Patlamanın ardından Savunma Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların alarma geçtiği aktarıldı.

Olayda şu ana kadar ölü veya yaralı olup olmadığına ilişkin bilgi paylaşılmazken patlamanın nedenini belirlemek üzere çalışmaların sürdüğü kaydedildi.

Mısır Bakanlar Kurulunun konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Yeni düzenleme ile birlikte sosyal medya platformlarının 13 yaşından küçük çocuklar için bağımsız kişisel hesap oluşturamayacağı, etkinleştiremeyeceği veya kullanıma sunamayacağı" ifade edildi. Yeni düzenlemelerle birlikte 13-15 yaş arasındaki kullanıcılar sosyal medya hesabı oluşturabilecek ancak hesap oluşturmaları halinde "Güvenli Mod" otomatik ve zorunlu olarak devreye alınacak. Düzenleme kapsamında platformların kullanıcıların yaşını doğrulamak, yaş sınırını aşmaya yönelik girişimleri engellemek ve yaş doğrulama sırasında toplanan kişisel verileri asgari düzeyde tutmak için gerekli tedbirleri alması gerekecek.

Mısır'ın ilgili kurumları, sosyal medya platformlarına kararda belirtilen şartları uygulamaya koymaları için 3 ay süre verirken, kararın kendilerine bildirilmesinden itibaren 30 gün içinde teknik ve operasyonel tedbirleri içeren bir uygulama planı sunmalarını istedi.

Dünya genelinde benzer düzenlemeler getiriliyor

Düzenleme, dünya genelinde çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik tedbirlerin artırıldığı bir dönemde geldi. Son dönemlerde reşit olmayanların sosyal medya kullanımı, ülkelerin gündeminde yer alırken, dünya genelinde 20 civarında ülke çocukların sosyal medyaya erişimine yönelik düzenlemeler yaptı veya yapacağını duyurdu.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de 16 Eylül Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Avrupa Birliği'nin 13 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını yasaklamayı ve 15 yaşına kadar yalnızca sınırlı ve gözetimli erişime izin vermeyi planladığını belirtmişti.

Bu kapsamda "6. parti" olarak yayımlanan materyalin içinde belgeler, videolar ve resimler yer aldı.

Materyal içerisinde, 1952 yılında Utah eyaleti üzerinde "bir sürü halinde hareket ediyormuş gibi görünen nesnelere" ait video görüntüler ile "açıklanamayan bazı hava olaylarına" ilişkin yaklaşık 22 milyon dolarlık hükümet araştırmasını belgeleyen 2008 tarihli bir harcama raporu da yer aldı.

Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, yaptığı açıklamada, dosyaların bir sonraki bölümü üzerinde aktif şekilde çalışıldığını ve bakanlığın gelecek dönemde yeni dosyaları da kademeli olarak yayımlayacağını bildirdi.

Paylaşımlar mayısta başlamıştı

ABD Başkanı Trump, şubatta, ilgili bakanlıklar ve kurumlara, uzaylılar ve UFO ile ilgili dosyaları tespit edip, yayımlama sürecini başlatmaları için talimat vereceğini açıklamıştı. Pentagon, UFO ve UAP'lar hakkındaki belgelerin ilk serisini 8 Mayıs'ta ve 5. serisini de 7 Ağustos'ta paylaşmıştı. "war.gov/UFO/" adlı siteden ulaşılabilen belgelerde, onlarca video ve görüntünün yanı sıra siviller ile askeri personelin birinci elden ifadeleri, soruşturma kayıtları ve resmi raporlar yer alıyor.

Sarı-kırmızılı ekibin Trabzonspor müsabakası kamp kadrosuna yer alan oyuncular şöyle:

Uğurcan Çakır, El Chadaille Bitshiabu, Ismail Jakobs, Davinson Sanchez, Roland Sallai, Gabriel Sara, Leroy Sane, Yunus Akgün, Eren Elmalı, Lesley Ugochukwu, İlkay Gündoğan, Deniz Gül, Jankat Yılmaz, Rafael Leao, Lucas Torreira, Abdülkerim Bardakcı, Barış Alper Yılmaz, Enes Emre Büyük, Renato Nhaga, Berat Luş, Aleksey Batrakov, Kazımcan Karataş, Arda Ünyay.

Çin’in Ankara Büyükelçisi Jiang Xuebin ile Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Ayşe Berris Ekinci’nin katıldığı gecede, iki ülke arasındaki ilişkilerin 55 yıllık gelişimi ve gelecekteki iş birliği olanakları öne çıktı.

Resepsiyonun özel konuklarından, Türkiye’nin eski Pekin Büyükelçisi İsmail Hakkı Musa da CGTN Türk’e değerlendirmelerde bulundu. Musa, Çin’in 77 yılda geçirdiği büyük dönüşümü, küresel sistemde artan rolünü ve Türkiye-Çin ilişkilerinin geleceğini anlattı.

Gill, Kanada'ya, AB'nin "ortak üyesi" olma kapısının açılmasını, "büyük, cesur ve güzel bir fikir" olarak nitelendirerek, önerinin henüz somut bir hukuki veya siyasi modele dönüştürülmediğini, AB üyesi ülkeler ve Kanadalı yetkililerle görüşmelerin devam edeceğini söyledi.

29-30 Ekim'de Kanada'da yapılması planlanan AB-Kanada Zirvesi'nin, önerinin ayrıntılarının siyasi düzeyde ele alınacağı ilk önemli fırsat olacağını kaydeden Sözcü, "Şu anda elimizde bir fikir var." ifadesini kullandı.

İngiltere için söz konusu değil

Gill, Kanada için gündeme getirilen model ile Avrupa ülkelerinin AB üyeliği arasında ayrım yapılması gerektiğini vurguladı.

AB Antlaşması'nın 49. maddesine göre Birliğin değerlerine saygı gösteren ve bu değerleri geliştirmeyi taahhüt eden herhangi bir Avrupa devletinin tam üyelik başvurusunda bulunabileceğini hatırlatan Gill, Kanada için gündeme getirilen ortak üyeliğin ise bir "ortak ülkeye" uygulanacak farklı bir model olduğunu kaydetti.

Gill, bu nedenle Kanada'ya yönelik önerinin İngiltere gibi Avrupa ülkelerinin AB ile gelecekte kurabileceği ilişkilerle aynı çerçevede değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

Sözcü, zirve öncesinde teknik düzeyde çalışmalar yürütüleceğini ve "bu fikrin somut olarak nasıl uygulanabileceğinin" araştırılacağını anlattı.

Serbest dolaşım konusunda karar verilmedi

Kanada'nın ortak üyeliğinin kişilerin serbest dolaşımını kapsayıp kapsamayacağına ilişkin soruyu yanıtlayan Gill, bu konuda henüz alınmış bir karar bulunmadığına işaret etti.

Gill, AB'deki kapsamlı değişikliklerin üye ülkelerin onayı olmadan gerçekleştirilemeyeceğinin altını çizerek, çalışmaların üye ülkelerle koordinasyon içinde yürütüleceğini bildirdi.

AB Komisyonu Başsözcü Yardımcısı Arianna Podesta da önerinin daha önce çeşitli vesilelerle üye ülkelerle ele alındığını ve Kanadalı yetkililerle yürütülen temaslara dayandığını belirtti.

Yeni güvenlik stratejisinin yılın son çeyreğinde kabul edilmesinin planlandığını aktaran Wigand, protokolün ayrıntıları ve somut önerilerin de bu kapsamda kamuoyuyla paylaşılacağını söyledi. Wigand, "Doğrudan ve inandırıcı bir tehditle karşılaşan üye ülkelerin AB düzeyinde acil üst düzey siyasi istişare çağrısı yapmasına imkan tanıyacak siyasi bir mekanizmaya ihtiyacımız var" dedi.

Sözcü, böyle bir durumla karşılaşılması halinde tehdit altındaki üye ülkelere veya AB'nin yakın ortaklarına yardım sağlamak için çeşitli araçların devreye sokulabileceğini kaydetti. Bu araçlar arasında sivil koruma imkanları, siber ve hibrit tehditlerle mücadele mekanizmaları, yaptırımlar, hızlı müdahale ekipleri ve AB'nin acil durum fonlarının bulunduğunu aktaran Wigand, ayrıntıların stratejinin sunulmasıyla netleşeceğini ifade etti.

"AB-NATO ortaklığı merkezi önemini koruyor"

Toplantıda Komisyona, planlanan acil güvenlik protokolünün, bir müttefikin güvenliği, toprak bütünlüğü veya siyasi bağımsızlığının tehdit edilmesi halinde istişarelerde bulunulmasını öngören NATO Antlaşması’nın 4. maddesiyle benzerlik taşıdığı hatırlatıldı. Komisyona ayrıca, yeni mekanizma hazırlanırken görev tekrarı ve yetki çakışmasının önlenmesi amacıyla NATO ile istişare edilip edilmediği soruldu.

