Plana göre, 2030 yılına kadar ülkenin yurt içi petrol ve doğal gaz arzı 440 milyon ton petrol eşdeğerine ulaşacak. Toplam 20 bin kilometre uzunluğunda yeni uzun mesafeli petrol ve doğal gaz boru hattı inşa edilecek. Böylece ülke genelindeki uzun mesafeli boru hattı şebekesinin toplam uzunluğu 220 bin kilometreyi bulacak.

Planda ayrıca, Çin’deki doğal gaz rezervlerinin sürekli olarak artırılacağı ve doğal gazın toplam ulusal enerji tüketimindeki payının yüzde 13’ü aşacağı belirtildi. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alım terminallerinin tahliye kapasitesinin yıllık 200 milyon tona çıkarılması hedeflenirken, karasal boru hatları üzerinden gerçekleştirilen doğal gaz ithalat kapasitesi yıllık 114 milyar metreküpe ulaşacak. Karbondioksit yakalama ve depolama (CCS) ile karbondioksit yakalama, kullanma ve depolama (CCUS) teknolojileri vasıtasıyla yılda yeraltına enjekte edilen karbondioksit miktarı ise 10 milyon tonu bulacak.

Financial Times'ın Focaldata ile yaptığı son ankete göre, ABD'li kayıtlı seçmenlerin yüzde 53'ü Trump'ın Ocak 2025'te yeniden göreve gelmesinden bu yana mali durumlarının kötüleştiğini söyledi. Buna karşılık yalnızca yüzde 21'lik kesim ekonomik durumunun iyileştiğini belirtti.

Anket, seçmenler arasındaki siyasi ayrışmayı da gözler önüne serdi. Demokratların yaklaşık yüzde 80'i Trump döneminde mali durumlarının kötüleştiğini belirtirken, Cumhuriyetçilerde bu oran yaklaşık yüzde 23'te kaldı. Bağımsız seçmenlerin ise yüzde 57'si ekonomik durumlarının kötüleştiğini ifade etti.

Seçmenin çoğunluğu ekonomiden endişeli

Araştırmaya katılanların yüzde 64'ü ABD ekonomisinin yanlış yönde ilerlediğini düşünüyor. Ekonominin doğru yönde ilerlediğini düşünenlerin oranı ise yalnızca yüzde 25'te kaldı.

Ekonomiye ilişkin değerlendirmelerde de belirgin bir siyasi ayrışma görüldü. Demokratların yüzde 86'sı ekonominin yanlış yönde ilerlediğini düşünürken, Cumhuriyetçiler arasında bu görüşü paylaşanların oranı yüzde 37 oldu.

Ankete göre Trump'ın genel görev onay oranı da zayıf seyrediyor. Seçmenlerin yüzde 55'i Trump'ın başkanlık performansını onaylamadığını belirtirken, özellikle enflasyon ve yaşam maliyeti, istihdam ve ekonomi, gümrük vergileri ve ticaret politikası ile İran savaşı konularındaki tutumu eleştiriliyor.

İran savaşı ekonomik baskıyı artırıyor

Financial Times, kamuoyundaki ekonomik rahatsızlığın Trump yönetiminin İran politikasına yönelik eleştirilerle de birleştiğine dikkat çekiyor. İran'la yaşanan savaşın enerji ve diğer tüketici fiyatları üzerindeki baskıyı artırması, borçlanma maliyetleri ve yaşam giderlerine ilişkin endişeleri güçlendiriyor.

Bu tablo, 3 Kasım'da yapılması planlanan ara seçimler öncesinde Trump ve Cumhuriyetçi Parti açısından önemli bir siyasi risk oluşturuyor. Trump'ın kendisi ara seçimlerde oy pusulasında yer almayacak olsa da, seçimlerin başkanın performansına ilişkin bir referandum niteliği taşıması bekleniyor.

Cumhuriyetçiler arasında da memnuniyetsizlik işareti

Anket sonuçları, Trump'ın Cumhuriyetçi tabanındaki desteğin tamamen sarsıldığı anlamına gelmese de, parti içinde ekonomik politikalar ve İran savaşı konusunda artan bir rahatsızlığa işaret ediyor. Financial Times'a göre Trump'ın Cumhuriyetçiler arasındaki net onay oranı da önceki aya kıyasla geriledi.

Ağustos ayında çevrim içi olarak gerçekleştirilen araştırmaya 1.913 kayıtlı seçmen katıldı. Anket, ABD'de kasım ayında yapılacak ara seçimlere üç aydan kısa süre kala seçmenlerin ekonomik beklentilerinin ve Trump yönetimine yönelik memnuniyetinin önemli ölçüde zayıfladığını ortaya koyuyor

Ancak 17 Ağustos tarihi geldiği halde, Washington kendisini giderek daha fazla bir çıkmazın içinde buluyor; ne askeri bir zafer elde edebiliyor ne de diplomasiyi yeniden canlandırabiliyor.

Belirsizlik içinde doğrudan görüşmeler

18 Haziran'da İran ve Amerika Birleşik Devletleri, Lübnan da dahil olmak üzere bölgedeki tüm cephelerdeki savaşı sona erdirmeye yönelik bir mutabakat zaptı imzaladı.

Mutabakat zaptı uyarınca, iki ülke nihai bir anlaşmaya varmak için 17 Ağustos günü sona erecek 60 günlük bir süre içinde müzakereler yürütecekti. Ancak, belgenin imzalanmasından bu yana iki ülke arasında devam eden gerginlikler nedeniyle görüşmelerin akıbeti belirsizliğini koruyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İran'ın ABD ile müzakerelere yeniden başlama konusunda henüz karar vermediğini söyledi. Erakçi, Amerika Birleşik Devletleri'nin mutabakat zaptını "ihlal ettiğini" ve çatışmaların yeniden başladığını vurguladı.

7 ve 8 Temmuz'da ABD güçleri, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik saldırılarına karşılık olarak iki gün üst üste İran'a hava saldırıları düzenledi. Buna karşılık İran, Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Ürdün de dahil olmak üzere çeşitli ülkelerdeki ABD tesislerine füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi. ABD Merkez Komutanlığı'na göre, ABD daha sonra 11 Temmuz'dan 23 Temmuz'a kadar 13 gece üst üste İran'a yönelik saldırılar düzenledi.

ABD Başkanı Donald Trump, 8 Temmuz'da NATO zirvesinde İran ile yapılan mutabakat zaptının "sona erdiğini" ve artık İran ile görüşmek istemediğini söyledi. 13 Temmuz'da verdiği bir röportajda ise Trump, anlaşmanın İran'ı "test etmek için yapıldığını" iddia ederek, "Onlar bu testi onurlandırmadılar" dedi. ABD yetkilileri o zamandan beri mutabakat zaptına ilişkin kamuoyuna çok az açıklama yapmış olsa da, Trump İran ile görüşmelerin devam ettiğini defalarca dile getirdi. Ancak Tahran, herhangi bir müzakerenin yapılmadığını söyledi. Bu durum, iki taraf arasında doğrudan görüşmelerin yeniden başlamasını askıda bıraktı.

Yaptırımlar ve tehditler

Washington, mali yaptırımlar ve daha fazla askeri harekat tehditleriyle Tahran üzerindeki baskıyı artırmaya devam etti.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent Perşembe günü yaptığı açıklamada, Washington'ın, Trump'ın geçen yıl "azami baskı" politikasını yeniden yürürlüğe koymasının ardından başlayan ve Şubat ayında İran'a karşı askeri operasyonların başlatılmasının ardından yoğunlaşan Tahran'a karşı mali kampanyayı artırdığını söyledi.

Bessent bir röportajda, "Bir ülkeye uygulanan ekonomik izolasyon tarihinde daha önce hiç görülmemiş önlemler alacağız" dedi ve Hazine Bakanlığı'nın İran'ın "banka hesaplarını, kripto cüzdanlarını, dünya çapındaki varlıklarını hedef aldığını, hem rejimin liderliğine hem de hükümete yapılan ödemeleri kestiğini" sözlerine ekledi.

