Çin ile Rusya arasındaki siyasi karşılıklı güven ve çok kutuplu bir dünya düzeni oluşturma yönündeki ortak çabalar, Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Çarşamba günü Pekin’de gerçekleştirdiği görüşmeyle birlikte daha da güçlendi.

Çin ve Rusya görüşmeler kapsamında iki ayrı ortak bildiri yayımladı. Bunlardan ilki, kapsamlı stratejik koordinasyonun daha da güçlendirilmesi ve iyi komşuluk ile dostane iş birliğinin derinleştirilmesine odaklanırken, ikinci bildiri daha adil ve dengeli bir dünya düzeninin ortaklaşa inşa edilmesini hedefliyor.

Putin’in iki günlük devlet ziyareti kapsamında yaptığı bu ziyaret, Çin’e gerçekleştirdiği 25’inci ziyaret olurken, Çin Devlet Konseyi Kalkınma Araştırma Merkezi’ne bağlı Avrasya Sosyal Kalkınma Araştırmaları Direktörü Li Yongquan, yaptığı değerlendirmede, ziyaretin uluslararası sistemde derin değişimlerin yaşandığı bir döneme denk geldiğini belirtti. Li, artan küreselleşme karşıtı eğilimler karşısında Çin ve Rusya’nın ikili, bölgesel ve küresel düzeyde çok sayıda meselede daha yakın koordinasyona ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

Yeni bir aşama

Görüşme sırasında Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, “Çin-Rusya ilişkileri daha büyük kazanımlar ve daha hızlı gelişim sağlayan yeni bir aşamaya girdi” ifadelerini kullandı. Li Yongquan’a göre bu “yeni aşama”, yalnızca uluslararası konjonktürdeki değişimi değil, aynı zamanda iki ülke arasındaki pragmatik iş birliğinin daha derinleşeceği ve daha üst seviyeye taşınacağı bir dönemi ifade ediyor.

Putin’in beraberinde Cumhurbaşkanlığı danışmanı Yuri Uşakov, Ulaştırma Bakanı Andrey Nikitin, Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina ve büyük şirketlerin üst düzey yöneticileri gibi isimleri getirmesi, iki ülkenin kalkınma stratejilerini uyumlaştırma ve sektör bazlı iş birliklerini genişletme hedefini ortaya koydu.

İki ortak bildirinin yanı sıra, liderlerin huzurunda ticaretten kentsel gelişime, eğitimden medyaya kadar geniş bir alanda onlarca iş birliği belgesi imzalandı. Bu belgeler, gelecekteki ikili iş birliğinin kapsamına ve derinliğine işaret etmekte.

İkili ilişkiler için yön haritası

Bu yıl imzalanmasının 25’inci yıl dönümünü dolduran Çin-Rusya İyi Komşuluk ve Dostane İşbirliği Antlaşması, kapsamlı stratejik koordinasyonun güçlendirilmesine yönelik ortak bildiri kapsamında uzatıldı. Li Yongquan, bu bildirinin ikili ilişkilerin daha da derinleştirilmesine odaklandığını belirterek, iki ülke arasında çözülemeyecek siyasi bir sorun bulunmadığını ve karşılıklı güvenin çok yüksek seviyede sürdüğünü vurguladı.

Çin Sosyal Bilimler Akademisi’ne bağlı Rusya, Doğu Avrupa ve Orta Asya Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Sun Zhuangzhi de, söz konusu bildirinin siyasi, ekonomik ve toplumsal alanlarda daha yüksek kaliteli iş birliğini teşvik ettiğini belirtti.

Küresel yönetişimde koordinasyon

“Çok kutuplu dünya” ve “yeni tip uluslararası ilişkiler” başlıklarını içeren ikinci ortak bildiri ise Çin ve Rusya’nın küresel sistemde nasıl bir rol üstlenmek istediğini ortaya koyuyor. Bildiriye göre, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan uluslararası sistem önemli değişimlerden geçerken, tek taraflılık ve hegemonya eğilimleri artış gösterdi. Bu çerçevede Çin ve Rusya, uluslararası toplumu daha eşit ve düzenli bir çok kutuplu sistem inşa etmeye çağırıyor. Açıklamada, açıklık, kapsayıcılık, karşılıklı fayda ve uluslararası ilişkilerin demokratikleşmesi gibi ilkeler ön plana çıkarılırken, küresel yönetişim mekanizmalarının daha adil hale getirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Son yıllarda Şanghay İşbirliği Örgütü ve BRICS gibi yapıların kurulmasına birlikte öncülük eden Çin ve Rusya, Birleşmiş Milletler ve APEC gibi platformlarda da koordinasyonlarını sürdürerek Küresel Güney ülkelerinin daha fazla temsil edilmesini savunuyor. Sun Zhuangzhi’ye göre bu ortak bildiri, Çin ve Rusya’nın mevcut uluslararası gelişmeler karşısındaki ortak duruşunu net biçimde ortaya koyarken, yeni tip uluslararası ilişkilerin inşası yönünde ortak bir vizyon sunmakta.