AB Komisyonu Başsözcü Yardımcısı Arianna Podesta, AB-NATO stratejik ortaklığının merkezi önemini koruduğunu belirterek, "Güvenlik stratejisi, Güvenlik Konseyi ve güvenlik protokolüne ilişkin önerilerimiz ittifakı güçlendirmeye ve Avrupa’nın güvenliğini artırmaya hizmet edecek" dedi.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ve NATO yetkilileriyle düzenli temas halinde olduğunu aktaran Podesta, planlanan mekanizmanın genel amacının Avrupa’nın güvenliğini ve NATO İttifakı’nı güçlendirmek olduğunu ifade etti.

Wigand ise acil güvenlik protokolünün, AB Antlaşması’nın karşılıklı yardım yükümlülüğünü düzenleyen 42. maddesinin 7. fıkrasının devreye sokulmasını gerektirmeyen durumları kapsayacağını bildirdi.

Yapay zekânın hızla gelişmesi, teknolojik rekabetin merkezindeki ABD’de güvenlik tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Wall Street Journal’ın aktardığına göre Yale School of Management tarafından düzenlenen bir etkinliğe katılan farklı sektörlerden üst düzey yöneticilerin yüzde 93’ü, yapay zekânın oluşturduğu güvenlik tehditlerinin gerçek olduğunu düşünüyor.

Ortaya çıkan tablo, yapay zekâ risklerine ilişkin kaygıların teknoloji çevrelerinin dışına taştığını gösteriyor. Tartışmanın merkezinde giderek daha güçlü hale gelen modellerin denetlenmesi, teknolojinin kötüye kullanılması ve uluslararası güvenlik standartlarının oluşturulması bulunuyor.

Risk küresel, mücadele ulusal

Yapay zekâ sektörünün sınırları aşan yapısı, güvenlik sorunlarının yalnızca ulusal düzenlemelerle yönetilmesini zorlaştırıyor. Açık kaynak modellerinden veri ve bilgi işlem altyapısına, çiplerden sınır ötesi uygulamalara kadar uzanan zincir farklı ülkeleri birbirine bağlıyor.

Global Times, bu nedenle tek taraflı kontrollerin yapay zekâ risklerini ortadan kaldırmayacağını, aksine küresel yönetişimde yeni boşluklar yaratabileceğini savunuyor. Gazete, Washington’ın sözde “Çin yapay zekâ tehdidi” söylemini çip ihracat kontrollerini ve teknolojik kısıtlamaları genişletmek için kullandığının altını çiziyor.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun da yapay zekânın bütün insanlığın refahını ilgilendiren önemli bir teknoloji olduğunu belirterek açık ve kapsayıcı kalkınma çağrısı yapmıştı. Guo, korku söylemleri, cepheleşme ve sert rekabetin sağlıklı bir küresel yapay zekâ yönetişiminin önünde engel oluşturacağını da vurgulamıştı.

Çin ve ABD işbirliği: Tercih değil zorunluluk

Çin ve ABD, gelişmiş modellerden çip üretimine, veri merkezlerinden ticari uygulamalara kadar yapay zekâ yarışının başlıca aktörleri arasında bulunuyor. Bu nedenle iki ülke arasındaki rekabetin izleyeceği yön, küresel standartların nasıl şekilleneceğini de doğrudan etkiliyor.

Global Times bu noktada Çin-ABD işbirliğini bir “tercih değil zorunluluk” olarak nitelendiriyor. Gazeteye göre işbirliği bütün sorunları çözmeyecek ancak iki büyük yapay zekâ gücünün ortak güvenlik mekanizmalarından uzaklaşması riskleri ve stratejik yanlış hesaplamaları artırabilir.

Çin “önce güvenlik” ilkesini benimsiyor

Pekin yönetimi, Eylül 2025’te Yapay Zekâ Güvenliği Yönetişim Çerçevesi 2.0’ı yayımlayarak risklerin sınıflandırılması, derecelendirilmesi ve önleyici tedbirlerin teknolojideki gelişmelere göre güncellenmesini öngören bir sistem oluşturdu.

Çin ayrıca bu yıl düzenlenen Dünya Yapay Zekâ Konferansı’nda, yapay zekânın ortaya çıkardığı fırsat ve risklerin hükümetler arası düzeyde ele alınması amacıyla Dünya Yapay Zekâ İşbirliği Örgütü kurulmasını önerdi.

Walla, İsrail ordusunun odağının gelişmiş savaş uçakları ve yeni nesil hayalet uçakların yanı sıra uzay silahlarının geliştirilmesi ile önleyici uçakların geliştirilmesi ve üretimine katılımı da kapsadığını aktardı.

İsrail'in Washington'dan "sığınak delici mühimmat ve kaya dağlarının derinliklerinde faaliyet gösterebilen yer altı sistemleri gibi önemli silahlar" talep edeceği kaydedildi.

İsrail'in Orta Doğu'da ABD yapımı F-35 savaş uçaklarına sahip olan tek ülke konumunu kaybetme endişesi basına da yansıdı. İsrail medyası, satışın İsrail’in askeri üstünlüğü ve Suudi Arabistan’ın ABD liderliğindeki bölgesel güvenlik mimarisine entegrasyonu dikkate alınarak ele alınması gerektiğini vurguluyor.

Ne olmuştu?

ABD Dışişleri Bakanlığı, 17 Eylül'de Suudi Arabistan'a 48 F-35 savaş uçağı ve 49 motorun satışını içeren 24,3 milyar dolar değerindeki olası askeri satışa onay vermişti.

Önerilen anlaşmada 48 savaş uçağının yanı sıra biri yedek olmak üzere 49 F135 motoru, güvenli iletişim ekipmanları, seyrüsefer ve şifreleme sistemleri, yedek parçalar, eğitim ve simülasyon programları ile teknik ve lojistik destek bulunuyor.

Suudi Arabistan'ın Washington Büyükelçiliği de bugünkü açıklamasında, önerilen F-35 satışının Suudi Arabistan ile ABD arasındaki stratejik ortaklığın "gücünü ve sürdürülebilirliğini" yansıttığını ve iki ülke arasındaki savunma işbirliğinin gelişimini teyit ettiğini belirtmişti.

Anlaşmanın tamamlanması halinde Suudi Arabistan, F-35 savaş uçaklarına sahip ilk Arap ülkesi olacak. İsrail ise halihazırda Orta Doğu'da bu uçakların tek kullanıcısı konumunda bulunuyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Kasım 2025'te ülkesinin Suudi Arabistan'a F-35 savaş uçakları satma niyetinde olduğunu açıklamıştı. Suudi Arabistan da aynı yılın başlarında bu uçakları almak için talepte bulunmuştu.

F-35 savaş uçaklarını ABD'li Lockheed Martin, uçakların motorlarını ise Pratt & Whitney üretiyor.

Anma etkinlikleri kapsamında bu sabah ülke genelindeki kent merkezlerinde sirenler çalarken; trafikteki araçlar durarak korna, limanlardaki gemiler ise düdük çaldı. Bu saygı duruşuyla, Çin milletinin bağımsızlığı ve halkın kurtuluşu uğruna canlarını feda eden kahraman şehitler ile hayatını kaybeden yurttaşlar yâd edildi.

Shanghai Songhu Direniş Savaşı Anıt Müzesi'ni ziyaret eden kitleler, Çin Halkının Japon İşgalcilere Karşı Direniş Savaşı’nda hayatını kaybeden şehitlerin anısına saygı duruşunda bulundu. Nanjing Katliamı Kurbanları Anıt Müzesi’nde ise toplumun her kesiminden katılımcılar, kurbanların anısına çiçekler bırakarak derin üzüntülerini ifade etti.

Liaoning eyaletinin merkezi Shenyang’daki anma töreni, "9.18 Tarih Müzesi" meydanında gerçekleştirildi.

Başkent Beijing’de yer alan Çin Halkının Japon İşgalcilere Karşı Direniş Savaşı Anıt Müzesi'nde bir dizi temalı etkinlik düzenlendi. Ziyaretçiler, "Milletin Kurtuluşu ve Dünya Barışı İçin" başlıklı sergiyi gezerek direniş yıllarına ait tarihi kesitleri inceledi ve dönemin direniş ruhunu yâd etti.