Bessent, Hazine Bakanlığı'nın ekonomik izolasyon ve Hürmüz Boğazı'nın abluka altına alınmasının devamı niteliğinde bir strateji izleyeceğini söyledi.

Ayrıca son haftalarda Trump, İran'a karşı "daha önce hiç olmadığı kadar büyük" saldırılarla büyük çaplı muharebe operasyonlarına yeniden başlama tehdidinde bulundu. Truth Social'da yaptığı bir paylaşımda Trump, Amerika Birleşik Devletleri'nin "İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana görülmemiş askeri terör, güç ve kudret seviyelerinde İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı harekete geçmeye hazır olduğunu" söyledi.

Ancak Ağustos başında Trump, İran ve diğer Orta Doğu ülkelerinin talebi üzerine yeni saldırılardan vazgeçtiklerini söylemişti.

Karar, ABD'nin mühimmat stoklarıyla ilgili artan endişelerin ortasında geldi. Medyada yer alan haberlere göre, ABD ordusu savaş sırasında önemli bir füze savunma sisteminin önleyici füzelerinin neredeyse yüzde 80'ini tüketmişti ve askeri komutanlar ordunun mühimmat stokunun "tehlikeli derecede düşük" olduğu konusunda uyarıda bulunmuştu.

Analistler, Washington'ın saldırgan söylemi ile ani askeri duraklaması arasındaki bariz zıtlığın, Amerika Birleşik Devletleri'nin yüksek yoğunluklu bir yıpratma savaşını sürdürmekte zorlandığı gerçeğini tam olarak ortaya koyduğunu belirtti.

Hürmüz çatışması

Şu ana kadar Amerika Birleşik Devletleri ve İran, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü ve mülkiyeti konusunda bir çıkmaza girdi.

İran, su yolu konusunda diplomatik kanalları kullanmaya devam etti. Erakçi, Cumartesi günü verdiği bir röportajda, İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasında Katar ve Pakistan gibi arabulucular aracılığıyla mesaj alışverişi yapıldığını, ancak bunun "hiçbir şekilde müzakere anlamına gelmediğini" belirtti.

Erakçi, aynı zamanda İran ve Umman'ın Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin güvenli geçişi için yeni bir rota üzerinde görüşmeler yürüttüğünü belirterek, "Şu anda geçici bir rota tasarlıyoruz ve bu rota sonraki aşamalarda kalıcı hale gelecek" dedi.

Ancak, boğazın yeniden açılmasının, "Amerika Birleşik Devletleri'nin taahhüt etmesi gereken" diğer koşulların yerine getirilmesine bağlı olduğunu söyledi.

Bu arada Washington, Hürmüz Boğazı konusunda giderek daha iddialı bir tavır takındı. Trump Cuma günü, Hürmüz Boğazı'nı yakında ABD toprağı ilan edeceğini söyledi.

New York'taki bir mitingde yaptığı konuşmada, "İran'ı -ki çok ağır bir yenilgiye uğratıyoruz- tamamen mağlup ettikten sonra, çok yakında Hürmüz Boğazı'nı Amerika Birleşik Devletleri toprağı ilan edeceğim" dedi.

Bu açıklamalar, Trump'ın Çarşamba günü yaptığı ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Hürmüz Boğazı üzerinde "tam kontrole" sahip olduğunu ve bunu "elinde tutacağını" iddia ettiği açıklamalarını pekiştirdi.

Trump, Truth Social'da yaptığı açıklamada, ABD'nin deniz kuvvetlerinin su yoluna uyguladığı ablukanın "çelikten bir duvar" olarak nitelendirildiğini ve İran'ın buna karşı koyacak kapasiteye sahip olmadığını söyledi.

Buna karşılık, İran Dışişleri Bakan Yardımcısı (Hukuk ve Uluslararası İlişkiler) Kazım Garibabadi, sosyal medyadan şu açıklamayı yaptı: "Hürmüz Boğazı ne bir tweet ve uçak gemileriyle ne de emirler verip bir seçim konuşmasıyla ele geçirilebilir. İran ne tehditlerden korkar ne de güç gösterilerinden sindirilir."

"Bu boğaz ancak İran'ın emriyle açılıp kapanacak," diye ekledi.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi Pazar günü ABD'nin her türlü askeri harekatına karşı sert bir uyarıda bulunarak, Amerikalıların bölgeden fiilen kovulduğunu ve artık Basra Körfezi'ne, Umman Denizi'ne veya Hürmüz Boğazı'na girmelerine izin verilmeyeceğini belirtti.

Sözcü; endüstriyel robot üretiminin yıllık bazda yüzde 28,5, üç boyutlu (3D) baskı ekipmanları ile lityum iyon pil üretiminin ise sırasıyla yüzde 52,3 ve yüzde 40,2 oranında artış kaydettiğini belirtti.

Çiftçi, Diyarbakır’da yaptığı açıklamada, yapının üst düzey isimlerinin “Glooper” adı verilen kapalı bir haberleşme sistemi kullandığını ve üst düzey kullanıcıların sisteme üç kademeli doğrulamayla giriş yaptığını belirtti.

Bakan Çiftçi, uygulamanın kullanım biçimini FETÖ mensuplarının geçmişte kullandığı ByLock’a benzetti. Açıklamanın ardından daha önce kamuoyunda yaygın olarak bilinmeyen “Glooper” uygulamasının ne olduğu merak konusu oldu.

Glooper nedir?

Glooper, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin açıklamasına göre, soruşturma kapsamındaki yapının üst yönetiminin kendi arasındaki iletişimde kullandığı öne sürülen gizli bir haberleşme uygulaması.

Uygulamanın geliştiricisinin kim olduğu, hangi işletim sistemlerinde çalıştığı, kaç kişi tarafından kullanıldığı ve mesajların hangi yöntemle şifrelendiği konusunda henüz ayrıntılı resmi bilgi paylaşılmadı.

Çiftçi’nin açıklamasına göre uygulamaya erişim herkese açık değil. Üst düzey kullanıcıların sisteme “üç kademeli doğrulama” yöntemiyle giriş yaptığı belirtiliyor. Ancak bu doğrulama aşamalarının nasıl çalıştığına ilişkin teknik ayrıntılar henüz bilinmiyor.

İnternette “Glooper” veya benzer isimlerle farklı uygulama ve yazılımlar bulunsa da bunların soruşturma kapsamında adı geçen sistemle bağlantılı olduğuna ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Glooper ile ByLock aynı mı?

Glooper ile ByLock’un aynı uygulama olduğuna ilişkin bir bilgi bulunmuyor. ByLock benzetmesi, uygulamaların teknik özelliklerinden ziyade kapalı haberleşme amacıyla kullanıldığı iddiası üzerinden yapılıyor.

Glooper’ın ByLock ile aynı şifreleme sistemini kullandığına veya benzer bir teknik altyapıya sahip olduğuna ilişkin de şu ana kadar resmi bir açıklama yapılmadı.

Meiji Gakuin Üniversitesi Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsü'nde görev yapan Matsuno'nun araştırmasına göre, İmparatorluk Japon Ordusu Tıp Fakültesi'nde görevli askeri cerrahlar, savaş döneminde akıl hastalığı nedeniyle hastaneye yatırılan Japon askerleri üzerinde insan deneyleri gerçekleştirdi. Deneylerde askerlerin kasıtlı olarak sıtmaya maruz bırakıldığı belirtildi.

Matsuno, söz konusu uygulamanın Japon Ordusu Cerrahlar Birliği'nin insanları yalnızca “araştırma materyali” olarak gören anlayışının bir yansıması olduğunu ifade etti. Araştırmacı, benzer insanlık dışı yaklaşımın Japon ordusunun biyolojik savaş ve insan deneyleriyle özdeşleşen 731. Birimi tarafından gerçekleştirilen deneylerde de açıkça görüldüğünü söyledi.

Deney 1940'ta gerçekleştirildi

Matsuno, araştırmasına ilişkin bulgulara Japon Ordusu Cerrahlar Birliği'nin dergisinde yayımlanan bir makaleyi incelerken ulaştı.