Duruşma, Ankara 57’nci Asliye Ceza Mahkemesi’nde saat 14.30'da başlamıştı. Uludağ, mahkemeye Silivri Cezaevi’nden SEGBİS ile katıldı.

Uludağ savunmasında, “Ben yargı muhabiriyim. Görevim yargıdaki gelişmeleri takip etmek ve haber yapmak. Gazetecinin görevi, halk adına devleti yönetenleri denetlemektir. Bu paylaşımlardaki temel amaç, halkı bilgilendirmek ve uyarmaktır. Suç işlemedim, tamamen gazetecilik yaptım. Hakkımdaki üç suçlamadan da beraatimi istiyorum” dedi.

Savunmanın ardından savcı Alican Uludağ'ın tutukluluk halinin devamını talep etti.

Bunu üzerine hakim Alican Uludağ'a yeniden söz verdi. Uludağ, "Soyut kavramlarla 90 gündür tutuklu olan gazetecinin tutukluluğunu savunuyor olmak... diyecek sözüm yok" dedi.

Alican Uludağ'ın avukatı Abbas Yalçın ise mütalaaya katılmadıklarını belirterek, Uludağ'ın tahliyesini talep etti.

Ara kararını açıklayan hakim, Alican Uludağ'ın tahliyesine hükmetti.

Ne olmuştu?

DW Türkçe yargı muhabiri Alican Uludağ hakkında, 19 Şubat'ta sosyal medya platformu X'te yaptığı bir paylaşımın ardından İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından resen soruşturma başlatıldı. Aynı gün Ankara'daki evinden gözaltına alınan Uludağ, kara yoluyla İstanbul'a götürüldü.

Alican Uludağ, 20 Şubat'ta İstanbul 9. Sulh Ceza Hakimliği tarafından "cumhurbaşkanına alenen hakaret" suçlaması kapsamında tutuklandı.

Buna göre, bu kapsamdaki kamu işçilerine bu yıl birinci yarısı yarın, diğer yarısı 18 Aralık'ta olacak şekilde ilave ödeme yapılacak.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının konuya ilişkin açıklamasında ise şu ifadelere yer verildi:

"Resmi Gazete'nin bugünkü mükerrer sayısında Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararına göre devlet ve bağlı kurumlarda çalışan işçilerimizin 2026 yılı ilave tediye ödemelerinin tarihleri belli oldu. İlave tediyenin birinci yarısı Kurban Bayramı öncesinde 22 Mayıs, İkinci yarısı ise 18 Aralık tarihinde ödenecektir. Kamuda çalışan işçilerimiz için hayırlı olsun."

Çin’in, Ukrayna krizinin çözüm sürecindeki rolüne ilişkin değerlendirmelerde bulunan Peskov, “Çin, barışçıl çözüm yoluna çıkılmasına yardımcı olmak için gerçekten çaba göstermeye hazır. Bunun için Çinli dostlarımıza müteşekkiriz.” diye konuştu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in Pekin’deki görüşmelerinde Ukrayna konusunun ele alındığını belirten Peskov, Çin’in 2023’te sunduğu Ukrayna krizinin çözümüne yönelik planın ise görüşülmediğini kaydetti.

Peskov, Rusya ile Çin arasında Sibirya’nın Gücü-2 doğal gaz boru hattı projesine ilişkin anlaşmada ise nihai aşamaya gelinmediğini belirterek, “Sibirya’nın Gücü-2 konusunda gerçekten ilerleme sağlandı, birçok kilit detayda mutabakata varıldı.” dedi.

Yakın zamanda somut bir sonuca ulaşılacağından şüphe duymadıklarını vurgulayan Peskov, projeye ilişkin çalışmaların süreceğini söyledi.

Ukrayna’nın rafinerilere yönelik artan saldırılarının ardından Rusya’daki akaryakıt piyasasına ilişkin bir soruyu da yanıtlayan Peskov, bazı bölgelerde üretimde düşüş yaşanabileceğini, bunun kısmen sezonluk bakım çalışmalarıyla da bağlantılı olduğunu ifade etti.

Peskov, Batı medyasında bazı Rus askerlerinin Çin’de eğitim aldığına yönelik iddiaları ise yalanladı.

Çin ile Rusya arasındaki stratejik ortaklık, 20 Mayıs’ta Pekin’de gerçekleştirilen liderler zirvesiyle birlikte yeni bir aşamaya taşındı. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Büyük Halk Salonu’nda yaptığı görüşmelerde iki ülke, 2001 tarihli İyi Komşuluk ve Dostane İşbirliği Antlaşması’nın süresini uzatma kararı aldı. Bu adım, yalnızca ikili ilişkilerin devamı değil, aynı zamanda mevcut uluslararası sistemde iki aktörün kendilerini nasıl konumlandırdıklarına dair açık bir stratejik tercih olarak öne çıkıyor.