Hunan eyaletindeki Zhijiang Çin Halkının Japon İşgalcilere Karşı Direniş Savaşı Zaferi ve Teslim Kabulü Anıt Müzesi'nde, direniş savaşı gazileri ziyaretçilere o çalkantılı yılları anlatarak kızıl mirasın sürdürülmesine katkıda bulundu.

Zhejiang eyaletinin Quzhou kentindeki İşgalci Japon Ordusu Bakteriyolojik Savaşı Sergi Salonu'nu ziyaret eden öğrenciler, ulusun geçmişte yaşadığı acıları yerinde öğrenerek vatanseverlik duygularını pekiştirdi.

Jilin eyaletindeki çeşitli anıt mekânlarında da "18 Eylül'ü Unutma" temalı anma etkinlikleri düzenlendi. Sergilenen tarihi fotoğraflar ve eşyalar, Kuzeydoğu Çin'deki asker ve sivillerin Japon işgalcilere karşı verdiği zorlu direniş mücadelesini gözler önüne serdi.

Ülke genelindeki askeri birlikler de anma etkinliklerine katıldı. Açık arazi eğitim sahalarından tarihi anıt müzelerine kadar pek çok noktada bir araya gelen subay ve erler; kahraman şehitleri anarak vatan savunması, askeri eğitim ve savaşa hazırlık faaliyetlerindeki kararlılıklarını yineledi.

Çin tarihinde derin izler bırakan 18 Eylül Olayı, Çin Halkının Japon Saldırganlığına Karşı Direniş Savaşı’nın ve Dünya Antifaşist Savaşı'nın başlangıcı olarak kabul ediliyor.

Japon askerleri, 18 Eylül 1931’de kontrolleri altındaki demiryolunun Shenyang yakınlarından geçen bir bölümünü patlayıcılarla tahrip etmişti. Olayı Çin birliklerinin gerçekleştirdiği bir sabotaj olarak gösteren Japon tarafı, bunu planlı saldırıları için bir gerekçe olarak kullandı. Aynı gecenin ilerleyen saatlerinde Shenyang yakınlarındaki kışlaların bombalanmasıyla Japon işgali fiilen başlamıştı.

Irak resmi haber ajansı INA’nın aktardığı Bakanlık açıklamasına göre, ülke hava sahasındaki yasaklı bölgelerle ilgili dosya resmen tamamlandı.

Irak hava sahasındaki askeri bölgelerin artık askeri amaçlarla kullanılmadığı belirtildi.

Açıklamada, ülkenin batı kesiminde daha önce hava ulaşımına kısıtlama getirilen bölgelerin de ilgili makamlara devredildiği ve sivil havacılık faaliyetlerine hazır hale getirildiği ifade edildi.

Irak Başkomutanlık Ofisi de, hava sahasındaki yasaklı bölgeler dosyasının resmi olarak tamamlanmasının ardından Havalimanları ve Hava Seyrüsefer Genel Şirketinin çalışmalarının başarılı şekilde yürütülmesi için tam destek vermeye hazır olduğunu bildirdi.

Başkomutanlık Ofisi, yasaklı bölgeler dosyasının kapatılmasının, Irak’ın hava ulaşımındaki bölgesel ve uluslararası konumunu yeniden güçlendirme yolunda önemli bir adım olduğunu kaydetti.

Bu gelişmenin, Irak hava sahasının sivil havacılık faaliyetleri açısından daha etkin kullanılmasının önünü açması ve ülkenin hava seyrüsefer kapasitesinin geliştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Birleşmiş Milletler İran Bağımsız Uluslararası Gerçekleri Araştırma Misyonu, ABD’nin 28 Şubat’ta İran’a düzenlediği saldırılara ilişkin 18 sayfalık raporunu tamamladı. Soruşturmacılar, Minab kentindeki Shajarah Tayyebeh İlkokulu ile Lamerd’deki spor merkezi ve çevresindeki konutların vurulmasını uluslararası insancıl hukuk açısından inceledi.

Raporun en ağır bilançosu Minab’dan geldi. BM’nin güvenilir ve bağımsız olarak nitelendirdiği bilgilere göre saldırıda 157 kişi hayatını kaybetti. Ölenlerin yaklaşık 123’ü 13 yaşın altındaki çocuklardı. Aynı gün Lamerd’de gerçekleştirilen ikinci saldırıda ise İran kaynaklarına göre beşi çocuk 22 sivil öldü, yaklaşık 170 kişi yaralandı.

BM: Hedefi doğrulama yükümlülüğü yerine getirilmedi

BM misyonunun Minab saldırısına ilişkin değerlendirmesi doğrudan Washington’ın sorumluluğuna işaret ediyor. Raporda, ABD’nin sivillerin ölümü veya yaralanmasıyla sonuçlanan “ayrım gözetmeyen saldırı başlatma” savaş suçunu işlediğine inanmak için makul gerekçeler bulunduğu belirtildi. Soruşturmacılara göre ABD, vurulan yapının askeri hedef olduğunu doğrulamak için uygulanabilir bütün önlemleri alma yükümlülüğünü yerine getirmedi.

Pentagon ise BM’nin bulgularına ilişkin ayrıntılı yanıt vermedi. ABD Savunma Bakanlığı, kendi soruşturmasının devam ettiğini ve henüz açıklanacak bir sonuç bulunmadığını bildirdi. Pentagon’un ön incelemesi daha önce ABD’nin okul saldırısından muhtemelen sorumlu olduğunu kabul etmiş, ancak nihai soruşturma kamuoyuyla paylaşılmamıştı.

“Hedefleme hatası” savunmasına itiraz

Washington’ın saldırıya ilişkin temel açıklaması, güncelliğini yitirmiş istihbarat verilerinin yol açtığı bir hedefleme hatasıydı. Okul, yakınındaki İran Devrim Muhafızları Ordusu’na ait deniz kompleksine yönelik operasyon sırasında vurulmuştu. BM soruşturması ise okulun açık biçimde ayırt edilebilir durumda olduğunu ve binanın saldırının “amaçlanan vuruş noktası” olduğunu belirledi. Bu nedenle olayın hedefinden sapan bir mühimmat ya da tali hasar olarak açıklanamayacağı sonucuna varıldı.

ABD Başkanı Donald Trump haziran ayında saldırıya ilişkin, “Kimse bunu bilerek yapmadı. Hatalar olur. Savaş kötüdür” demişti. BM raporu ise eski istihbarata dayanılmış olabileceğini kabul etmekle birlikte hedefin yeniden doğrulanmamasının “ihmalin ötesine geçtiğini” vurguladı. Misyon, ABD’nin binanın sivil bir yapı olabileceğine ilişkin ciddi riskin farkında olmasına rağmen saldırıyı gerçekleştirdiği değerlendirmesinde bulundu.

Saldırıda kullanılan mühimmat da soruşturmanın önemli başlıklarından biri oldu. New York Times'ın mart ayında incelediği ve okul saldırısına ait olduğu belirtilen füze parçalarında ABD yapımı Tomahawk seyir füzesinin işaretleriyle uyumlu seri numaraları ve teknik ayrıntılar bulundu.

Lamerd’de 180 bin tungsten parçacığı

BM’nin ikinci incelemesi Lamerd saldırısına odaklandı. Rapora göre vurulan spor merkezi Devrim Muhafızları’na ait bir binanın yanında bulunmasına rağmen ondan gözle görülür biçimde ayrıydı. Soruşturmacılar saldırıda yaklaşık 180 bin tungsten parçacığını geniş bir alana saçan Precision Strike Missile kullanıldığını ve bu tür bir mühimmatın nüfusun bulunduğu bölgede kullanılmasının ölüm ve yaralanma riski bakımından pervasızca olduğunu değerlendirdi.

ABD ordusu İran’da Precision Strike Missile kullandığını doğrularken Lamerd’deki spor merkezini vurduğunu reddetti. Amerikalı yetkililer hasarın İran’a ait Hoveyzeh seyir füzesiyle daha uyumlu olduğunu ileri sürdü. BM soruşturmacıları ise Washington’ın bu açıklamasının eldeki kanıtlarla uyuşmadığını belirtti.

Misyon, saldırılar hakkında bilgi almak ve ABD askeri yetkilileriyle görüşmek için Washington’a başvurduğunu ancak yanıt alamadığını da kayda geçirdi. Soruşturmacılar değerlendirmelerini yaparken Trump ve Savunma Bakanı Pete Hegseth’in savaş sırasında sivil ve askeri hedeflerin ayrılması yükümlülüğüne ilişkin kamuoyu açıklamalarını da incelediklerini bildirdi.

Günün ilerleyen saatlerinde 24 uçuşun daha iptal edilmesi öngörülürken, yarın 46 seferin yapılamayacağı tahmin ediliyor.

Dün de havalimanındaki 42 uçuş iptal edilmişti.