Söz konusu makaleye göre deney, 1940 yılında Japonya'nın Chiba eyaletindeki Konodai Askeri Hastanesi'nde gerçekleştirildi. Deneyin gerekçesi, sıtmanın Japonya içinde yayılmasını önlemeye yönelik araştırma yürütmek olarak açıklandı.

Deney sırasında araştırmacılar, Çin'deki savaş alanlarında sıtmaya yakalanmış askerlerden alınan kanla sivrisinekleri besledi. Daha sonra bu sivrisineklerin, akıl hastalığı nedeniyle hastanede tedavi gören 10 Japon askerini ısırmasına izin verildi.

Araştırmacılar, askerlerin sıtmaya yakalanıp yakalanmayacağını gözlemledi. Deneklerden birkaçının hastalandığı ve 40 derecenin üzerinde ateş, baş ağrısı, vücut ağrıları ve iştahsızlık gibi belirtiler gösterdiği aktarıldı.

731. Birim bağlantısı

Araştırmada ayrıca, Japon Kwantung Ordusu'nun Salgın Hastalıkları Önleme ve Su Arıtma Dairesi'nin, kamuoyunda 731. Birim olarak bilinen yapısının önde gelen isimlerinden Shiro Ishii'nin de deneyin yürütülmesinde rol aldığı belirtildi.

731. Birim, Japonya'nın II. Dünya Savaşı öncesi ve sırasındaki biyolojik ve kimyasal savaş programlarının yanı sıra savaş esirleri ve siviller üzerinde gerçekleştirilen insan deneyleriyle biliniyor.

Matsuno, söz konusu deneyin ciddi etik sorunlar barındırdığını vurguladı. Araştırmacıya göre, deneklerin yalnızca “araştırma materyali” olarak görülmesi başlı başına ciddi bir etik ihlal oluştururken, deneyin bir diğer önemli sorunu deneklerin akıl hastalığı nedeniyle hastanede tedavi gören kişiler olmasıydı.

Bu nedenle Matsuno, söz konusu hastaların deneyin niteliğini ve maruz bırakıldıkları riskleri yeterince anlayabilecek durumda olup olmadıklarının da ciddi bir soru işareti oluşturduğunu belirtti.

Matsuno, tüm bu unsurlar göz önünde bulundurulduğunda deneyin zorlayıcı bir insan deneyi olarak değerlendirilebileceğini ifade etti.

Menderes’te başkanvekilliği seçiminde kriz: Tekme tokat kavgahttps://t.co/8eCNxM3Of1 pic.twitter.com/9vjuXcWCxI

— CGTN Türk (@cgtnturk) August 17, 2026

AK Parti'nin adayı Asuman Şen: 15 oy

YENİ Parti'nin adayı Barış Gürsoy: 12 oy

28 oy kullanıldı, 1 oy geçersiz sayıldı.

Türkiye ile birlikte Mısır, Endonezya, Ürdün, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve BAE olmak üzere 8 ülkenin dışişleri bakanlarının İsrail'i savaşın sona erdirilmesine yönelik çabaları engellemekle suçlayan ve yol haritasının uygulanmasını talep eden ortak tutumunu memnuniyetle karşıladığını belirterek, bu tutum üzerine daha fazla diplomatik adım inşa edilmesi gerektiğini vurguladı.

Bakanlar tarafından yayımlanan bildirinin son derece önemli olduğu vurgulanan açıklamada, "işgalci hükümetin" (İsrail) yol haritasını reddetmesi ve Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkını inkâr etme çabalarının kınandığına dikkat çekilerek, söz konusu tutumun bölgesel barış ve istikrar açısından kritik bir eşik oluşturduğu kaydedildi.

Bakanlar bildirgesinde yer alan vurguların uluslararası alanda somut adımlarla desteklenmesi gerektiğinin altını çizen Hamas, bildirideki yol haritasının tam ve ivedilikle hayata geçirilmesi gerektiği yönündeki kararlılığın memnuniyetle karşılandığını bildirdi.

Türkiye ve 7 ülke, İsrail’in ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze Planı'na ilişkin yol haritasını uygulamayı reddetmesini kınamıştı.

California'nın Oakland kentinde görülecek davanın sosyal medya platformlarında çocukların güvenliğine ilişkin Meta'ya karşı açılan "en büyük davalardan biri" olduğu değerlendiriliyor.

Davada, Instagram, Facebook gibi sosyal medya platformlarının çatı şirketi olan Meta, gençlerin ruh sağlığını olumsuz etkilemek ve sosyal medya platformlarını çocukları bağımlı hale getirecek şekilde tasarlamakla suçlanıyor.

Dava dosyasında, 13 yaşın altındaki çocukların verilerinin, velilerinin bilgisi dışında toplandığı ve bunun federal hukuku ihlal ettiği, Meta'nın gelişmiş teknolojilerle dikkatini çektiği ve "kandırdığı" gençleri kendi maddi gelirini artırmak için kullandığı ifade ediliyor.

Eyalet başsavcıları, 1,4 trilyon dolara ulaşabilecek kapsamlı maddi tazminat taleplerinin yanı sıra Meta'nın Facebook ve Instagram'ı işletme şeklinde değişiklikler talep ediyor.

Bu değişiklikler, genç kullanıcılar için ebeveynlerinin onayının alınmasını, "dopamin manipülasyonu içeren algoritmalarını değiştirmesini", kişinin fotoğraflarda görünüşünü değiştiren filtrelerin kaldırılmasını, video içeriklerinin otomatik oynatılmamasını, birden çok hesap oluşturmanın önlenmesini, Instagram'daki hikayeler gibi belli bir süre sonra kaybolan içerik paylaşımının sonlandırılmasını içeriyor.

Meta davayı kaybederse "büyük sonuçlarla" karşılaşabilir

ABD basınındaki haberlerde, bu yıl gençlere ve çocuklara zarar verdiği gerekçesiyle 2 davayı kaybeden Meta'nın, bu davayı da kaybetmesi halinde "büyük sonuçlarla" karşılaşacağı yorumu yer alıyor.

Daha önceki yasal süreçlerde 2,4 milyar dolarlık masrafları nedeniyle geçen ay kar kaybı yaşadığını açıklayan Meta'nın, 29 eyalet tarafından açılan davaları kaybetmesi ve 1,4 trilyon dolara kadar para cezası ödemek zorunda kalması halinde "iflasa" sürüklenebileceği ve eyalet mülkiyeti haline gelebileceği belirtiliyor.

ABC News'e konuşan Hukuk Profesörü James Grimmelmann, Meta'nın davayı kaybetmesi halinde mahkemenin, para cezası konusunda "geniş takdir yetkisi" olsa da bu miktarın 1,4 trilyon dolara yakın olma ihtimalinin düşük olduğunu ifade etti.

Grimmelmann, bu miktarda para cezasının "Meta'yı iflasa sürükleyeceğini, firmanın eyalet mülkiyeti haline gelmesine yol açabileceğini ve bu durumun gerçekleşme ihtimalinin pek mümkün olmadığını" belirtti.

Meta'dan yapılan açıklamada, delillerin firmanın gençleri desteklediğini ortaya koyacağı savunularak iddiaların reddedildiği aktarıldı.

Öte yandan, Meta'nın California Kuzey Bölge Mahkemesine 6 Temmuz'da yaptığı başvuruda, "Tüketici haklarının korunmasına yönelik yaptırımların tarihinde bu büyüklükte bir yaptırımın eşi benzeri görülmemiştir." ifadesine yer verildi.

Meta, "çocukların güvenliği" endişesiyle gündemde

ABD'nin New Mexico eyaletinde, 7 Ağustos'ta bir yargıç, sosyal medya şirketi Meta'nın, çocukların ruh sağlığı krizindeki sorumluluğu nedeniyle 567 milyon dolar tazminat ödemesine hükmetti.

Meta çatısı altındaki sosyal medya platformu Instagram, Eylül 2024'te, çocuk ve gençlerin platformu kullanımını kısıtlayan ve güvenlik tedbirleri içeren "Teen Accounts (Genç Hesapları)" uygulamasını tanıtmıştı.