Görüşme sonrası yapılan ortak basın açıklamasında Xi Jinping, Çin-Rusya ilişkilerinin bundan sonraki yönünü “siyasi güvenin derinleştirilmesi, karşılıklı ekonomik iş birliğinin genişletilmesi, halklar arası temasın artırılması ve uluslararası koordinasyonun güçlendirilmesi” olarak 4 başlıkta tarif etti. Bu çerçeve, klasik diplomatik ifadelerin ötesinde, iki ülkenin ilişkilerini yalnızca ticaret ya da güvenlik eksenine değil, çok katmanlı ve uzun vadeli bir stratejik mimariye oturttuğunu gösteriyor.

Çok kutuplu dünya bildirisi

Ziyaret kapsamında imzalanan ortak bildiriler ve çok sayıda iş birliği anlaşması, ilişkilerin kurumsallaşma düzeyini ortaya koyuyor. Taraflar, “çok kutuplu dünya” ve “yeni tip uluslararası ilişkiler” vurgusunu içeren ayrı bir ortak deklarasyon da yayımladı. Aynı gün içerisinde eğitim yıllarının açılışının yapılması, ilişkilerin toplumlar arası bir zemine de taşınmak istendiğini gösteriyor.

Zirve, zamanlama açısından da dikkat çekici bulunmakta. Çin-Rusya stratejik koordinasyon ortaklığının 30’uncu yılı, dostluk anlaşmasının 25’inci yılı ve eğitim yıllarının başlangıcı aynı döneme denk geliyor. Bu tarihsel eşik, iki ülkenin ilişkilerini geçici jeopolitik konjonktürlere bağlı bir iş birliği olarak değil, uzun vadeli bir stratejik tercih olarak tanımladığını ortaya koyuyor. Xi Jinping’in “ilişkilerin kısa vadeli değil, stratejik ve uzun vadeli perspektifle ele alınması gerektiği” yönündeki vurgusu, bu yaklaşımın doğrudan ifadesi olarak okunabilir.

Zirvenin uluslararası anlamı

Çin ve Rus liderliğinin çizdiği çerçevenin uluslararası sistem açısından anlamı ise daha geniş. Çin ve Rusya, Birleşmiş Milletler merkezli uluslararası düzenin korunmasını ve çok taraflı mekanizmaların güçlendirilmesini savunduklarını açık biçimde ifade ediyor. Şanghay İşbirliği Örgütü, BRICS ve G20 gibi platformlarda sürdürülen koordinasyon, özellikle Küresel Güney ülkelerinin kalkınma alanındaki taleplerinin daha güçlü şekilde gündeme taşınması hedefiyle ilişkilendiriliyor. Aynı zamanda iki ülke, tek taraflı yaptırımlar ve güç politikalarına karşı açık bir pozisyon alarak, mevcut uluslararası düzenin “daha adil ve dengeli” hale getirilmesi gerektiğini savunmakta.

Öte yandan Çin ve Rusya’nın “ittifak kurmama, çatışmaya girmeme ve üçüncü tarafları hedef almama” ilkesi üzerinden tanımladığı ilişki modeli, klasik askeri ittifaklardan farklı bir yapı sunuyor. Bu model, tarafların doğrudan askeri bağlayıcılık altına girmeden, siyasi ve ekonomik koordinasyonu artırdığı bir format olarak şekilleniyor.

Pekin’deki zirve, iki ülke arasındaki ilişkilerin mevcut seviyesini teyit etmekten öte, bu ilişkinin hangi yönde derinleşeceğini somut başlıklar üzerinden ortaya koyuyor. Çin-Rusya hattı, yalnızca ikili ilişkiler bağlamında değil, küresel güç dengeleri ve uluslararası düzen tartışmaları açısından da belirleyici bir eksen olmaya devam ediyor.

Karara göre, bayram tatili dolayısıyla KGM'nin sorumluluğu altında bulunan otoyollar ile 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri ücretsiz hizmet verecek.

Bu köprü ve otoyollar, 26 Mayıs Salı saat 00.00'dan 30 Mayıs Cumartesi gün sonuna kadar ücretsiz olacak.

Şehir içi toplu taşımalar ücretsiz olacak

Vatandaşlar, Başkentray, Marmaray, İZBAN, Sirkeci-Kazlıçeşme raylı sistem hattı, Gayrettepe-İstanbul Havalimanı-Arnavutköy metro hattı seferleri ile belediyeler ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelerce yürütülen toplu taşıma hizmetlerinden de 27 Mayıs Çarşamba günü saat 00.00'dan 30 Mayıs Cumartesi gün sonuna kadar ücretsiz yararlanacak.

Öte yandan, yap-işlet-devret projeleri, ücretsiz geçiş uygulamasından hariç tutuldu.

Öncel, yaptığı yazılı açıklamada, dini bayramlarda hediyeliğin yanı sıra market, giyim, akaryakıt, yemek gibi kategorilerde adet ve ciro artışı gözlemlediklerini kaydetti.

Özellikle arife günü ortalamanın üzerinde alışveriş yapıldığını belirten Öncel, bayram günlerinde ise daha düşük düzeyde bir alışveriş hacmi gerçekleştiğini ifade etti.