Ülkenin hava seyrüsefer hizmeti sağlayıcısı Skeyes bünyesindeki hava trafik kontrolörleri, gece çalışma primlerine ilişkin yönetimle yaşanan anlaşmazlık nedeniyle çarşamba günü yerel saatle 22.00'de greve başlamıştı.

Kontrolörler, 10 Ekim'e kadar her gece 22.00-08.00 saatlerinde iş bırakacaklarını açıklamıştı.

Grev, uçuş programındaki bağlantılar nedeniyle ilan edilen saatlerin dışında yapılması planlanan seferleri de etkiliyor.

Havalimanı yönetimi, bir uçuşun iptal edilmesinin aynı uçakla gerçekleştirilecek dönüş seferinin de yapılamamasına yol açabildiğini belirtiyor.

Peki Rusya’da kimler yarışıyor ve seçimler Kremlin açısından neden önem taşıyor?

450 sandalyenin yarısı parti listelerinden

Rusya’da yaklaşık 111 milyon seçmen bulunuyor. Oy verme işlemi üç gün sürerken elektronik oy kullanma imkanı da bulunuyor. 450 sandalyeli Duma’nın yarısı parti listelerinden, diğer yarısı ise tek üyeli seçim bölgelerinden seçiliyor. Duma seçimleriyle birlikte ülke genelinde yerel seçimler de yapılıyor. 11 bölgede valiler, 39 bölgede ise bölgesel yasama organlarının üyeleri seçilecek.

Seçimlerde Devlet Başkanı Vladimir Putin’in partisi Birleşik Rusya’nın parlamentodaki çoğunluğunu koruması bekleniyor. Ancak seçimlerin asıl dikkat çeken boyutu, Kremlin açısından savaşın başlamasından bu yana halkın sandıkta vereceği mesajın ne olacağı.

Putin'in partisi: Birleşik Rusya

2001 yılında Kremlin yanlısı siyasi yapıların birleşmesiyle kurulan Birleşik Rusya, Putin iktidarının temel siyasi dayanağı konumunda. Parti, 2021 seçimlerinde Duma’daki sandalyelerin üçte ikisinden fazlasını kazanmıştı. Bu seçimlerde de Birleşik Rusya’nın parlamentodaki ağırlığını koruması bekleniyor. Partinin aday listesinin başında Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin bulunuyor.

Listenin üst sıralarındaki dikkat çekici isimlerden biri de savaş muhabiri Yevgeniy Poddubniy. Ukrayna’nın düzenlediği bir İHA saldırısında ağır yaralanan Poddubniy’nin adaylığı, partinin savaşa dair bakış açısının da bir yansıması olarak okunuyor.

Birleşik Rusya dışında seçimde hangi partiler yer alıyor?

Birleşik Rusya dışında parlamentoda yer alan başlıca partiler Komünist Parti, Liberal Demokrat Parti, Adil Rusya ve Yeni İnsanlar. Bu partiler, Kremlin politikalarının tamamına aynı ölçüde destek vermeseler de savaş ve dış politika gibi temel başlıklarda iktidarla büyük ölçüde aynı çizgide yer alıyor. Rusya’da savaşa karşı çıkan en önemli yasal siyasi aktörlerden Yabloko ise Duma seçimlerindeki parti listesi yarışından çıkarıldı.

Rusya Yüksek Mahkemesi ağustos ayında Yabloko’nun seçimlere parti listesinden çıkarılma gerekçesini, partinin savaş karşıtı tutumunun Rusya’nın toprak bütünlüğünün ihlalini savunmak anlamına geldiği yönünde açıkladı.

Bu nedenle Yabloko, bu seçimlerde yalnızca tek üyeli seçim bölgelerinde aday gösterebiliyor.

Birinci belli, ya ikinci?

Birleşik Rusya’nın ardından ikinci sırada hangi partinin yer alacağı seçimlerin izlenebilecek başlıklarından biri. Komünist Parti, Rusya siyasetinin en köklü muhalefet aktörlerinden biri. Partinin başında 1990’lardan bu yana 82 yaşındaki Gennadi Zyuganov bulunuyor. Komünistler zaman zaman hükümet politikalarını eleştirse de dış politikada Birleşik Rusya ile aynı çizgide yer alıyor. Al Jazeera'ye konuşan siyasi analist Alexander Bratersky’ye göre Komünist Parti’nin ikinci sırada yer alması ya da oylarını artırması ekonomik sorunlar ve yaşam standartlarındaki gerilemeye yönelik seçmen tepkisinin bir göstergesi olarak yorumlanabilir.

Liberal Demokrat Parti de Duma’daki varlığını korumaya çalışıyor. Ulusalcı çizgideki parti, Ukrayna’daki savaşa güçlü destek veriyor.

2021 seçimlerinden kısa süre önce kurulan Yeni İnsanlar Partisi ise genç seçmenlere ve teknokratlara hitap eden liberal eğilimli bir siyasi yapı olarak ortaya çıktı. Parti, 2021’de yüzde 5’in biraz üzerinde oy alarak Duma’da grup kurmayı başardı. Bratersky, Yabloko’nun seçim alanının daraltılmasının ardından Yeni İnsanlar’ın savaş karşıtı seçmenler açısından yasal bir siyasi kanal haline gelebileceğini belirtiyor. Bu nedenle uzmanlara göre partinin alacağı oy oranı, savaşa yönelik toplumsal tutumun yansımaları açısından önem teşkil ediyor.

Almanya - Rusya geriliminin sandığa etkisi

Seçim yalnızca Rusya topraklarında yapılmayacak. Dünyanın dört bir yanında yaşayan Rus vatandaşları, bulundukları ülkedeki konsolosluklarda oy kullanabilecek. Ancak son dönemde tırmanan Rusya ve Almanya gerilimi, seçim konusunu farklı bir noktaya taşıdı.

Almanya'daki Leipzig-Halle Havalimanı'nda 4 Ağustos'ta Ukrayna'ya ait nakliye uçağının yakınında patlayıcı düzeneği içerdiği değerlendirilen İHA bulunmuştu. ABD istihbaratı, söz konusu İHA'nın özelliklerinin, Rus askeri istihbaratına "özgü" olduğunu iddia etmişti. Almanya hükümeti, 1 Eylül'de, olayla ilgili soruşturmada elde edilen bulguların Rusya'yı sorumlu gösterdiğini belirterek, bir dizi tedbir açıklamıştı. Karar gereği, Rusya'nın Bonn Başkonsolosluğu 18 Eylül itibarıyla kapatılmış, Berlin'deki Rus Evi ile ilgili sözleşme feshedilmişti.

Almanya ayrıca, Rus vatandaşlarına yönelik giriş kontrolleri sıkılaştırılacağını da belirtmişti. Bunun üzerine Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Almanya’nın Rusya'ya yönelik aldığı kararları "gerçek bir savaşın başlangıcı" olarak nitelendirerek, "Onlar (Almanlar), yine savaş istiyor." ifadelerini kullanmıştı.

Almanya’da yaşayan Rus vatandaşları açısından Duma seçimleri, Berlin ile Moskova arasındaki diplomatik gerilimin gölgesinde yapılıyor. Almanya’nın Rusya’nın Leipzig/Halle Havalimanı’ndaki drone girişiminden ''sorumlu olduğunu'' açıklamasının ardından aldığı karşı önlemler kapsamında Rusya’nın Bonn Başkonsolosluğu kapatıldı. Konsolosluk, seçimlerin başladığı 18 Eylül’de resmen faaliyetlerine son verdi. DW’ye göre Bonn’da 2024 Rusya devlet başkanlığı seçimlerinde 5 binden fazla Rus vatandaşı oy kullanmıştı; bu nedenle kapanma, özellikle Almanya’nın batısında yaşayan Rus seçmenlerin sandığa erişimini doğrudan etkilemesiyle gündeme geldi.

Seçimlerde oy kullanmak isteyen Rus vatandaşlarının tek adresi Berlin’deki Rus Büyükelçiliği.

Almanya'nın Bonn adımı, Rusya'da eleştirilere neden olmuş, Moskova söz konusu adımı ''Rus vatandaşlarının seçimlere katılımını zorlaştırma'' olarak nitelendirmişti. Rus diasporasının büyük çoğunluğu Almanya'nın batı federal eyaletlerinde yaşıyor.

Açılışı yapılacak eser ve yatırımların İstanbul'a, ülkeye, millete ve sivil havacılık camiasına hayırlı olmasını dileyen Erdoğan, "Bugün hizmete alacağımız 4. ana pist ve ilave yatırımlar, küresel bağlantı gücünde dünya lideri olan İstanbul Havalimanı'mıza inşallah çok önemli katkılar yapacak. Genel havacılık operasyonlarından taksi ve bekleme sürelerine, iniş-kalkış emniyetinden yakıt ve zaman tasarrufuna, bu yatırımlar havalimanımızın hizmet standartlarını daha da yükseltecek." diye konuştu.