Instagram platformunda, 8 Nisan 2025'te 16 yaş altı kullanıcıların ebeveyn izni olmadan "canlı yayın" özelliğini kullanamayacağı ve özel mesajlarda "otomatik bulanıklaştırma" özelliğini kapatamayacağı duyurulmuştu.

Toplam 2 bin 325 kişinin hayatını kaybettiği salgında ölüm oranı yüzde 47 olarak kaydedildi. Mevcut can kaybı, ülkenin doğusunda 2018-2020'de 2 bin 299 kişinin yaşamını yitirdiği Ebola salgınını geride bıraktı. 15 Mayıs'ta resmen ilan edilen ve Ebola varyantı Bundibugyo virüsünün yol açtığı salgın, Ituri, Kuzey Kivu, Güney Kivu, Haut-Uele, Tshopo ve Bas-Uele olmak üzere 6 eyaletin 55 bölgesine yayıldı.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, 12 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, bu salgının öncekilerden daha hızlı yayıldığını belirtmişti. Ghebreyesus, bu yayılım hızının sürmesi halinde salgının, 2014-2017 döneminde Batı Afrika'da 28 binden fazla kişinin enfekte olduğu tarihin en büyük Ebola salgınını aşabileceği uyarısında bulunmuştu.

Ebola Afrika'da 1976'dan bu yana binlerce cana mal oldu

Bir tür kanamalı ateşe yol açan Ebola virüsü, ilk kez 1976'da Sudan'ın Nzara kasabasında ve KDC'nin Yambuku köyünde eş zamanlı salgınlarla ortaya çıkmıştı. KDC'deki salgın, Ebola Nehri yakınındaki köyde başladığı için virüse adı verilmişti. Ebola virüsü, Aralık 2013'te Batı Afrika'da yayılmıştı. Gine, Liberya ve Sierra Leone'de 2014-2017 yıllarında görülen salgında 30 bin kişiye virüs bulaşmış ve hastaların 11 binden fazlası hayatını kaybetmişti.

KDC'nin doğusundaki Ituri eyaletinde açıklanan 246 şüpheli vaka ve 65 ölümün ardından 15 Mayıs'ta ülkede salgın ilan edilmişti. Sağlık yetkililerine göre mayıs ayında patlak veren "Bundibugyo" Ebola varyantının onaylanmış tedavisi veya aşısı bulunmuyor.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, başkent Beijing'de bugün düzenlenen olağan basın toplantısında konuya ilişkin yaptığı açıklamada; Takaichi’nin konuşmasında “pişmanlık” ve “ders çıkarma” gibi kavramlardan kaçınarak işgal suçlarının sorumluluğunu muğlaklaştırdığını ve tarihi geriye doğru sürüklediğini belirtti.

Sözcü, bu durumun Takaichi yönetiminin işgal tarihini örtbas etme, çarpıtma ve yeniden yazma yönündeki kötü niyetini bir kez daha ortaya koyduğuna, tarafların şiddetli kınamalarına ve geniş çaplı itirazlara yol açtığına işaret etti.

İkinci Dünya Savaşı'nın bitişinin 81'inci yıl dönümünde Takaichi’nin, savaş suçlusu olarak yargılanan üst düzey askerlerin de mezarlarının bulunduğu tartışmalı Yasukuni Tapınağı'na adak parası gönderdiğini ve bazı kabine üyelerinin tapınağı ziyaret ettiğini hatırlatan Çinli sözcü, bu eylemlerin Asya’daki komşu ülkelerin ve uluslararası toplumun Japonya’nın izlediği yola dair endişelerini ve ihtiyatını daha da artırdığını ifade etti.

Sözcü Lin, Japon yönetimini ülke içindeki ve uluslararası toplumdaki adalet çağrılarını ciddiye almaya, suçlarını derinlemesine sorgulamaya ve pişmanlık duymaya, militarizmle bağlarını tamamen koparmaya ve bu yanlış yolda daha fazla ilerlememeye çağırdı.

Dünya yeni bir savaşın eşiğinde. Hatta belki de savaşın tam da ortasında. Ancak bu savaşta silahlar yerine; sıfırlar ve birler, kodlar, yazılımlar sahne alıyor.

Yeryüzünü, ikinci dünya savaşının ardından kasıp kavuran soğuk savaşa benzer bir mücadele kaplıyor. O dönem karşılıklı nükleer restleşmeler, uzay savaşları, sanat ve teknolojide öne geçme çabaları varken, bu kez de yarış tamamen dijitalleşti. Bugün yaşanan savaşın adı ise “Yapay Zeka” ya da İngilizce kısaltmasıyla “AI”.

Bu alanda uzun süredir çalışma yürüten Çin bir yandan da diplomasi kanallarını açık tutarak Yapay Zeka’da tekelleşmenin zararlarını ortaya koyuyor. Bu alandaki bir diğer güç ABD ise her konuda olduğu gibi Yapay Zeka’yı da tekelinde toplama gayesinde.

Shanghai’da Yapay Zeka diplomasisi

Çin, yapay zekâ alanındaki küresel rekabette teknolojik kapasitesinin yanı sıra uluslararası işbirliği vizyonunu da öne çıkarıyor.

17-20 Temmuz 2026'da Shanghai’da düzenlenen Dünya Yapay Zekâ Konferansı ve Yapay Zekâ Küresel Yönetişimi Üst Düzey Toplantısı, Çin'in bu alandaki diplomatik girişimlerinin en önemli noktalarından biri oldu.

29 ülke WAICO’yu imzaladı

Konferansa 102 ülke ve uluslararası kuruluştan temsilciler katılırken, etkinlikte 29 ülke Dünya Yapay Zekâ İşbirliği Örgütü'nün (WAICO) kurulmasına ilişkin anlaşmayı imzaladı. Örgütün merkezinin Shanghai’da olması kararlaştırıldı. Kurucu üyeler arasında Kazakistan, Laos, Pakistan, Rusya ve Endonezya da bulunuyor.

Shanghai’daki toplantı, Çin açısından yalnızca yeni teknolojilerin sergilendiği bir konferans değil, yapay zekânın geleceğine ilişkin alternatif bir küresel yönetişim anlayışının ortaya konulduğu diplomatik bir platform oldu.

Xi Jinping: Adil ve makul bir küresel Yapay Zeka yönetişim sistemi

Tüm ülkelere insan odaklı ve erdemli olma anlayışını benimseme çağrısında bulunan Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Yapay Zeka’nın ortak refahı sağlayacak ve ortak güvenliği koruyacak önemli bir itici güç haline getirilmesi gerektiğini vurguladı.

Xi ayrıca, adil ve makul bir küresel Yapay Zeka yönetişim sistemi kurmak için uluslararası toplumun dayanışma içinde hareket etmesinin önemine işaret etti.

Çin liderinin konuşmasının merkezinde dört başlık yer aldı.

İlk olarak Xi, açıklık, kazan-kazan işbirliği ve inovasyon odaklı kalkınma çağrısı yaptı. Açık kaynak, işbirliği ve paylaşımın teknolojik inovasyonu hızlandıracağını belirtti.

İkinci olarak Yapay Zeka’nın güvenli ve kontrol edilebilir olması gerektiğini vurgulayan Xi, Yapay Zeka sistemlerinin her zaman insan kontrolü altında tutulması gerektiğini söyledi. Bunun yanında ulusal güvenlik kavramının Yapay Zeka alanında aşırı genişletilmesine ve bir ülkenin güvenliğinin diğer ülkelerin güvenliğinin önüne konulmasına karşı çıktı.

Üçüncü başlıkta kapsayıcılık ve medeniyetler arası karşılıklı öğrenme çağrısı yapan Xi, yapay zekânın farklı ülkelerin kültürel çeşitliliğini ve özgünlüğünü aşındırmaması gerektiğini ifade etti.

Dördüncü olarak ise çok taraflılık ve Birleşmiş Milletler merkezli küresel yönetişim vurgusu yaptı. Ülkelerin Yapay Zeka stratejileri, kuralları ve teknik standartları arasında koordinasyon sağlanması gerektiğini belirten Xi, özellikle Küresel Güney ülkelerinin kapasite geliştirmesine destek verilmesini istedi.