Öncel, Bankalararası Kart Merkezi'nin (BKM) son verilerine göre, Kurban Bayramı dönemindeki toplam kartlı harcamanın yaklaşık yüzde 35'inin arife günü gerçekleştiğini, birinci gün ise bu oranın yüzde 12'ye düştüğünü kaydederek, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bu yıl arife günü ve dört günlük kurban bayramı tatilinde toplam 450 milyar liralık kartlı harcama yapılacağını tahmin ediyoruz. Söz konusu harcamanın yüzde 35'inin, yani yaklaşık 160 milyar liralık kısmının arife günü gerçekleşmesini bekliyoruz. Kurban Bayramlarındaki toplam kartlı harcamanın en az yüzde 20'si market alışverişi için yapılıyor. Giyim, akaryakıt ve yemek kategorileri de bayram dönemindeki harcamalardan yaklaşık yüzde 10'ar pay alıyor. Söz konusu dört kategori bayram dönemlerindeki toplam kartlı alışverişin yarısından fazlasını oluşturuyor."

2027 yılında ise büyümenin yüzde 1,4 seviyesine yükselmesi öngörülüyor. Avro Bölgesi için büyüme tahminleri ise 2026’da yüzde 0,9, 2027’de ise yüzde 1,2 olarak açıklandı.

Enflasyonda enerji kaynaklı artış dikkat çekiyor

Rapora göre AB genelinde enflasyonun 2026 yılında yüzde 3,1’e yükselmesi bekleniyor. Bu oran, önceki tahminlerin yaklaşık bir puan üzerinde yer alıyor. Enflasyonun 2027’de ise yüzde 2,4’e gerileyeceği tahmin ediliyor.

Avro Bölgesi’nde ise enflasyonun 2026’da yüzde 3,0, 2027’de ise yüzde 2,3 seviyelerinde gerçekleşmesi bekleniyor. Enerji fiyatlarının savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 20 üzerinde kalmaya devam edeceği de vurgulandı.

Tüketici güveni son 40 ayın en düşük seviyesinde

Artan enflasyon ve ekonomik belirsizlik, tüketici güveninde sert düşüşe yol açtı. Komisyon verilerine göre AB’de tüketici güveni son 40 ayın en düşük seviyesine geriledi.

Raporda, bu durumun hane halkı harcamaları ve ekonomik toparlanma üzerinde baskı oluşturduğu ifade edildi.

İstihdamda yavaşlama, işsizlikte durgunluk

İstihdam artış hızının 2026’da yüzde 0,3’e gerilemesi, 2027’de ise yüzde 0,4’e sınırlı bir toparlanma göstermesi bekleniyor.

İşsizlik oranının ise uzun vadeli düşüş trendini kaybederek 2027’de yaklaşık yüzde 6 seviyesinde dengelenmesi öngörülüyor.

PMI verileri ekonomik yavaşlamayı doğruluyor

S&P Global verilerine göre Avro Bölgesi bileşik PMI endeksi Mayıs ayında 47,5’e gerileyerek 31 ayın en düşük seviyesini gördü.

Hizmet sektörü PMI’sı 63 ayın en düşük seviyesi olan 46,4’e düşerken, imalat PMI’sı 51,4 seviyesinde kaldı. Bu veriler, ekonomik aktivitede belirgin bir yavaşlamaya işaret ediyor.

Kamu maliyesi üzerindeki baskı artıyor

Raporda, yüksek enerji maliyetlerinin kamu bütçeleri üzerinde ek baskı oluşturduğu belirtildi. AB genelinde bütçe açığının 2025’te GSYH’nin yüzde 3,1’inden 2027’de yüzde 3,6’ya yükseleceği öngörülüyor.

Artan faiz giderleri, enerji destekleri ve savunma harcamalarının bu artışta etkili olduğu ifade edildi.

Zaharova, ABD'nin Küba'ya yönelik "sürdürülemez ve baskıcı politikalarının" uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtti.

Zaharova, "ABD'nin eylemleri, kaba bir müdahaleden başka bir şey değildir. Bu, yeniden canlanan Monroe Doktrini'nin alaycı bir tezahürüdür" ifadelerini kullandı.

'Küba halkının yanındayız'

Rus sözcü, Moskova'nın bu zorlu süreçte Küba halkının yanında olmaya devam edeceğini vurguladı:

"Rusya, bu son derece zor dönemde kardeş Küba halkına en aktif desteği sağlamaya devam edecektir. ABD'nin tek taraflı yaptırımları ve baskıları uluslararası hukukun temel ilkeleriyle bağdaşmamaktadır."

ABD'nin iddianamesi ve Küba'nın tepkisi

ABD Dışişleri Bakanlığı, geçtiğimiz haftalarda Küba'nın eski Devlet Başkanı Raul Castro hakkında, insan hakları ihlalleri ve uyuşturucu kaçakçılığı gibi suçlamalarla iddianame açıldığını duyurmuştu.

