rusya’nın hedeflerine diplomatik yollarla ulaşmayı tercih ettiğini ifade etti.

Kremlin Sözcüsü, üçlü görüşmelerin yeniden başlamasını umduklarını ancak müzakere sürecinde ilerleme sağlanmasının Kiev’in tutumuna bağlı olduğuna dikkat çekti.

Açıklamada, sokağa çıkma yasağı ve uygulanan abluka nedeniyle bölgedeki okul ve anaokullarında eğitime ara verildiği vurgulanarak, İsrail askerlerinin esnafın dükkanlarını açmasına da izin vermediği, bu durumun bölgede yaşayan yaklaşık 80 bin Filistinlinin ticari faaliyetlerini ve günlük yaşamını felç ettiği aktarıldı.

İsrail güçlerinin bölgede geniş çaplı operasyonlar yürüttüğüne işaret edilen açıklamada, aralarında bir kadının da bulunduğu yaklaşık 100 Filistinlinin gözaltına alındığı ya da alıkonulduğu, ev, dükkan ve tesislere yönelik baskınların ve sahada sorgulamaların devam ettiği kaydedildi.

Kapılar kırıldı, dükkanlara zarar verildi, ambulansların geçişine izin verilmedi

Açıklamada, İsrail güçlerinin Anata ve Şufat'ta onlarca eve baskın düzenlediği, çok sayıda dükkan ve işletmenin kapılarını kırıp içeri girerek eşyalara zarar verdiği aktarıldı.

İsrail güçlerinin ambulansların hastalara ve acil vakalara ulaşmasını engellediğine dikkat çekilen açıklamada, ablukanın sürmesi, okulların tatil edilmesi, sivillerin işlerine gitmesinin engellenmesi, su şebekelerinin hedef alınması ve sağlık ekiplerine yönelik müdahaleler kınandı.

Açıklamada, yapılanların “on binlerce Filistinlinin hayatını ve temel haklarını hedef alan tehlikeli bir tırmanış ve toplu cezalandırma" olduğu vurgulandı.

Abluka nedeniyle onlarca Filistinli geceyi araçlarında geçirmek zorunda kaldı

Öte yandan, AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, İsrail güçleri ana cadde ve mahallelerde yoğun şekilde konuşlanırken, Şufat Mülteci Kampı'ndaki kontrol noktasında sıkı askeri tedbirler göze çarptı.

Askerler bazı durumlarda vatandaşların bölgeye girişine izin verirken, çıkışlar tamamen engellendi.

Abluka nedeniyle evlerine ulaşamayan onlarca Filistinli geceyi araçlarında geçirmek zorunda kalırken, yolların kapatılması sonucu bölgeye dışarıdan gelen siviller de mahsur kaldı.

İsrail ordusu, dün yaptığı açıklamada, "terörist unsurların faaliyetlerini engelleme” amacıyla süresini belirtmediği Anata ve Şufat'ta bir operasyon başlattığını ileri sürmüştü.

İran'ın "her zaman savaşa karşı çıktığını ve halkının çıkarlarını korumakla birlikte bölgenin güvenliğini sağlamak adına ateşe körükle gitmekten kaçınmayı benimsediğini" savundu.

Pezeşkiyan, İran'ın bugüne kadar ülkeye yönelik saldırılara karşı kendisini savunduğunu belirterek, "Bu direnişi saldırganlar tamamen pişman olana kadar kararlılıkla sürdürecek ve İran milletinin haklarını korumaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Gerekçe: Viyana Sözleşmesi’ne aykırı faaliyetler

Bakan Orban, sınır dışı kararının gerekçesine ilişkin yaptığı açıklamada, söz konusu 10 kişinin Macaristan’daki faaliyetlerinin, diplomatik ilişkileri düzenleyen Viyana Sözleşmesi çerçevesinde “kabul edilemez” olarak nitelendirildiğini belirtti.

Açıklamada, bu adımın “Macaristan’ın egemenliğini ve güvenliğini koruma” amacı taşıdığı ifade edildi.

Büyükelçiye resmi bildirim yapıldı

Kararın uygulanmasına ilişkin süreçte, Salı günü Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, Rusya’nın Macaristan Büyükelçisi’ni makamına çağırarak durumu resmen bildirdi.

Söz konusu 10 diplomatik misyon çalışanına ülkeyi terk etmeleri için süre tanındığı öğrenildi.

“Diplomatik ilişkiler kopmuyor”

Anita Orban, açıklamasında kararın sert bir uyarı niteliği taşımasına rağmen iki ülke arasındaki diplomatik bağların tamamen kesilmediğinin altını çizdi.

Orban, “Macaristan, karşılıklı saygı ve uluslararası kurallara bağlılık temelinde Rusya ile gerekli diyaloğu sürdürme niyetindedir.” ifadelerini kullandı.