Xi ayrıca Çin'in önümüzdeki beş yıl içerisinde gelişmekte olan ülkelere 5 bin Yapay Zeka eğitim ve seminer imkanı sağlayacağını açıkladı. ASEAN, Arap Birliği, Afrika Birliği, Latin Amerika ve Karayip Devletleri Topluluğu, Shanghai İşbirliği Örgütü ve BRICS ile Yapay Zeka uygulama işbirliği merkezleri kurulacağını duyurdu. Çin ayrıca 30 ülkenin Yapay Zeka destekli MAZU meteorolojik erken uyarı sisteminden yararlanmasına imkan sağlayacak.

WAICO: Çin'in Yapay Zeka vizyonunun kurumsal ayağı

Shanghai’da kurulan WAICO, Çin'in Yapay Zeka alanındaki uluslararası yaklaşımının en somut adımlarından biri olarak öne çıkıyor.

Örgüt, bağımsız bir hükümetlerarası uluslararası kuruluş olarak tasarlandı ve merkezinin Shanghai olması kararlaştırıldı. Kuruluş anlaşmasına göre WAICO, Birleşmiş Milletler Şartı'nın amaçlarını esas alacak; geniş istişare, ortak katkı ve ortak fayda ilkelerini benimseyecek.

Örgütün hedefi yalnızca Yapay Zeka teknolojilerinin geliştirilmesini teşvik etmek değil. Aynı zamanda Yapay Zeka konusunda uluslararası işbirliği, küresel yönetişim, teknik standartlar, güvenlik ve adil erişim alanlarında koordinasyon sağlamak.

Bu yönüyle WAICO, Çin'in Yapay Zeka’da yalnızca teknoloji üreten bir ülke olmak istemediğini, aynı zamanda geleceğin küresel kurallarının belirlenmesinde etkin rol üstlenmeyi hedeflediğini gösteriyor. Çin Dışişleri Bakanlığı da örgütün özellikle Küresel Güney'in Yapay Zeka alanındaki kapasitesini artırmayı amaçladığını belirtiyor.

Shanghai toplantısında ayrıca Çin'in uluslararası Yapay Zeka işbirliği ve gelişimine ilişkin eylem planı açıklandı. Plan; veri, hesaplama gücü, ekosistem, sanayide yapay zekâ kullanımı, yetenek geliştirme, kurallar ve standartlar, yönetişim ve etik olmak üzere sekiz alanı kapsıyor.

Açık modeller Çin'in en güçlü kozlarından biri

Çin'in Yapay Zeka rekabetindeki en dikkat çekici avantajlarından biri ise açık ve açık ağırlıklı modeller.

Alibaba'nın Qwen ailesi, DeepSeek, Moonshot AI'ın Kimi'si, Zhipu AI ve MiniMax gibi Çinli şirketlerin geliştirdiği modeller küresel geliştirici ekosisteminde giderek daha fazla kullanılıyor.

Özellikle Qwen ailesinin son dönemdeki hızlı yükselişi, Çin'in Yapay Zeka stratejisinin ABD'yi teknolojik olarak yakalamaya çalışan bir konumdan çıkarak, küresel geliştiricilerin kullandığı alternatif bir ekosistem oluşturmaya yöneldiğini gösteriyor.

Gönderilen verilere göre Hugging Face'teki son altı aylık indirmelerde Qwen ailesi 3 milyardan fazla indirmeyle Meta ve Google'ın açık modellerinin önüne geçti. Çinli şirketler ayrıca modellerini farklı geliştiricilerin kendi ihtiyaçlarına göre uyarlamasına imkan veren açık ağırlıklı yaklaşımla küresel pazarda maliyet avantajı oluşturuyor.

Çinli modellerin düşük maliyet ve yüksek performans kombinasyonu, Yapay Zeka’nın özellikle gelişmekte olan ülkelerde daha erişilebilir hale gelmesine katkı sağlıyor.

Financial Times'ın son değerlendirmesinde de Çin'in açık ağırlıklı Yapay Zeka’yı küresel bir kamu malı yaklaşımıyla yaygınlaştırmaya çalıştığı ve bu yolla kendisine daha geniş bir uluslararası teknoloji ekosistemi oluşturmaya yöneldiği belirtildi.

Bu yaklaşım Çin açısından önemli bir stratejik avantaj yaratıyor. Çünkü Yapay Zeka rekabetinde yalnızca en güçlü modeli üretmek değil, dünyadaki geliştiricilerin hangi modelleri kullanacağını belirlemek de giderek daha önemli hale geliyor.

Rekabet tarımdan sanayiye yayılıyor

Çin'in Yapay Zeka stratejisi yalnızca büyük dil modelleriyle sınırlı değil.

Çinli bilim insanları soya fasulyesi araştırmalarına yönelik Fengshu 2.0 Yapay Zeka modelini geliştirirken, sistem genetik kaynaklar, genom ve protein verileri, hastalık örnekleri ve ıslah sonuçlarını birlikte analiz edebiliyor.

Bu yaklaşım, Çin'in Yapay Zeka’yı tarımdan üretime, sağlık hizmetlerinden meteorolojiye kadar gerçek ekonominin farklı alanlarına entegre etme stratejisinin bir örneği olarak değerlendiriliyor.

Xi Jinping de Shanghai’daki konuşmasında Çin'in Yapay Zeka ile üretimin dönüşümünü hızlandırdığını, akıllı üretimin Çin modernleşmesinin önemli unsurlarından biri haline geldiğini belirtti.

Bletchley'den WAICO'ya uzanan süreç

Yapay Zeka’da küresel yönetişim arayışı aslında 2023'te İngiltere'deki Bletchley Yapay Zekâ Güvenliği Zirvesi ile yeni bir aşamaya girmişti.

1-2 Kasım 2023'te düzenlenen zirvede ABD, Çin, Avrupa Birliği, Hindistan, Japonya, Türkiye ve çok sayıda ülkenin dahil olduğu 28 ülke, Bletchley Deklarasyonu'nu kabul etti.

Deklarasyonda ileri Yapay Zeka’nın ciddi, hatta bazı durumlarda yıkıcı riskler oluşturabileceği kabul edilirken, ülkelerin bu riskleri birlikte yönetmesi gerektiği vurgulandı. Yapay Zeka’nın insan merkezli, güvenilir, sorumlu ve güvenli biçimde geliştirilmesi konusunda ortak anlayış ortaya konuldu.

Ancak üç yıl içinde gündem daha da genişledi.

Bletchley'de temel soru "Yapay Zeka’nın risklerini nasıl kontrol edeceğiz?" iken, 2026 Shanghai toplantısında bunun yanına "Yapay Zeka’nın küresel gelişiminden kimler yararlanacak ve kuralları kim belirleyecek?" sorusu eklendi.

Çin, bu noktada BM merkezli ve daha kapsayıcı bir yönetişim modelini savunurken WAICO'yu bu yaklaşımın kurumsal araçlarından biri olarak konumlandırıyor.

ABD cephesinde Pax Silica

Washington ise farklı bir model izliyor.

ABD, 2025'in sonunda başlattığı Pax Silica girişimiyle Yapay Zeka, yarı iletkenler, kritik mineraller, enerji ve ileri üretim alanlarındaki tedarik zincirlerini ABD ve müttefikleri etrafında güçlendirmeyi amaçlıyor.

Haziran 2026'daki Pax Silica Zirvesi'nin ardından ABD ve ortakları Yapay Zekâ Fırsat Bildirisini imzaladı. Bildiriye 35 ülke imza attı. Pax Silica'nın kendisinin ise 24 imzacısı bulunuyor.

Washington'ın yaklaşımı, gelişmiş çiplere ve kritik minerallere erişimi güvence altına alırken Çin'in teknoloji ekosistemine bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.

Ancak bu yaklaşım, son günlerde daha sert bir boyut kazandı.