Bu eserlerde emeği bulunanlara teşekkür eden Erdoğan, Türkiye'nin dünya haritasında çok müstesna bir konumda yer aldığını anlattı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 67 ülkeden 1,5 milyar insanın sadece 4 saatlik bir uçuş yaparak Türkiye'ye kolayca gelebileceğini belirterek, kara, deniz ve demir yolları da hesaba katıldığında Türkiye'nin bağlantı altyapısının çok daha net bir şekilde ortaya çıktığını ifade etti.

Sahip olunan bu konumun sunduğu avantajları en iyi şekilde değerlendirmeye gayret ettiklerini dile getiren Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"86 milyonun daha rahat, daha konforlu, daha huzurlu yaşaması için tabiri caizse dişimizi tırnağımıza takıyoruz. Bu ülkenin her bir ferdinin kendisini güvende hissetmesi, gençlerimizin geleceğe güvenle bakabilmesi için tüm imkanlarımızı seferber ediyoruz. Çünkü bizim on yıllar boyunca ihmal edilen, kaynakları pervasızca heba edilen bu millete karşı sorumluluğumuz, ödememiz gereken borcumuz var. Bizim Türkiye Cumhuriyeti'ni yatırımlarla, eserlerle, hizmetlerle ihya etmek gibi bir gayemiz var. Bizim içinde bulunduğumuz asrı 'Türkiye Yüzyılı' yapmak gibi büyük bir idealimiz var. Bunun için ne gerekiyorsa yaptık ve yapıyoruz. Ekonomiden adalete, sağlıktan güvenliğe, dış politikadan eğitime, bu aziz millete layıkıyla hizmet edebilmek için uğraştık, uğraşıyoruz. Milletimizin bize duyduğu güvenin karşılığını 81 ilimizi, 922 ilçemizi, 86 milyonun tamamını kapsayan hizmetlerle vermeye çalıştık. Allah'a hamdolsun, içeride güçlü, bölgesinde söz sahibi, dünyada ise muteber bir Türkiye'yi milletimizle beraber kuvveden fiile çıkardık. Şimdi artık yeni hedeflerle vahdet, sıhhat ve kuvvet çizgisinde yolumuza devam ediyoruz."

"Türkiye'yi dünyanın en geniş uçuş alanına sahip ülkelerinden biri haline getirdik"

Erdoğan, dünyanın göz bebeği İstanbul ile Türkiye'yi güçlendirecek yatırımları hız kesmeden ve vites yükselterek devreye almayı sürdüreceklerinin altını çizerek, şunları kaydetti:

"Sadece İstanbul'da 604,4 milyar lirası hava yolu olmak üzere ulaştırma ve altyapı alanında güncel fiyatlarla toplam 2,12 trilyon liralık yatırım yaptık. Türkiye'yi dünyanın en geniş uçuş alanına sahip ülkelerinden biri haline getirdik. 2002'den bugüne aktif havalimanı sayımızı 26'dan 58'e çıkardık. Hava ulaştırma anlaşması imzaladığımız ülkelerin sayısını 81'den 175'e yükselttik. Dış hat nokta sayımızı 50 ülkede 60 noktadan, 133 ülkede 356 noktaya taşıdık. Yapımı devam eden Yozgat ve Bayburt-Gümüşhane havalimanlarımızla aktif havalimanı sayımızı 60'a ulaştıracağız. Ordu-Giresun ve Rize-Artvin'den sonra deniz üzerindeki üçüncü havalimanımızı da Trabzon'da inşa edeceğiz. Bir zamanlar sadece elitlerin kullanabildiği hava yolunu halkın yolu haline getirdik."

"Bunlarda hiçbir vizyon olmadığı bir kere daha anlaşılmış oldu"

Erdoğan, bir gerçeği de ülke ve millet adına üzülerek ifade etmek durumunda olduğunu belirterek, şöyle devam etti:

"Biz İstanbul Havalimanı'nı ülkemize kazandırmaya çalışırken eskisi ve yenisiyle muhalefetin aktörleri de bu yatırımın önünü kesmeye çalışıyordu. Ne dediklerini hepimiz hatırlıyoruz değil mi? Çıktılar 'Yeni havalimanı kuşların göç yolunu engelliyor.' dediler. 'İstanbul'a yeni bir havalimanı yapmanın ne gereği var?' dediler. 'Burası rüzgarlı, uçaklar buraya inemez.' dediler. 'Burası bataklık, uçaklar buradan kalkamaz.' dediler. 'Kuş uçmaz, kervan geçmez bu yerde havalimanının ne işi var?' dediler. Daha bir sürü akıl ve mantık dışı eleştirilerle İstanbul Havalimanı'nı hedef aldılar. Ön açmak, kolaylaştırmak, yapıcı eleştirilerde bulunmak yerine sürekli yıkmanın, tahrip etmenin, engellemenin ve yavaşlatmanın peşinde oldular. Ama sonuçta ne oldu? Dediklerinin tamamı fos çıktı. Bunlarda hiçbir vizyon olmadığı bir kere daha anlaşılmış oldu."

"Uçak inmez" dedikleri İstanbul Havalimanı'nın hizmete girdiği günden beri rekordan rekora, başarıdan başarıya koştuğunu vurgulayan Erdoğan, havalimanının geçen yıl 84,5 milyon yolcuya ev sahipliği yaparak yolcu sayısı bazında Avrupa'da ikinci, dünyada 8'inci sıraya yerleştiğini kaydetti.

Erdoğan, İstanbul Havalimanı'nın bugüne kadar birçok kez "Yılın En İyi Havalimanı" ve "Dünyanın En Aile Dostu Havalimanı" ödüllerine layık görüldüğünü, 110'un üzerinde hava yolu şirketiyle 340'tan fazla noktaya uçuş imkanı sunduğunu ve geçen temmuzda 8,15 milyon yolcuya hizmet vererek Avrupa'nın en yoğun havalimanı olduğunu belirtti.

İstanbul Havalimanı'nın 16 Ağustos'ta 291 bin yolcuyla Türkiye ve Avrupa'nın günlük yolcu rekorunu kırdığına işaret eden Erdoğan, "30 Ağustos'ta 1787 uçuşla tüm zamanların uçuş rekorunu yeniledik. Böylece İstanbul Havalimanı'mız hem Türkiye hem Avrupa genelinde tek günde ulaşılan en yüksek sefer sayısına imza attı. 'Buradan uçaklar kalkamaz.' diyorlardı ama sadece bir günde tam 1787 uçak indi ve kalktı. Nisan 2025'te hayata geçirdiğimiz üçlü bağımsız paralel pist operasyonuyla dünyada ikinci, Avrupa'da ise ilk kez aynı anda 3 pistten bağımsız iniş-kalkış yapılabilen seçkin merkezler arasına girdi." ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yalnızca yolcu taşımacılığında değil, kargo ve yük taşımacılığında da aynı başarıyı yakaladıklarını, orada da herkesi sevindiren ve gururlandıran rakamların olduğunu aktardı.

"Bundan sonra Türkiye'de siyasi partilerin programları ve projeleri yarışacaktır"

Erdoğan, şunları kaydetti:

"Şöyle geriye doğru baktığımızda gördüğümüz şudur: Havalimanımız, İstanbul'a yapılmış en vizyoner yatırımlardan biridir. İstanbul Havalimanı'yla şehrimiz dev bir eser kazanmıştır. Ülkemizin marka değeri global ölçekte daha da artmıştır. Türkiye, sivil havacılıkta Şampiyonlar Ligi'ne çıkarak gücüne güç katmıştır. Bize İstanbul Havalimanı üzerinden saldıranlar ise en güzel cevabı işte bu başarılarla, bu ödüllerle, kırılan bu rekorlarla almıştır. Yıllarca taş üstüne taş koymayıp sadece takoz siyasetiyle gemilerini yüzdürmeye çalışan ve buna alışanlar için artık deniz tükenmiştir. Entrikayla, yolsuzlukla, karanlık odalarda kotarılan siyaset mühendislikleriyle bu ülkede siyasetçilik oynama devri de tamamen kapanmıştır. İnanıyoruz ki bundan sonra Türkiye'de eser yarışacak, vizyon yarışacak, siyasi partilerin programları ve projeleri yarışacaktır."