Küba Dışişleri Bakanlığı ise bu adımı "saçma ve iftira dolu" bir siyasi operasyon olarak nitelendirerek reddetmişti.

Lavrov'dan da destek gelmişti

Zaharova'nın açıklamasından önce, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da 15 Mayıs'ta Yeni Delhi'de düzenlenen BRICS toplantısında, "tek taraflı zorlayıcı tedbirlerin yasa dışı uygulamalarının, uluslararası ilişkilerin çok taraflı sistemine meydan okuduğunu" belirterek Küba'ya tam destek mesajı vermişti.

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov da 18 Mayıs'ta yaptığı açıklamada, Moskova'nın Küba ile ablukanın adaya getirdiği yükü hafifletmek için fikir alışverişinde bulunduğunu ve temasların sürdüğünü doğrulamıştı.

Kaynaklar, ABD istihbaratının İran ordusunun ilk tahminlerden çok daha hızlı bir şekilde kendini toparladığına işaret ettiğini belirtti.

Mevcut saldırılar sırasında imha edilen füze sahaları, fırlatma rampaları ve temel silah sistemlerinin üretim kapasitelerinin yenilenmesi dahil, askeri kabiliyetlerin yeniden inşası, ABD-İsrail saldırılarının İran ordusunu uzun vadede ne derece gerilettiğine dair iddiaları da tartışmaya açıyor.

Kaynaklardan Amerikalı bir yetkili, farklı silah bileşenlerinin üretimine yeniden başlama süresi değişiklik gösterse de bazı ABD istihbarat tahminlerinin, İran'ın saldırı amaçlı İHA kapasitesini 6 ay gibi kısa bir sürede tamamen eski haline getirebileceğini gösterdiğini dile getirdi.

Amerikalı yetkili, "İranlılar, istihbarat topluluğunun askeri kapasitenin yeniden inşası için öngördüğü tüm zaman çizelgelerini aştı." ifadelerini kullandı.

Saldırılar başlarsa İran, füze üretim kapasitesini daha fazla İHA saldırısıyla takviye edebilir

Habere göre, saldırıların yeniden başlaması halinde İran, önemli ölçüde geriletilen füze üretim kapasitesini daha fazla İHA saldırısıyla takviye edebilir. Böylece hem füze hem de İHA menzilinde bulunan İsrail ve Körfez ülkelerini hedef almaya devam edebilir.

Trump, iki ülkenin savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya varamaması halinde İran'a yönelik askeri operasyonları yeniden başlatmakla defalarca tehdit etti.Trump'ın açıklaması, ABD'nin söz konusu saldırısının her an devreye girebileceği anlamına geliyor.

İran, ABD-İsrail saldırılarına rağmen balistik füze, İHA saldırısı ve savunma kabiliyetlerini koruyor

Son ABD istihbarat değerlendirmelerine göre İran; ABD-İsrail saldırılarının verdiği ciddi hasara rağmen balistik füze, İHA saldırısı ve hava savunma kabiliyetlerini hala koruyor.

Bu da askeri üretim kapasitesinin bu kadar hızlı bir şekilde yeniden inşasının sıfırdan başlamadığı anlamına geliyor.

Nisan ayında ABD istihbaratı, İran’a ait füze fırlatma rampalarının yaklaşık yarısının saldırılardan zarar görmediğini tahmin ediyordu.

Fakat istihbarat kaynaklarından gelen yeni bir rapor bu oranı üçte ikiye çıkardı. Çünkü mevcut ateşkes dönemi, İran’a önceki bombardımanlarda enkaz altında kalan veya toprağa gömülen fırlatma rampalarını kazıp çıkararak yeniden devreye sokması için gerekli zamanı tanıdı.

ABD istihbarat değerlendirmesindeki bu toplam sayı, saldırılar nedeniyle yer altında mahsur kalan ancak imha edilmeyenler gibi şu anda erişilemez durumda olan fırlatma rampalarını da kapsıyor olabilir.

İstihbarat verilerine yakın iki kaynağın daha önce CNN'e aktardığına göre, ülkenin İHA kapasitesinin yaklaşık yüzde 50'sine tekabül eden binlerce İran İHA'sı hala varlığını koruyor.

İstihbarat ayrıca, İran'ın kıyı savunma seyir füzelerinin büyük bir yüzdesinin zarar görmediğini de ortaya koydu. Bu durum, ABD'nin gemileri vurmasına rağmen hava harekatını kıyıdaki askeri unsurlara yoğunlaştırmamasıyla örtüşüyor.

CENTCOM Komutanı'nın açıklamasıyla istihbarat raporları zıtlık oluşturuyor

Habere göre, bir bütün olarak ele alındığında, son ABD istihbarat raporları ezici bir çoğunlukla savaşın İran'ın askeri kabiliyetlerini yıprattığını ancak yok etmediğini ortaya koyuyor.