Washington'dan müttefiklerine: Taraf seçin

Reuters'ın yayımladığı habere göre ABD yönetimi, Yapay Zeka Fırsat Bildirisi'ni imzalayan 35 ülkeye gönderilmesi planlanan bir mektupta, ülkelerin ABD ve Çin'in rakip Yapay Zeka girişimlerinin her ikisinde birden yer almaması gerektiği mesajını vermeye hazırlanıyor.

Taslak metinde, Pax Silica üyeliğinin yalnızca sembolik bir üyelik olmadığı ve ülkelerin bilinçli tercihler yapması gerektiği belirtiliyor.

ABD’nin hedefinde Kazakistan var

Washington'ın bu hamlesi, özellikle Kazakistan nedeniyle dikkat çekiyor. Kazakistan hem ABD öncülüğündeki Pax Silica girişimine hem de Çin'in öncülüğündeki WAICO'ya katılan bilinen ilk ülke konumunda.

Çin ise teknoloji ve ticaretin siyasallaştırılmasına karşı çıkıyor. Pekin'e göre ülkeleri Yapay Zeka alanında taraf seçmeye zorlamak, küresel teknolojik gelişmeyi yavaşlatmaktan başka sonuç vermeyecek.

Bu yaklaşım, Xi Jinping'in Shanghai’da yaptığı konuşmadaki "tek bir ülkenin solo gösterisi değil, uluslararası işbirliğinin senfonisi" anlayışıyla doğrudan örtüşüyor.

Eylül'de ilk resmi ABD-Çin Yapay Zeka görüşmesi

Rekabetin bir sonraki önemli aşaması ise Washington ile Pekin arasında eylülde yapılması beklenen Yapay Zeka görüşmesi olacak.

Reuters'a göre iki ülke, Donald Trump yönetimi dönemindeki ilk resmi ABD-Çin Yapay Zeka diyaloğunu eylül ayında gerçekleştirmeye hazırlanıyor. Görüşmelerin, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in 24 Eylül'de ABD'ye yapması planlanan ziyaretinden önce gerçekleştirilmesi bekleniyor.

Masadaki başlıklar arasında ileri Yapay Zeka sistemlerinin riskleri, askeri kullanım, siber güvenlik, fikri mülkiyet, yapay zekâ modellerinin yayılması ve rekabet koşulları bulunuyor.

Pekin yapay zekâ konusunda siyasi kamplaşma yerine teknik diyalog ve uluslararası işbirliğini öne çıkarıyor.

Çin'in avantajı: Teknolojiyi küreselleştirme kapasitesi

ABD ile Çin arasındaki rekabet iki farklı stratejiyi karşı karşıya getiriyor.

ABD, ileri çipleri, güçlü özel sektör şirketlerini, yatırım gücünü ve müttefiklerinin teknoloji altyapısını bir araya getirerek kapalı ve tekel bir teknoloji zinciri oluşturmaya çalışıyor.

Çin ise kendi çip ve model kapasitesini artırırken, özellikle açık modeller, düşük maliyet, geniş geliştirici topluluğu, Küresel Güney'e teknoloji aktarımı ve çok taraflı yönetişim üzerinden farklı ve daha adil bir ekosistem kurmaya çalışıyor.

Çin'in son dönemdeki ilerlemesinin dikkat çekici tarafı da burada ortaya çıkıyor.

ABD'nin ileri teknoloji ihracat kontrolleri Çin'in Yapay Zeka sektörünü yavaşlatmayı hedeflerken, Pekin bu baskıyı yerli teknoloji geliştirme, açık model üretimi ve kendi kendine yeterlilik çabalarını hızlandırmak için kullanıyor.

Aynı zamanda Çin'in Qwen, DeepSeek, Kimi ve diğer modelleriyle küresel geliştiricilere ulaşması, rekabeti yalnızca iki ülke arasındaki bir teknoloji yarışından çıkararak dünya çapında bir ekosistem mücadelesine dönüştürüyor.

Özetle, ABD gücü elinde toplamak için girişimler yaparken Çin ise, Yapay Zeka’nın birkaç ülkenin elinde yoğunlaşması yerine daha geniş bir uluslararası erişime açılmasını ve özellikle gelişmekte olan ülkelerin bu teknolojiden yararlanmasını savunuyor.

Politico haber sitesinin 4 yetkiliye dayandırdığı haberine göre, Burnham, Trump'ın Özel Kalem Müdürü Wiles gibi davranan bir kişiyle iletişim kurdu.

İngiliz Başbakan Burnham, daha sonra söz konusu kişinin gerçek olmadığından şüphelendi.

Burnham ile Trump'ın Özel Kalemi'ni taklit eden kişi arasında ne konuşulduğu ve mesajların ne zaman gönderildiği bilinmiyor.

İngiltere Başbakanlık Ofisi 10 Numara, Politico'nun haberine ilişkin yaptığı açıklamada, "Ulusal güvenlik meseleleri hakkında yorum yapmıyoruz" ifadesini kullandı.

Kaynaklar, Burnham'ın Başbakanlık Ofisine girmesinin ardından "birkaç mesaj" alışverişinde bulunduğunu ancak bunların "hiçbir önem taşımadığını" belirtti. Ayrıca, mesajların şüpheli olduğu düşünülür düşünülmez derhal ilgili makamlara bildirildiği aktardı.

İngiltere'nin Washington Büyükelçiliği de olaydan duyulan endişe nedeniyle konuyu Beyaz Saray'a iletti.

Beyaz Saray ise konuya ilişkin yorum yapmayı reddetti.

Beyaz Saray ve FBI, senatörler, valiler ve ABD'li iş insanlarının, geçen yıl, Trump'ın Özel Kalem Müdürü olduğunu iddia eden bir kişiden mesaj ve telefon almasının ardından soruşturma başlatmıştı.

Bir soru üzerine Bekayi, mutabakat metninde "60 günlük süre" başlığı altında herhangi bir hüküm bulunmadığını belirterek, İran'ın politikalarını baskı, ültimatom veya zaman sınırı altında belirlemediğini ifade etti.

Bekayi, mutabakatta öngörülen 60 günlük dönemin bir ültimatom olmadığını, yaptırımların kaldırılmasını ve nükleer faaliyetleri konu alan iki başlık altındaki görüşmelerin yürütülmesi için belirlenen bir zaman aralığı olduğunu söyledi.

Mutabakatın imzalanmasının ardından ABD'nin yalnızca birkaç hafta içinde metni açık şekilde ihlal ettiğini söyleyen Bekayi, bu nedenle görüşmelerin başlamadığını, görüşmeler başlamadığı için de 60 günlük sürenin geçerliliğinin kalmadığını ifade etti.

ABD ile İran arasında 17 Haziran'da Pakistan'ın başkenti İslamabad'da imzalanan mutabakat zaptının üzerinden 60 gün geçti.

Tahran, ABD ile müzakerelerin yeniden başlatılması için bazı şartlar öne sürerken, Washington'ın İran'a yönelik yeni ekonomik tedbirleri ve Hürmüz Boğazı'nda yaşanan kriz gündemdeki yerini koruyor.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, başkent Beijing'de bugün düzenlenen olağan basın toplantısında, Şili Dışişleri Bakanı Francisco Perez Mackenna’nın 18-22 Ağustos tarihleri arasında Çin’e gerçekleştireceği resmi ziyarete ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Sözcü Lin, Şili’nin Latin Amerika ve Asya-Pasifik bölgesinde önemli bir ülke olmasının yanı sıra, Çin ile diplomatik ilişki kuran ilk Güney Amerika ülkesi olduğuna dikkat çekti.

İkili ilişkilerin yarım asrı aşkın süredir Çin ile Latin Amerika ve Karayipler bölgesindeki diğer ülkeler arasındaki ilişkilere öncülük ettiğini belirten Lin, bu yılın Çin ile Şili arasında kapsamlı stratejik ortaklık ilişkilerinin kurulmasının 10'uncu yıl dönümü olduğunu hatırlattı.