Büyüme hedefleri doğrultusunda İstanbul Havalimanı'ndaki altyapı yatırımlarına hızla devam ettiklerini bildiren Erdoğan, "Bugün 76,5 milyon metrekarelik bu devasa alanda 3 ana ve 2 yedek olmak üzere 5 pistten hizmet veren İstanbul Havalimanı'mızın doğu-batı yönlü ilk beton pistini milletimizin hizmetine sunuyoruz. 890 milyon avro yatırım değerine sahip, 2 bin 820 metre uzunluğunda ve 45 metre genişliğindeki 4'üncü ana pistle buradaki toplam pist sayımızı 6'ya yükseltiyoruz." dedi.

Bakanlık açıklamasında, Mısır’ın Orta Doğu’yu nükleer silahlar ile diğer kitle imha silahlarından arındırılmış bir bölge haline getirme hedefi doğrultusunda, IAEA’nın güvenlik önlemleri sisteminin “istisnasız tüm Orta Doğu ülkelerine ve bölgedeki tüm nükleer tesislere” uygulanması çağrısında bulunduğu belirtildi.

Kahire’ye göre söz konusu yaklaşım, bölgesel güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine katkı sağlayacak.

Nükleer silahların yayılmasının önlenmesi vurgusu

Mısır Dışişleri Bakanlığı, açıklamasında Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’nın (NPT) uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında merkezi bir role sahip olduğunu da vurguladı.

Kahire, Orta Doğu’nun nükleer silahlardan ve diğer kitle imha silahlarından arındırılması yönündeki uluslararası çabaların sürdürülmesi gerektiğini belirtti.

Açıklamada ayrıca, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından kasım ayında New York’ta düzenlenmesi planlanan ve Orta Doğu’da nükleer silahlar ile diğer kitle imha silahlarından arındırılmış bir bölge oluşturulmasını ele alacak konferansın yedinci oturumuna dikkat çekildi.

Mısır, söz konusu toplantının bölge ülkelerine ciddi ve kapsamlı bir diyalog yürütme ve NPT'ye evrensel olarak uyulmasına yönelik çabaları destekleme fırsatı sunacağını ifade etti.

Açıklamada Suudi Arabistan'ın toplam değeri 24,3 milyar dolar olan söz konusu satış işlemiyle 48 adet F-35 savaş uçağının yanı sıra 49 adet Pratt&Whitney F135-PW-100 motoru ve diğer ilgili ekipmanları satın alacağı aktarıldı.

Ayrıca açıklamada, söz konusu F-35 satışının bölgedeki askeri güç denklemini değiştirmeyeceğine dikkat çekildi.

Sözleşmenin ana yüklenici firmaları Lockheed Martin ile Pratt&Whitney şirketleri olacak.

ABD'nin "Silah İhracatı Kontrol Yasası"na göre, yabancı ülkelere silah satışlarında Kongre'nin NATO üyesi ülkeler için 15 gün, NATO üyesi olmayan ülkeler içinse 30 gün inceleme ve itiraz süresi bulunuyor.

Açıklamada, söz konusu soruşturmalar kapsamında bu dolandırıcılık yönteminin münferit şirketler bünyesinde değil çok daha büyük bir organizasyon kapsamında gerçekleştirildiğinin anlaşılması üzerine "bilişim sistemlerinin banka veya kredi kurumlarının aracı olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık", "Sermaye Piyasası Kurulu Kanunu'na muhalefet", "suç işlemek amacıyla örgüt kurma", "suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma" ve "suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama" suçları yönünden soruşturma başlatıldığı kaydedildi.

Soruşturma kapsamında Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı (MASAK) tarafından hazırlanan analiz ve değerlendirme raporları, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü tarafından hazırlanan mali analiz raporları, şüphelilerin ve söz konusu şirketlerin tespitine yönelik yapılan araştırmalar neticesinde düzenlenen tutanaklar ve Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen kapsamlı çalışmalar, araştırmalar ve tespitler yapıldığı aktarıldı.

İbranice konuşmanın yasak olduğu ofisler

Açıklamada, "İsrail vatandaşı" olan kişiler tarafından yönetilen dolandırıcılık organizasyonunda, ilk olarak farklı ülkelerde, "İsrailli dolandırıcılık baronları" tarafından operasyondan sorumluların belirlendiği, ardından bu kişiler tarafından ilgili ülkelerde şirket kurulumu, abonelikler, insan kaynakları yönetimi ve muhasebe gibi organizasyonel konuların planlanması yapılarak hedef ülkelerin dışındaki ülkelerde "paravan çağrı merkezi" adı altında firmaların kurulduğu bilgisi verildi.

Birçok farklı dil bilen kişilere yönelik olarak "conversion agent" ve "retention agent" ünvanıyla iş ilanları oluşturulduğu, bu iş ilanlarına başvuranların bir haftalık eğitime tabi tutulduğu ifade edilen açıklamada, bu eğitim kapsamında her bir şahsa bir "kod ad" verildiği ve bu kişilere kendilerine "maske hayat hikayesi" hazırlaması talimatı verildiği kaydedildi.

Açıklamada şu detaylar yer aldı: "Bu hayat hikayesine dolandırılmak istenilen mağdurları etkileyebilecek (Oxford vb. üniversite mezunu olmak gibi) unsurların eklenmesine özen gösterildi. Bu kişiler işe başlamadan önce yalan makinesine sokularak herhangi bir güvenlik gücü ile ilişkisi olup olmadığı netleştirildi. Testte başarısız olan kişiler işe alınmadı. İşe alınan şüphelilerin çağrı merkezi adı altında faaliyet gösteren iş yerlerine telefon sokması ve ofis içerisinde İbranice konuşulması yasaklandı."

Çağrı merkezi, danışmanlık ve turizm şirketi adı altında dolandırıcılık

Şüphelilerin, Türkiye'de kurdukları sözde "çağrı merkezi, danışmanlık ve turizm şirketi" adı altında faaliyet gösteren şirketlerde istihdam ettikleri şüpheli kişiler aracılığıyla, "sosyal medya, arama motorları ve çeşitli internet siteleri" üzerinden farklı yatırım platformları adı altında kısa sürede "yüksek kazanç garantisi" vaadi ve ağırlıklı olarak forex yatırımı içeren reklamları yayınladıkları aktarıldı.

Açıklamada şu tespitlere yer verildi:

"Söz konusu reklamları görerek, şüpheliler tarafından yönetilen uygulama veya sitelere kişisel bilgilerini kaydeden mağdurların bilgileri, şirket içerisinde bulunan CRM (müşteri takip paneli) ekranlarına düştü. Akabinde söz konusu bilgiler CRM çalışanları tarafından şirket içerisinde bulunan ve kayıt oluşturan mağdurların uyruğuna ve konuştuğu dile göre, o dili bilen kişi olarak, mağdurlar ile ilk teması kurmak üzere istihdam edilen çağrı merkezi çalışanlarına iletildi ve onlara mağdurları arama talimatı verildi. Bu talimata istinaden müşteri temsilcisi olarak adlandırılan şüpheliler tarafından internet tabanlı arama sistemleri ve iletişim uygulamaları aracılığıyla mağdurlar arandı. Mağdurlarla yapılan görüşmelerde, kurulan firmanın ünvanı yerine İsrailli dolandırıcılık baronları tarafından kısa periyotlarla değiştirilmek üzere sıkı denetimlerin uygulanmadığı ülkelerden para karşılığı sözde lisans alınan platformların ismi (Inefex, Quantum AI, Algo Education, Exentral-Int vb.) mağdurlara bildirildi."

Açıklamada, bu platform isimleri üzerinden dolandırıcılık eylemlerine bir süre devam edilmesinin akabinde mağdurlar tarafından ilgili platform hakkında şikayetlerin biriktiği belirtilerek, "şüphelilerin yeni bir platform ismini kullanmaya başladıklarına", "şüphelilerin mağdurlara yatırım fırsatı bulunduğu yönünde bilgilendirme yaptığına", "mağdurların ikna edilmesinin akabinde mağdurlardan kayıt ücreti adı altında düşük miktarlarda tutarlar alındığına" ve "mağdurların şirket içerisinde daha tecrübeli ve ikna kabiliyeti yüksek olduğu değerlendirilen diğer şüphelilere yönlendirildiğine" dikkat çekildi.

Bu şüphelilerin mağdurlar ile daha detaylı görüşmeler gerçekleştirerek yatırım yapmaları yönünde ikna sürecini yürüttükleri, müştekilerin ikna edilmesinin ardından şüphelilere ait yurt dışında bulunan banka hesaplarına veya kripto cüzdanlarına para yatırmalarının sağlandığı ifade edilen açıklamada, şüphelilerin kontrol ettikleri kazanç verilerini değiştirebildikleri, sözde yatırım takip ekranlarında mağdurları kar etmiş veya piyasa şartlarıyla parasını kaybetmiş gibi gösterdikleri bildirildi.