İranlılar, bu saldırıların ardından hızla toparlanarak savaşın uzun vadeli etkilerini etkili bir şekilde sınırlayabileceklerini kanıtlıyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanı (CENTCOM) Amiral Brad Cooper, 19 Mayıs'ta Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi'ndeki oturumda verdiği ifadede, "'Destansı Öfke (Epic Fury)' Operasyonu, İran'ın savunma sanayi altyapısının yüzde 90'ını yok edip İran'ın yıllar boyunca kendini toparlayamayacağını garanti altına alırken, balistik füzelerini ve İHA'larını da önemli ölçüde geriletti." demişti.

Ancak Cooper'ın bu ifadesi, İran'ın askeri kabiliyetlerini yeniden inşa etme becerisini ve bunu ne kadarlık bir zaman diliminde yapabileceğini inceleyen ABD istihbarat değerlendirmeleriyle zıtlık oluşturuyor.

Kaynaklar, ellerindeki istihbaratın Cooper tarafından sunulan tasvirlerle uyuşmadığını belirtti.

"Saldırılar, İran'ın savunma sanayisinin toparlanmasını birkaç ay geciktirdi" vurgusu

Son ABD istihbarat değerlendirmelerine aşina kaynaklardan biri, İran'ın savunma sanayi altyapısına verilen hasarın, ülkenin kendini toparlama becerisini yıllarca değil, muhtemelen yalnızca birkaç ay geciktirdiğini söyledi.

Kaynak ayrıca, İran'ın savunma sanayi altyapısının bir kısmının hala zarar görmediğini ve bunun da belirli kabiliyetlerin yeniden inşasına yönelik zaman çizelgesini daha da hızlandırabileceğini kaydetti.

Araştırma ekibi, “single-source precursor” adı verilen ve gerekli tüm elementleri tek molekülde barındıran özel bileşikler kullandı. Bu moleküllerin ısıtma sırasında nasıl değiştiği ayrıntılı biçimde takip edildi ve böylece normalde çok kısa süre var olduğu için gözden kaçan fazlar tespit edildi. Bilim insanlarına göre bu geçici yapılar yalnızca kimyasal ara ürün değil; doğrudan kullanılabilecek özgün elektronik, optik ve enerji özelliklerine sahip yeni malzemeler olabilir.

Son yıllarda batarya ve temiz enerji araştırmalarında malzeme bilimi kritik alanlardan biri haline geldi. Özellikle katı hâl bataryaları, çok değerlikli iyon sistemleri ve yeni nesil güneş enerjisi bileşenleri için alışılmış malzemelerin sınırlarına yaklaşıldığı değerlendiriliyor. Bu nedenle araştırmacılar, daha önce “önemsiz geçiş aşaması” olarak görülen yapılar içinde henüz keşfedilmemiş çok sayıda işlevsel malzeme bulunabileceğini düşünüyor. Çalışma, enerji teknolojilerindeki ilerlemenin yalnızca yeni elementler değil, mevcut reaksiyonların daha derin anlaşılmasıyla da hızlanabileceğine işaret ediyor

Rice University ve University of Houston araştırmacıları, bakteriyel selülozu yüksek dayanıklılığa sahip çok işlevli bir malzemeye dönüştüren yeni bir yöntem geliştirdi. Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmada bilim insanları, döner biyoreaktör sistemi kullanarak bakterilerin selüloz liflerini hizalı biçimde üretmesini sağladı. Böylece hem esnek hem de metal benzeri dayanıklılık gösterebilen biyomalzemeler elde edildi.

Araştırmacılara göre ortaya çıkan malzeme yalnızca biyolojik olarak parçalanabilir değil, aynı zamanda optik şeffaflık, ısı taşıma kapasitesi ve uzun süreli mekanik kararlılık gibi özellikler de gösteriyor. Çalışmada kullanılan bakteriyel selülozun, doğadaki en saf biyopolimerlerden biri olduğu belirtiliyor. Yeni üretim tekniğinin elektronik bileşenler, ambalaj sistemleri, enerji depolama teknolojileri ve tıbbi ürünlerde kullanılabileceği değerlendiriliyor.

Küresel plastik atığının 2050’ye kadar milyarlarca tonu aşmasının beklendiği bir dönemde biyomalzeme araştırmaları hız kazanmış durumda. Bilim insanları, yeni malzemenin kısa vadede tüm plastik türlerinin yerini almasının zor olduğunu vurgulasa da özellikle tek kullanımlık ürünler ve hafif endüstriyel uygulamalarda önemli alternatif oluşturabileceğini belirtiyor. Reddit ve teknoloji forumlarında yapılan tartışmalarda ise kullanıcılar maliyet, geri dönüşüm altyapısı ve endüstriyel ölçeklenebilirlik gibi soruların hâlâ netleşmediğine dikkat çekiyor.

Ticaret Bakanlığı Sözcüsü He Yadong, bugün düzenlenen olağan basın toplantısında, Avrupa Komisyonu’nun Çin’in kapasite fazlası sorununa karşı yeni bir ticaret aracı hazırlığını hızlandırdığı yönündeki bir soruyu yanıtladı.