Arka plan: 26 Ağustos’ta sertleşen ton

Sınır dışı kararı, Macaristan’ın Rusya’ya yönelik söyleminde son günlerde yaşanan belirgin sertleşmenin ardından geldi.

26 Ağustos’ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na sunulan bir belgede Macaristan yönetimi, Rusya’yı açıkça “Macaristan, Avrupa ve küresel düzen için bir tehdit” olarak nitelendirmişti.

Bu çıkış, Macaristan’ın Avrupa Birliği içinde Rusya ile en sıcak ilişkileri kuran ülkelerden biri olarak bilinen konumundan gözle görülür bir sapma olarak yorumlanıyor.

Uluslararası yansımalar

Son gelişme, Rusya-Ukrayna savaşının sürdüğü ve Avrupa’daki güvenlik dinamiklerinin hassas olduğu bir dönemde, NATO ve AB üyesi Macaristan’ın Moskova’ya karşı attığı nadir adımlardan biri olarak dikkat çekiyor.

Kararın, ittifak içinde Macaristan’ın Batı ile uyumlu bir duruş sergileme çabası olarak mı, yoksa istihbarat faaliyetlerine yönelik somut bir kanıta mı dayandığı ise önümüzdeki günlerde netleşmesi beklenen sorular arasında.

Gazeteye göre en dikkat çekici uyarılardan biri, 7 Ekim 2023'teki Aksa Tufanı Operasyonu'ndan yaklaşık bir buçuk hafta önce Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed'den geldi.

“45 dakika telefonda görüştüler”

Haaretz'in üç üst düzey yabancı kaynağa dayandırdığı habere göre bin Zayed, Abu Dabi'deki başkanlık sarayından Netanyahu'yu doğrudan aradı. İki lider yaklaşık 45 dakika görüştü. İddiaya göre BAE lideri, Netanyahu'ya Hamas'ın o dönemki Gazze'deki lideri Yahya Sinvar'ın İsrail'e karşı büyük bir operasyon hazırlığında olduğuna ilişkin bilgi verdi. Bin Zayed, olası bir saldırının yalnızca İsrail ile Hamas arasında yeni bir çatışmaya yol açmayacağını, tüm bölgeyi istikrarsızlaştırabileceğini ve İbrahim Anlaşmaları'nı tehlikeye atabileceğini söyledi. Netanyahu ise Haaretz'e göre tehdide beklenenden çok daha sakin bir yanıt verdi.

Gazetenin haberine göre Netanyahu, bu uyarıyı dinginlikle karşılamakla yetinmedi, İsrail'in güvelik kurumlarına da bilgi vermedi. Haaretz'e göre Netanyahu, bin Zayed'in verdiği bilgiyi ne Mossad ne Şin Bet ne de İsrail Genelkurmay Başkanı ile paylaştı. Dönemin Şin Bet yöneticilerinden biri gazeteye, “Uyarıları bilseydik, tüm değerlendirme tablomuzu değiştirebilirdi” dedi.

Bin Zayed'in Filistinli danışmanı ise BAE liderinin, Netanyahu'nun uyarıyı ciddiye alarak harekete geçeceğini düşündüğünü söyledi. Görüşmede BAE Emiri, Netanyahu'ya tehdide karşı hazırlıklı olma gerekliliğini vurguladı. Aynı zamanda, Gazze Şeridi için ekonomik bir çözüm bulmaya çalışmayı ve tırmanmayı önlemek için Batı Şeridi'ni sakinleştirmeyi tavsiye etti. Bin Zayed, Netanyahu'yu durumu ciddiye almaya çağırdı, ancak şaşırtıcı bir şekilde Netanyahu nispeten sakin bir şekilde karşılık verdi.

Bin Zayed daha sonra Netanyahu ile yaptığı görüşmeyi dönemin CIA Direktörü William J. Burns'e iletti.

Haaretz: Hamas ile gizli müzakereler Netanyahu nedeniyle çıkmaza girdi

Haaretz'in araştırmasında Netanyahu hükümeti ile Hamas arasındaki gizli temaslara ilişkin de dikkat çekici iddialar yer aldı. Gazeteye göre 2023'ün ilk dokuz ayında, Netanyahu'nun bilgisi ve onayı dahilinde İsrail ile Hamas arasında Gazze'de uzun vadeli bir düzenleme sağlayabilecek geçici ateşkes konusunda doğrudan görüşmeler yürütüldü.

Bu görüşmelerde; Gazze ablukasının kademeli olarak hafifletilmesi, Gazze'ye gıda ve hammadde girişinin artırılması, İsrail ve Mısır sınırında ticaret bölgeleri oluşturulması, Gazzeliler için istihdam yaratılması, Gazze'den Şarm el-Şeyh Havalimanı'na güvenli geçiş sağlanması, Gazze açıklarında bulunan doğalgaz sahasından bölgeye gaz sağlanması gibi konular masadaydı.