Açıklamada "Burada mağdurların kar ettiklerine dair gösterimin amacı, mağdurların sisteme daha fazla para yatırmasını sağlamaktı. Mağdurlar paralarını çekmek istediğinde ise hesap bloke oldu. Bu blokenin kaldırılabilmesi için daha fazla para yatırılması veya belirlenen vergi tutarının yatırılması gerektiği gibi gerekçelerle mağdurlardan daha fazla para yatırma talebinde bulunuldu." değerlendirmesi yapıldı.

Dünya geneline yayılan yatırım dolandırıcılığı

Mağdurların paralarının iade edilmediği ve mağdurlar ile iletişimin kesildiği, şüphelilerin mağdurlar tarafından gönderilen tutarlar ile herhangi bir yatırım işlemi yapılmaksızın söz konusu tutarları kendi kontrollerindeki banka hesaplarına veya kripto para cüzdanlarına aktardıkları ifade edilen açıklamada, şüphelilerin eylemlerini sistematik ve organize şekilde sürdürdüklerine işaret edildi.

Açıklamaya göre çalışanlar hedef ülkelerin saat dilimlerine uygun olacak şekilde vardiyalı olarak çalıştırıldı, tüm bu faaliyetlerin hedef ülke konumunda bulunan ülkelerden veya Türkiye'den herhangi bir lisans almadan, denetlenmeyen aracı kurumlar üzerinden gerçekleştirildi.

Başsavcılığın açıklamasına şöyle devam edildi:

"MİT'in yapmış olduğu kapsamlı çalışmalarda, İsrail vatandaşlarının yönettiği bu örgütlenmenin faaliyetlerini ülkemize kaydırma arayışı içinde olduğu tespit edildi. Bu kapsamda 2017 yılı içerisinde İsrail toprakları içerisinde mezkur dolandırıcılık faaliyetinin tamamen yasaklanmasına dair yasa İsrail Meclisinde kabul edildi. Ancak bu yasa söz konusu faaliyetlerin yalnızca İsrail sınırlarında gerçekleştirilmesini yasakladı. Bu doğrultuda İsrailli dolandırıcılık baronları tarafından şüpheliler, İsrail vatandaşlarının dolandırılmaması adına katı bir şekilde talimatlandırıldı. Bu talimat neticesinde şüphelilerin dolandırıcılık eylemleri kapsamında İsrail ve ABD vatandaşları haricinde kalan Malezya, Birleşik Arap Emirlikleri, Rusya Federasyonu, Singapur, Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya, İrlanda, Çin, İsviçre, Belçika, İsveç ve Güney Kore vatandaşları yoğunlukta olmak üzere tüm dünya geneline yönelik yatırım dolandırıcılığı gerçekleştirdikleri tespit edildi."

MİT ve emniyetten ortak operasyon

Açıklamada, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü tarafından Interpol-Europol Daire Başkanlığı aracılığı ile bu şirketler ve platformlar üzerinden dolandırılan yüzlerce mağdura ait başvuruların temin edilerek soruşturma dosyasına eklendiği, şüphelilerin 2 yıl içerisinde, yalnızca ofis gideri ve maaş ödemeleri olduğu değerlendirilen 13 milyar lira tutarında işlem hacmine ulaştıkları, mağdurlardan elde ettikleri haksız kazancın ise 3 milyar dolardan fazla olduğunun anlaşıldığı, bu tutarın ise yurt dışında bulunan banka hesaplarında veya kripto cüzdanlarında tutulduğu belirtildi.

MİT ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü koordinesinde 29 farklı şirkete ait 44 sözde çağrı merkezi ile söz konusu şirket çalışanı ve yöneticisi konumunda olduğu tespit edilen 239 şüpheliye ait 286 ikamete, şüphelilerin yakalanabilmesi ve suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla İstanbul ve Muğla'da eş zamanlı operasyon gerçekleştirildiği bildirilen açıklamada, 191 şüphelinin gözaltına alındığı aktarıldı.

Açıklamada, "Şüphelilerin suçtan elde ettiği değerlendirilen taşınır ve taşınmaz malvarlıklarına, şüphelilerin ve söz konusu şirketlerin banka hesaplarına, ödeme kuruluşu ve kripto para borsaları nezdindeki varlıklarına el konulmuş olup, firari olan şüpheliler hakkında yakalama çalışmaları devam etmektedir." bilgisi verildi.

Bu nedenle İngiltere'nin Moskova Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Danae Dholakia'nın Bakanlığa çağrıldığı aktarılan açıklamada, "Londra'nın bu eylemleri protesto edildi. İngiltere'nin Ukrayna konusunda izlediği çatışmacı çizgisi, çatışmaları uzatıyor ve krizi siyasi çözümünden uzaklaştırıyor. Londra, uzun menzilli silahlar tedarik ederek, Kiev yönetiminin suç ortağı konumunda bulunuyor." ifadeleri kullanıldı.

İngiltere'nin Kiev'e askeri destek sağlayarak uluslararası yükümlülüklerini ihlal ettiği vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"İngilizlerin yıkıcı eylemleri, kapsamlı riskler doğuruyor. İngiltere’nin izlediği politika doğrultusunda Rusya, meşru müdafaa hakkı kapsamında gerekli şekilde karşılık verme hakkını saklı tutuyor. Londra, durumun kötü yönde gelişmesinden sorumlu olacak. İngiltere’ye, durumu gerginleştirme yönünde izlediği çizgiden vazgeçme ve uluslararası yükümlülüklerine uyma çağrısında bulunuldu."

ABD’nin Minab kentindeki okula ve Lamerd kentindeki spor salonuna yönelik saldırılarını tarihin unutmayacağını vurgulayan Garibabadi, "Minab’da bir okul 168 çocuğun kanıyla boyandı, Lamerd’de bir spor salonu sivillerin katliam alanına çevrildi." ifadelerini kullandı.

Garibabadi, "artık herkesin" Minab ve Lamerd'de yaşananların "operasyonel bir hata değil açık bir savaş suçu olduğunu doğruladığını" söyleyerek "Amerika, İnsan Hakları Konseyinden çekilerek sorumluluğundan kurtulamaz." dedi.

BM'nin "ABD'nin savaş suçu işlediğine inanmak için makul gerekçeler tespit ettik" raporu

Birleşmiş Milletler (BM) İran Uluslararası Bağımsız Soruşturma Komisyonu, ABD'nin ayrım gözetmeksizin saldırı düzenlemek suretiyle İran'daki sivillerin ölümüne, yaralanmasına veya sivil nesnelerin zarar görmesine yol açarak savaş suçu işlediğine inanmak için makul gerekçeler tespit ettiklerini bildirmişti.

Raporda Minab ve Lamerd saldırılarına ilişkin de "ABD ve İsrail'in 28 Şubat'taki saldırılarının ardından, sivillerin ölümüne, yaralanmasına veya sivil nesnelerin zarar görmesine yol açan ayrım gözetmeksizin saldırı düzenlemenin yanı sıra aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu en az 178 sivilin ölümüne yol açan iki ayrı hava saldırısında ABD'nin savaş suçu işlediğine inanmak için makul gerekçeler bulunduğunu tespit ettik." ifadeleri kullanılmıştı.

Washington, Şubat 2025'te ABD Başkanı Donald Trump'ın başkanlık kararnamesiyle BM İnsan Hakları Konseyinden çekilmişti.

Trump, konsey dahil olmak üzere bazı BM kuruluş ve organlarının ABD'nin çıkarlarına aykırı hareket ettiğini belirtmişti.

Minab ve Lamerd'e yönelik saldırılar

ABD-İsrail'in, 28 Şubat'ta İran'a saldırılarıyla başlayan savaşın ilk saatlerinde Hürmüzgan'ın Minab kentindeki bir kız ilkokuluna saldırı düzenlenmişti.

Saldırıda çoğu çocuk 168 kişinin hayatını kaybettiği bildirilmişti. Saldırının ABD tarafından gerçekleştirildiği ve okulun 40 dakika arayla iki kez vurulduğu ortaya çıkmıştı.

ABD ordusu ayrıca aynı gün Fars eyaletine bağlı Lamerd kentinde bir spor salonunu hedef almış ve saldırılarda 21 sivilin hayatını kaybettiği açıklanmıştı.