Sözcü He, “Ticaret fazlası verilmesi nedeniyle ‘kapasite fazlası’ etiketi yapıştırılıyorsa, AB’nin ihraç ettiği otomobiller, ilaçlar, şaraplar ve kozmetik ürünleri de mi ‘kapasite fazlası’ sorunu taşıyor?” ifadelerini kullandı.

He Yadong, bazı ülkelerin AB’deki “kapasite fazlası” sorununa ilişkin soruşturmalar yürüttüğünü hatırlatarak, AB’nin özellikle bu tür durumlarda çifte standart uygulamaması gerektiğini belirtti.

He, “AB’yi gerçeklerle yüzleşmeye, diyalog ve istişare yoluna geri dönmeye ve Çin-AB ticari ve ekonomik ilişkilerinin gelişimine gerçekten fayda sağlayacak adımlar atmaya davet ediyoruz. AB’nin sözde yeni ticaret aracını ısrarla gündeme getirmesi ve Çinli işletmelere veya Çin menşeli ürünlere karşı ayrımcı kısıtlama adımları atması halinde, karşı önlem almakta kararlıyız.” ifadelerini kullandı.

Araştırmacılar, paketli atıştırmalıklar, şekerli içecekler, hazır yemekler ve yüksek katkı maddesi içeren ürünlerin kronik enflamasyon, insülin direnci ve bağırsak mikrobiyomu bozulmasıyla bağlantılı olabileceğini vurguluyor. Çalışmanın başyazarı Dr. Barbara Cardoso, ultra işlenmiş gıdaların yalnızca obezite veya kardiyovasküler hastalıklarla değil, doğrudan bilişsel gerilemeyle de ilişkilendirildiğini söyledi. Harvard merkezli daha önceki çalışmalar da yüksek ultra işlenmiş gıda tüketiminin depresyon, anksiyete ve demans riskinde artışla bağlantılı olduğunu göstermişti.

Son yıllarda yayımlanan geniş ölçekli araştırmalar, ultra işlenmiş gıdaların beynin ödül ve iştah kontrol bölgelerinde yapısal değişimlerle bağlantılı olabileceğini ortaya koyuyor. Bilim insanları, bu ürünlerin yalnızca yüksek şeker veya yağ içeriği nedeniyle değil; emülgatörler, yapay katkılar ve yoğun endüstriyel işlem süreçleri nedeniyle de risk oluşturabileceğini değerlendiriyor. Ancak uzmanlar, mevcut çalışmaların büyük bölümünün gözlemsel olduğunu ve doğrudan nedensellik kurabilmek için daha uzun süreli klinik araştırmalara ihtiyaç bulunduğunu belirtiyor

Bilim insanlarına göre kritik nokta, CO2’nin farklı atmosfer katmanlarında kızılötesi ışınımla farklı biçimde etkileşime girmesi. Yeryüzüne yakın troposferde yoğun hava tabakası nedeniyle ısı içeride tutulurken, daha ince yapıya sahip stratosferde CO2 molekülleri enerjiyi uzaya daha kolay yayıyor. Araştırma ekibi, özellikle belirli kızılötesi dalga boylarının “Goldilocks bölgesi” gibi çalıştığını ve CO2 arttıkça soğutma etkisinin daha da güçlendiğini tespit etti. Stratosferin 1980’lerden bu yana yaklaşık 2 derece soğuduğu belirtiliyor.

NASA’nın önceki uydu gözlemleri de üst atmosferin yalnızca soğumadığını, aynı zamanda büzüldüğünü göstermişti. Bilim insanları bunun uydu yörüngeleri, uzay çöpleri, ozon tabakası ve küresel hava sistemleri üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceğini değerlendiriyor. Özellikle üst atmosferdeki yoğunluğun azalmasının, alçak Dünya yörüngesindeki uzay çöplerinin daha uzun süre kalmasına yol açabileceği belirtiliyor.

Çalışmada kullanılan yöntem, birbirine kuantum düzeyinde bağlı foton çiftleri oluşturulmasına dayanıyor. Normal şartlarda bu süreç için son derece kontrollü ve tutarlı lazer ışınları gerekiyor. Araştırmacılar ise kısmen düzensiz doğal ışığın da gerekli kuantum korelasyonlarını üretebildiğini ortaya koydu. Bilim insanlarına göre bu bulgu, kuantum optik sistemlerinin yalnızca laboratuvar ortamına bağlı kalmadan daha düşük maliyetli ve taşınabilir hale gelmesinin önünü açabilir.