Bu süreçte tarafların ekonomik başlıkların büyük bölümünde anlaşmaya yaklaştığı, geriye ise İsrailli rehineler ile Filistinli mahkumların takasının kaldığı öne sürüldü.

Haaretz'e konuşan bir İsrail güvenlik kaynağına göre Netanyahu, Ağustos 2023'ün sonunda Hamas'ın talebi doğrultusunda 30 Filistinli mahkumun serbest bırakılmasını prensipte onayladı.

Ancak gazetenin iddiasına göre Netanyahu, bu konuda karar verecek komitenin toplanmasını defalarca erteledi. Ve süreç kilitlendi.

“Deprem olacak”

Netanyahu komitenin toplanmasını engelleyip süreç tıkanınca dönemin Hamas lideri Sinvar'ın da sabrı tükendi. Haaretz'in aktardığına göre Sinvar, Eylül 2023'te İsrail ile yürütülen temasları tamamen kesti. Ardından Sinvar, aracılar üzerinden İsrail'e son derece dikkat çekici bir mesaj gönderdi: “İsraillilere büyük bir sürpriz hazırladığımı söyleyin. Bir deprem olacak.”

Mesajın, Sinvar'ın saldırıya ilişkin hazırlığının en açık işaretlerinden biri olduğu iddia edildi. Haaretz'in haberinde ismi verilmeyen ve Kömür Gözler olarak anılan Hamas yetkilisinin söz konusu gelişmeyi BAE lideri bin Zayed'in danışmanına aktardığı ifade edildi. Bin Zayed, Sinvar'ın uyarısını ileten danışmana, "Bunun anlamı nedir?" diye sordu. Danışman da "Eğer 'deprem' diyorsa, savaş demek istiyor" diye yanıtladı. BAE lideri bunun üzerine Netanyahu'yu arama kararı verdi.

Mısır da uyarmış

Mısır istihbaratının başındaki General Abbas Kamel'in de Netanyahu'nun ofisini arayarak Hamas'ın hazırladığı “olağandışı ve korkunç bir operasyon” konusunda uyardığı öne sürüldü. Gazeteci Smadar Perry'nin Yedioth Ahronoth'ta aktardığına göre Netanyahu, Kamel'e Gazze konusunda kontrolün İsrail'de olduğunu ve asıl sorunun Batı Şeria olduğunu söyledi.

7 Ekim 2023 sabahı saat 06.29'da Hamas'ın Aksa Tufanı Operasyonu başladı. Gazetenin aktardığı kritik bir bilgiye göre 7 Ekim'deki saldırının hemen ardından Hamas, elindeki sivil rehineleri hemen serbest bırakmaya hazır olduğu mesajını İsraillilere dolaylı yoldan iletti. Karşılığında istedikleri şey, üzerinde anlaşılmış bir arabulucunun belirlenmesi idi. Ancak habere göre İsrail tarafı bu teklifi düşünmeden reddetti. Katar Başbakanı aracılığıyla yapılan bu teklifin reddedilmesinin ardından Katar tarafı dönemin ABD Dışişleri Bakanı Blinken'ı arayarak durumu ve teklifi açıkladı. Ancak Blinken İsrail'in çok karışık olduğunu ve 3 gün boyunca İsrail'le bu konuyu tartışmanın mümkün olmayacağı cevabını verdi.

Netanyahu görüşme iddiasını reddetti

Haaretz'in iddiaları Netanyahu tarafından kesin bir dille reddedildi. İsrail Başbakanı, bin Zayed ile böyle bir görüşme gerçekleştirmediğini ve kendisine bu yönde herhangi bir uyarı yapılmadığını savundu. Eski Şin Bet Başkanı Ronen Bar ile eski Genelkurmay Başkanı Herzli Halevi de BAE liderinin Netanyahu'ya ilettiği iddia edilen uyarıdan haberdar olmadıklarını söyledi.

Ancak Haaretz, haberinin İsrail ve diğer ülkelerdeki onlarca kaynak, üst düzey yetkililer, resmi kayıtlar, iç belgeler ve yazışmalar üzerinden yapılan kapsamlı bir araştırmanın sonucu olduğunu belirtiyor. Haaretz'in söz konusu haberi, İsrail'de yapılacak seçimlerden bir ay önce gündeme gelmesiyle de ayrı bir önem teşkil ediyor. Netanyahu'nun 7 Ekim saldırısına ilişkin siyasi sorumluluğu İsrail siyasetinin en tartışmalı başlıklarından biri olmaya devam ediyor.