ABD merkezli Foreign Affairs dergisi, Ukrayna ve Orta Doğu’daki savaşların Washington açısından ortak bir stratejik sorunu açığa çıkardığını yazdı. Hudson Institute Kıdemli Uzmanı ve ilk Trump yönetiminde Ulusal Güvenlik Danışman Yardımcılığı yapan Nadia Schadlow’a göre ABD’nin karşısındaki temel tehlike, uzun süreli yıpratma savaşlarının askeri kapasite kadar üretim gücünü, ekonomik kaynakları ve siyasi iradeyi sınaması.

Schadlow, günümüz çatışmalarının belirleyici özelliklerinden birinin “yıpratma” olduğunu savunuyor. Ukrayna’da topçu birlikleri zaman zaman hedefleri tespit etmelerine rağmen mühimmat sıkıntısı yaşarken yeni drone teknolojilerinin sağladığı avantajlar Rus karşı tedbirleri nedeniyle haftalar içerisinde aşınabiliyor. Böylece kağıt üzerindeki asker, uçak, gemi ve silah sayısından çok bu kapasitenin cephede ne kadar süre sürdürülebildiği önem kazanıyor.

Foreign Affairs bu noktada İkinci Dünya Savaşı tarihçisi Phillips O’Brien’ın “süper savaş alanı” kavramına dikkat çekiyor. Fabrikalar, mühimmat üretim hatları ve lojistik ağları cephedeki birliklerle birlikte savaş gücünün parçası haline gelirken modern orduların çok yüksek miktarda malzeme tüketmesi, üretim ve ikmal kapasitesini stratejik rekabetin merkezine taşıyor.

“GSYH top namlusundan ateşlenemez”

ABD ve NATO, Rusya’dan çok daha büyük ekonomik ve toplam askeri kapasiteye sahip olmasına rağmen uzun süreli savaşın gerektirdiği mühimmat üretiminde aynı üstünlüğü sahaya yansıtmakta zorlandı. Foreign Affairs durumu “GSYH top namlusundan ateşlenemez. Toplam savunma harcamaları kendi başına füzeleri önleyemez.” ifadesi ile özetledi.

Foreign Affairs’a göre aynı denklem Orta Doğu’da farklı bir biçimde ortaya çıktı. İran’ın konvansiyonel askeri gücü ABD ve İsrail ile boy ölçüşemese de Tahran, yıllar boyunca bölgesel müttefikler, füzeler ve düşük maliyetli insansız hava araçlarına dayanan alternatif bir kapasite geliştirdi.

İran’ın ucuz drone ve füzeleri; pahalı önleyici füzelerin, savaş gemilerinin ve gelişmiş savaş uçaklarının karşı karşıya kaldığı maliyet sorununu görünür hale getirdi. Dergiye göre Tahran’ın yıpratma stratejisinde belirleyici unsur, karşı tarafa sürekli maliyet yüklerken kaybettiği kapasiteyi yeniden üretebilmesi. Bu nedenle savaş ekonomisinin matematiği yalnızca bir füzenin veya drone’un vurulup vurulmamasından ibaret değil. Saldırı aracının maliyeti, onu durdurmak için kullanılan mühimmat, mevcut stokların büyüklüğü ve sanayinin tüketilen silahları hangi hızla yenileyebildiği doğrudan savaşın sürdürülebilirliğini belirliyor.

Teknolojik üstünlüğün ömrü haftalara indi

Yıpratma savaşının bir diğer boyutu ise teknolojik üstünlüğün giderek daha kısa sürmesi. Savunma stratejisti Can Kasapoglu’nun Foreign Affairs tarafından aktarılan değerlendirmesine göre insansız sistemler, muharebe verileri ve insan komutası daha önce görülmemiş hızlarda çalışan “öldürme zincirlerinde” birleşmiş durumda. Savaş böylece yalnızca platformların değil, adaptasyon hızının ve algoritmaların yarışına dönüşüyor.

Orta Doğu’da da benzer bir dönüşüm yaşanıyor. ABD ve İsrail istihbarat, hassas mühimmat ve uzun menzilli saldırılarla büyük kuvvetleri aynı noktada toplamadan yoğun ateş gücü yaratırken İran aynı prensibi çok sayıda füze ve drone’u eş zamanlı kullanarak uyguluyor. Tarafların sürekli yoğun ateş gücü üretebilmesi, rakibin savaşma kapasitesini tek darbeyle ortadan kaldırmayı zorlaştırıyor.

Askeri başarı siyasi zafere dönüşmüyor

Foreign Affairs’ın işaret ettiği üçüncü sorun ise askeri güç ile siyasi hedef arasındaki mesafe. Dergiye göre ABD ve İsrail, İran’ın askeri kapasitesine ağır zarar verdi ve derin yeraltındaki nükleer tesisleri vurdu; fakat İran’ın nükleer programı ve bölgesel rolü etrafındaki temel siyasi anlaşmazlığı ortadan kaldıramadı.

Benzer bir tablo Gazze’de ortaya çıktı. İsrail’in Hamas’ın askeri kapasitesine ve komuta kademesine verdiği ağır kayıplar, çatışmayı kalıcı biçimde sona erdirecek siyasi koşulları tek başına oluşturmadı. Schadlow’a göre askeri strateji somut ve ulaşılabilir bir siyasi sonuca bağlanmadığında rakibe sürekli maliyet yüklemek giderek stratejinin kendisine dönüşüyor.

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, 12-13 Eylül tarihlerinde Hindistan'ın daveti üzerine 18. BRICS Zirvesi'ne katıldı ve zirvedeki oturumlarda diğer ülke liderleriyle ortak kalkınma planlarını ve yeni işbirliği alanlarını kapsamlı bir şekilde ele aldı.

Bu yıl aynı zamanda BRICS işbirliğinin 20. yıl dönümü olurken Çin, 2027 yılındaki BRICS Dönem Başkanlığı’nı devralacak ve BRICS işbirliğinde üçüncü "altın on yılı" başlatmaya hazır.

12 Eylül günü, Xi Jinping, 18. BRICS Zirvesi’nin birinci etabındaki oturuma katılarak "Çağın sorumluluğunu birlikte üstlenelim, cesaretle dünyanın öncü gücü olalım" başlıklı bir konuşma yaptı.

Xi, BRICS üye ülkelerinin tarihin doğru tarafında kararlı bir şekilde durması, çağın öncüsü olup küresel düzenin daha adil ve rasyonel bir yöne doğru gelişmesini sağlaması, böylece insanlığın kader birliğinin oluşturulması için ortak çaba harcaması gerektiğini vurguladı.

Xi, BRICS üye ülkelerinin yenilikçi kalkınmayı teşvik eden öncü olmaları, barış ve istikrarı koruyan öncü olmaları, medeniyetler arası karşılıklı öğrenmeyi destekleyen öncü olmaları, küresel yönetişimin mükemmelleştirilmesi ve reform edilmesinde öncü olmaları gerektiğini dile getirdi.

Oturum süresince, zirveye katılan liderler, BRICS’in kuruluşunun 20. yıl dönümünü kutlamak için düzenlenen fotoğraf sergisini gezdi, birlikte ağaç dikti ve aile fotoğrafı çektirdi.

Cumhurbaşkanı Xi, Hindistan Başbakanı Modi ile bir araya geldi.

Xi, zirvenin ikinci etabındaki oturuma katılarak "BRICS işbirliğinin temelini sağlamlaştıralım, Küresel Güney’in gücünü büyütelim" başlıklı bir konuşma yaptı.

Xi, BRICS işbirliğini derinleştirmek için açık kaynak ve herkese fayda ilkelerine dayalı yapay zeka inisiyatifi, ticaret ve yatırım kolaylığı inisiyatifi, dijital endüstri işbirliği inisiyatifi, akıllı imalat işbirliği inisiyatifi, bilim ve teknoloji alanında nitelikli personel yetiştiriciliği inisiyatifi dahil olmak üzere 5 maddelik bir öneride bulundu.

Xi, 18. BRICS Zirvesi'ne katılımını başarıyla tamamladı, Beijing'e dönmek üzere Yeni Delhi'den ayrıldı.

Husiler, Suudi Arabistan’ı Babülmendeb’de sıkıştırdı. Saldırılar ne anlama geliyor? Husilerin Kızıldeniz ve Babülmendeb çevresindeki hamleleri, Suudi Arabistan başta olmak üzere Körfez ülkeleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Washington’dan beklediği desteği bulamayan Riyad, güvenlik ve dış politika tercihlerinde yönünü Pekin’e mi çevirecek? ABD’nin bölgede zedelenen imajı, Körfez ülkelerinin stratejik yönelimlerini nasıl değiştirecek? Gazeteci Musa Özuğurlu, bölgedeki son gelişmeleri ve ABD-Suudi Arabistan-Çin denklemindeki olası değişimleri CGTN Türk’e değerlendirdi.