Lin Jian, Bakan Perez’in ziyareti vesilesiyle Şili tarafıyla ikili ilişkilerin yanı sıra her iki tarafı da ilgilendiren uluslararası ve bölgesel konularda derinlemesine görüş alışverişinde bulunmaya, dostluğu pekiştirmeye, mutabakatları genişletmeye ve işbirliğini derinleştirerek ilişkileri yeni bir düzeye taşımaya hazır olduklarını kaydetti.

Kanada, Rusya, İzlanda, Finlandiya, Norveç, İsveç, Danimarka ve Amerika Birleşik Devletleri’nin topraklarını içeren İnuit, Sami ve Yukagir gibi yerli halklara da ev sahipliği yapan bu bölge, bir zamanlar bilimsel anlamda öne çıkan, uluslararası işbirliğinin teşvik edilmeye çalışıldığı bir alandı. Bu nedenle, 1996'da sekiz ülkenin tamamının üye devlet olarak yer aldığı ve yerli grupların temsilcilerinin de katıldığı Arktik Konseyi kurulmuştu. O zamanlar tarafsız bir bölge olarak tasvir edilen Arktik, şimdi ise rekabet merkezine dönüştü.

Arktik neden rekabet bölgesi?

Arktik'in karşı karşıya olduğu en önemli sorun iklim değişikliği gibi görünse de eriyen buzullar kimileri için “fırsat penceresi” anlamına geliyor. 1990'lardan bu yana Arktik’teki buzullar 7,6 trilyon metrik ton azaldı; kayıp oranı yüzde 57 arttı. Buzul kaybı, deniz seviyesinin yükselmesine neden oluyor. Bu durum yerel yaban hayatını da doğrudan etkiliyor; kutup ayısı popülasyonları azalıyor, okyanuslar ısınıyor. Okyanus hayatı da olumsuz etkileniyor. Arktik’teki buzulların erimesi işte bu nedenlerle kimileri için çevresel felaket anlamına gelirken kimileri için de yeni bir kritik satranç oyunu demek oluyor.

Buzullar eridikçe Arktik ticaret yolları daha erişilebilir oluyor, bu da Süveyş ve Panama kanallarını kullanan mevcut rotalara kıyasla okyanus ötesi nakliye için daha kısa mesafeler sağlıyor. Dahası, artan seyrüsefer kolaylığı, doğal kaynakların araştırılması ve çıkarılması potansiyelini genişletiyor. Özellikle ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaş sonrası kapanan Hürmüz Boğazı ile bu bölge çok daha fazla önem arz ediyor.

Ancak Arktik’i önemli kılan tek özelliği alternatif bir ticari rota olması değil. Arktik bölgesinin, dünyanın kalan fosil yakıt rezervlerinin yüzde 20'sinden fazlasını barındırdığı tahmin ediliyor ve halihazırda 400'den fazla petrol ve doğalgaz sahası keşfedilmiş durumda. Hem deniz tabanı hem de açık deniz alanları, demir, altın, nikel ve çinko gibi temel ihtiyaçlardan, elektronik ve pil teknolojisinde kullanılan neodimyum ve disprosyum gibi nadir toprak metallerine kadar çok çeşitli mineraller içeriyor.

Hangi ülke için ne ifade ediyor?

ABD açısından Arktik öncelikle “ulusal güvenlik” meselesi. Bölge, Kuzey Amerika'ya yönelik olası hava saldırılarında en kısa balistik ve seyir füzesi güzergahı olmasıyla dikkat çekiyor. Bu nedenle Rusya'nın Arktik'teki askeri kapasitesinin büyümesi Washington’da endişe yaratıyor. Çünkü Rusya, bölgede Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği döneminden kalan çok sayıda askeri tesisi, bölgedeki NATO varlığına karşı yeniden canlandırdı. Hava savunmasını, askeri üslerini ve nükleer kapasitesini güçlendirdi.

ABD için Grönland da bu nedenle kritik. Grönland, Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki stratejik konumu sayesinde Rus deniz ve hava faaliyetlerinin izlenmesinde önemli bir noktada. ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’i ilhak çabasında kendisine meşru bir zemin aradığı mesele de tam olarak bu.
Ancak ABD'nin Grönland'de zaten bir üssü bulunuyor. ABD’nin Pituffik Uzay Üssü; erken uyarı sistemleri, uzay gözetimi ve savunma açısından kullanılıyor. Ayrıca Grönland, Grönland-İzlanda-Birleşik Krallık hattının batı ucunda bulunuyor. Bu koridor Rus donanmasının Kuzey Atlantik'e geçişinin izlenmesi açısından önemli görülüyor.

Bunun yanında Arktik, ABD için enerji ve kritik mineraller açısından da önemli. Bölgenin henüz kullanılmamış yaklaşık 90 milyar varil petrol ve önemli miktarda doğal gaz rezervine sahip olduğu tahmin ediliyor. Nadir toprak elementleri ve diğer kritik mineraller de savunma, yüksek teknoloji ve enerji dönüşümü açısından stratejik değer taşıyor.

En uzun kıyı şeridi Rusya'nın

Arktik kıyı şeridinin yarısından fazlası Rusya'ya ait. Dolayısıyla Rusya Arktik'i, uzun zamandır hem güvenliği hem de ekonomisi açısından kritik bir bölge olarak görüyor. Bunun ekonomik ayağında özellikle Kuzey Denizi Rotası bulunuyor. Kuzey Deniz Rotası, Atlantik Okyanusu ile Pasifik Okyanusu'nu bağlayan, Rusya'nın Arktik (Kuzey Kutbu) kıyıları boyunca uzanan yaklaşık 5 bin 600 kilometre uzunluğunda stratejik bir deniz ticaret yolu. Arktik buzlarının incelmesiyle bu rota Asya ile Avrupa arasındaki taşımacılık mesafeleri kısaltan kritik bir güzergah haline geldi. Rusya bu sebeple kendi kıyı şeridi boyunca buz kırıcılara yatırım yapıyor; limanlar ve diğer altyapıyı geliştiriyor.

Kaynaklar da Rusya için kritik. Arktik'teki petrol, doğal gaz ve nadir toprak elementleri Rusya ekonomisi için büyük önem taşıyor; Rusya'nın Arktik kalkınması ulusal bir öncelik ve Kuzey Deniz Rotası üzerindeki projeler ekonomik faaliyetlerin önemli bir parçası. Ancak bunun aynı zamanda çok güçlü bir askeri boyutu var. Rusya bölgede askeri üslerini, hava savunmasını ve nükleer kapasitesini modernize ediyor. Arktik üzerinden Kuzey Amerika'ya ulaşan füze güzergâhlarının menzil olarak kısa olması bölgeyi, Rus stratejik caydırıcılığı açısından önemli hale getiriyor.

Arktik: Rusya ve NATO'nun kritik sınırı

Arktik Konseyi üyesi olan 8 ülkenin 7'si (ABD, Kanada, Norveç, Danimarka/Grönland, İzlanda, Finlandiya ve İsveç) artık NATO üyesi. Bölgede NATO üyesi olmayan tek Arktik ülkesi ise Rusya. Bu durum Arktik'in Rusya açısından neden kritik bir güvenlik bölgesi olduğunu açıklıyor. Özellikle Finlandiya ve İsveç'in katılımıyla birlikte Arktik bölgesi doğrudan bir "NATO-Rusya sınırı" haline gelirken Rusya da buradaki üslerini güçlendirmeye çok daha fazla para ve zaman harcamaya başladı. Rusya Dışişleri Bakanlığı, NATO'yu Arktik bölgesini askerileştirmekle suçluyor. Buna karşılık Moskova caydırıcılık açısından bölgedeki eski Sovyet üslerini modernize ediyor ve yeni füze savunma sistemleri konuşlandırıyor.

Arktik'e yakın devlet: Çin

Çin'in durumu farklı. Arktik kıyısı yok. Çin; 2018'de yayımladığı Beyaz Kitap'ta kendisini ilk kez "Near-Arctic State” (Arktik'e yakın devlet) olarak tanımlamıştı.