Araştırma, kuantum iletişim, ultra hassas sensörler ve yeni nesil görüntüleme teknolojileri açısından dikkat çekiyor. Son yıllarda kuantum teknolojileri büyük ölçüde süperiletken sistemler, lazer altyapıları ve aşırı kontrollü deney ortamları üzerine kuruluydu. Güneş ışığı gibi doğal kaynaklarla benzer etkilerin elde edilebilmesi ise alanın ölçeklenmesi açısından önemli görülüyor. Bilim insanları, çalışmanın doğrudan ticari uygulamaya dönüşmesi için erken olduğunu belirtse de, kuantum deneylerinin gelecekte çok daha basit ve erişilebilir sistemlerle yapılabileceğini değerlendiriyor

Nancy Grace Roman Space Telescope, NASA’nın Hubble ve James Webb sonrası en büyük uzay gözlemevi projelerinden biri olarak görülüyor. Ajansın verdiği bilgiye göre teleskop tamamen monte edildi ve fırlatma öncesi çevresel dayanıklılık testlerini başarıyla geçti. Görev ekibi, fırlatmanın 2026 sonbaharında gerçekleşebileceğini açıkladı. Roman, tek karede Hubble’dan yaklaşık 100 kat daha geniş alan görüntüleyebilecek.

Teleskobun temel hedeflerinden biri, evrenin hızlanan genişlemesinin arkasındaki “karanlık enerji” olgusunu daha hassas ölçmek olacak. Bunun yanında milyarlarca galaksinin dağılımını inceleyerek karanlık maddenin evrendeki etkileri araştırılacak. Roman ayrıca kütleçekimsel mikromercekleme yöntemiyle on binlerce yeni ötegezegen tespit etmeyi amaçlıyor. NASA’ya göre teleskop, Samanyolu’nun merkez bölgelerinde daha önce görülmesi zor olan gezegenleri ortaya çıkarabilecek kapasiteye sahip.

Yaklaşık 4 milyar dolarlık proje, SpaceX’in SpaceX Falcon Heavy roketiyle fırlatılacak. Roman’ın Dünya’dan yaklaşık 1,5 milyon kilometre uzaklıktaki Güneş-Dünya L2 noktasında görev yapması planlanıyor. Bilim insanları, teleskobun bir ayda toplayacağı verinin Hubble’ın yıllar süren gözlemlerine eşdeğer olabileceğini belirtiyor. Görev aynı zamanda NASA’nın, Çin’in Xuntian teleskobu ve Avrupa’nın Euclid göreviyle hızlanan yeni nesil uzay gözlem yarışındaki en kritik projelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Çalışmada araştırmacılar, donörden alınan kök hücrelerin belirli bağışıklık sinyallerine verdiği yanıtı değiştirerek “graft-versus-leukemia” olarak bilinen kanser karşıtı etkinin güçlendirilebileceğini belirtti. Bu etki, nakledilen bağışıklık hücrelerinin hastada kalan kanser hücrelerini hedef almasına dayanıyor. Ancak aynı süreç kontrolsüz ilerlediğinde graft-versus-host hastalığı gibi ağır komplikasyonlara yol açabiliyor. Bilim insanları yeni yaklaşımın bu iki mekanizma arasındaki dengeyi daha hassas biçimde yönetmeyi amaçladığını ifade ediyor.

Son yıllarda kök hücre tedavilerinde genetik mühendislik, laboratuvarda hücre çoğaltma ve yeniden programlama teknikleri hızla öne çıkıyor. Özellikle genç donörlerden alınan hücrelerin daha kalıcı bağışıklık yanıtı oluşturduğu ve transplant başarısını artırdığına dair çalışmalar yayımlanmış durumda. Bilim insanları, gelecekte “akıllı” biçimde düzenlenmiş donör hücrelerinin yalnızca kemik iliğini yeniden oluşturmakla kalmayıp, aynı zamanda aktif biçimde kanser avlayan biyolojik sistemlere dönüşebileceğini değerlendiriyor.

Araştırma ekibi, özellikle hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde kalp atış değişkenliğinde düşüş ve ruh halinde bozulma görüldüğünü belirtti. Çalışmanın ortak yazarlarından Sameera Ramjan, insanların gün içinde farklı çevresel koşullar arasında sürekli hareket ettiğini ve klasik sağlık araştırmalarının bu değişkenliği yakalamakta yetersiz kaldığını söyledi. Bilim insanlarına göre akıllı saatler ve mobil cihazlar sayesinde artık çevresel stresin insan vücudu üzerindeki kısa vadeli etkileri gerçek zamanlı ölçülebiliyor.

Araştırma, giyilebilir teknolojilerin sağlık sistemlerinde yeni bir dönemin önünü açabileceği değerlendirmelerini de beraberinde getirdi. Son yıllarda hava kirliliği ile kalp-damar hastalıkları, depresyon, uyku bozuklukları ve erken ölüm riskleri arasındaki bağlantıya dair çalışmalar hızla artıyor. Bilim insanları, gelecekte akıllı saatlerin yalnızca spor ve egzersiz takibi için değil, kişisel çevresel risk haritalaması ve erken sağlık uyarı sistemleri için de kullanılabileceğini değerlendiriyor. Daha önce yayımlanan geniş ölçekli çalışmalar da insanların kirli havada egzersiz davranışlarını değiştirdiğini ve giyilebilir cihazların bu etkileri ölçmede önemli veri sağladığını göstermişti.