Pekin, Arktik'i; iklim değişikliği, mesafeleri kısaltan deniz güzergahı, doğal kaynaklar ve bölgesel gelişmeler açısından önemsiyor. Buzulların erimesiyle Kuzey Denizi Rotası'nın Asya-Avrupa ticaretinde daha kullanılabilir hale gelmesi, Çin'in Avrupa'ya ulaşımında Süveyş Kanalı'na alternatif olarak görülüyor. Çin bunu “Polar Silk Road – Kutup İpek Yolu” kavramıyla Kuşak ve Yol Girişimi'ne bağlıyor. Bu da ABD ve Avrupa Birliği arasındaki anlaşmazlık artarken kıta Avrupası için önem arz eden Çin için kritik bir rota oluşturuyor.

2018'de yayımlanan Beyaz Kitap'ta Çin, Kuşak ve Yol Girişimi'nin Arktik'e uzanmasını hedeflediğini belirtmişti.

Arktik'teki enerji, maden, balıkçılık ve diğer doğal kaynaklar Çin'in sanayi ve enerji güvenliği açısından değer taşıyor. Bu aynı zamanda bilimsel ve teknolojik kapasite için de vazgeçilmez bir seçenek oluşturuyor.

Anlaşma kapsamında OpenAI, Axios’un yerel gazetecilik faaliyetlerine finansal destek sağlayacak. İşbirliği, Axios’un 13 yerel bülteninin geliştirilmesini kapsıyor. OpenAI ayrıca Axios içeriklerini kendi ürünlerinde kullanabilecek. Axios ise OpenAI’ın sağladığı teknolojik imkânlardan yararlanacak.

Anlaşmayı tartışmalı hale getiren temel nokta ise Axios’un aynı zamanda OpenAI hakkında düzenli olarak haber yapan bir medya kuruluşu olması.

Haber yapılan şirket aynı zamanda ortak

Axios, teknoloji ve yapay zekâ sektörünü yakından takip ediyor. OpenAI’ın faaliyetleri, yöneticileri, ürünleri ve yatırımları da kuruluşun haber gündeminde düzenli olarak yer alıyor.

Yeni anlaşmayla birlikte OpenAI, Axios açısından yalnızca haber konusu olan bir teknoloji şirketi olmaktan çıkarak medya kuruluşunun yerel gazetecilik faaliyetlerini destekleyen ticari bir ortak konumuna geldi.

Bu durum, doğrudan bir editoryal müdahale olduğuna ilişkin herhangi bir kanıt bulunmasa da gazetecilikte çıkar çatışması ve şeffaflık açısından tartışma yaratıyor. Axios’un bundan sonra OpenAI hakkında yapacağı haberlerde iki şirket arasındaki finansal ilişkinin nasıl yönetileceği ve okuyucuya ne ölçüde açıklanacağı önem kazanıyor.

OpenAI Axios içeriklerine erişecek

İşbirliğinin bir diğer önemli boyutunu Axios’un ürettiği gazetecilik içeriklerinin kullanımı oluşturuyor.

Anlaşmayla OpenAI, Axios’un profesyonel gazetecilik içeriklerinden kendi ürünlerinde yararlanabilecek. Böylece bir tarafta gazetecilik üretimini finanse eden, diğer tarafta bu üretimin ortaya çıkardığı içerikten kendi yapay zekâ ekosisteminde yararlanan bir teknoloji şirketi bulunuyor.

Axios ise karşılığında yerel haber ağını genişletmek için yeni bir finansman ve teknoloji kaynağına erişiyor.

Ortaya çıkan model, medya kuruluşları ile teknoloji şirketleri arasındaki ilişkinin yalnızca içerik dağıtımından ibaret olmadığı yeni bir döneme işaret ediyor.

Yapay zeka Axios çalışanları için “tercih” değil

Axios yönetiminin yapay zekâya yaklaşımı da anlaşmayla birlikte yeniden gündeme geldi.

Axios’un kurucu ortağı Jim VandeHei, daha önce çalışanlarının yapay zekâ teknolojilerini kullanması gerektiğini açık biçimde dile getirmişti.

VandeHei, OpenAI tarafından düzenlenen bir etkinlikte çalışanlara yönelik yaklaşımını, “Korkuyorsanız, hoşlanmıyorsanız umurumuzda değil; bunu benimsemek zorundasınız” sözleriyle ifade etmişti.

Bu yaklaşım, yapay zekânın haber merkezlerinde yalnızca gazetecilerin işini kolaylaştıran yardımcı bir araç olarak değil, çalışma düzenini değiştiren temel teknolojilerden biri haline geldiğini gösteriyor.

Yapay zekâ; araştırma, veri işleme ve tekrarlayan işlerin hızlandırılmasında gazetecilere önemli imkânlar sağlıyor.

Buna karşılık teknolojinin yaygınlaşması, medya şirketlerinin aynı miktarda içeriği daha az çalışanla üretmeye yönelmesi ve bazı gazetecilik faaliyetlerinin otomasyona devredilmesi riskini de beraberinde getiriyor.

Yerel gazetecilikte teknoloji şirketlerinin ağırlığı artıyor

ABD’de yerel gazetecilik uzun süredir ekonomik sorunlarla mücadele ediyor. Reklam gelirlerinin azalması, gazetelerin kapanması ve haber merkezlerindeki küçülme, birçok yerel medya kuruluşunu yeni finansman kaynakları aramaya yöneltti.

OpenAI’ın sağlayacağı destek, Axios açısından yeni yerel yayınların geliştirilmesine kaynak yaratıyor. Ancak bu model aynı zamanda teknoloji şirketlerinin gazetecilik sektöründeki ekonomik ağırlığını artırıyor.

Dijital medya geçmişte büyük ölçüde Google ve sosyal medya platformlarından gelen trafik ve reklam gelirlerine bağımlı hale gelmişti. Yapay zekânın yükselişiyle birlikte medya kuruluşları bu kez AI şirketleriyle içerik ve finansman temelli yeni ortaklıklar kurmaya başladı.

Gazetecilikte yeni bir ilişki modeli

Axios-OpenAI anlaşması bu nedenle yalnızca bir yapay zekâ teknolojisinin haber merkezinde kullanılmasından ibaret değil.

OpenAI bir taraftan Axios’un yerel gazetecilik faaliyetlerine kaynak sağlarken, diğer taraftan Axios’un ürettiği içeriklerden yararlanıyor. Axios ise hem OpenAI hakkında haber yapmayı sürdürüyor hem de şirketle ticari ilişki yürütüyor.

Bu yeni modelde haber kaynağı, haber konusu, teknoloji sağlayıcısı ve finansal ortak arasındaki sınırlar giderek birbirine yaklaşıyor.

Gazetecilik açısından tartışmanın merkezinde de yapay zekânın haber yazıp yazamayacağından çok, medya kuruluşları ile haber yaptıkları teknoloji şirketleri arasındaki ekonomik ilişkinin editoryal bağımsızlığı nasıl etkileyeceği bulunuyor.

Yeni teknoloji, geleneksel tespit yöntemlerinin karşı karşıya kaldığı bazı temel sorunları aşmayı hedefliyor. Geleneksel yöntemlerde analiz öncesinde matris ayrımı yapılması gerekirken, yüksek tespit limitleri de eser miktardaki safsızlıkların belirlenmesini zorlaştırıyordu.

Geliştirilen yöntem ise yüksek hassasiyet ve doğruluğun yanı sıra hızlı analiz imkânı sunuyor. Böylece yüksek saflıktaki nadir toprak elementlerinde bulunan çok düşük seviyelerdeki safsızlıkların doğrudan ve hassas biçimde ölçülmesi mümkün hale geliyor. Teknolojinin, nadir toprak ürünlerinin kalite kontrolünde önemli bir teknik destek sağlaması bekleniyor.

Üretim ve test süreçlerinde kullanılmaya başlandı

Söz konusu teknolojik gelişmeler nadir toprak üreticileri ve test kuruluşları tarafından kullanılmaya başlandı.

Üretim sektöründe şirketler, yeni tespit yöntemlerinden yararlanarak ürün kalitesini daha hassas biçimde kontrol ediyor. Bu sayede ürün saflığının artırılması, üretim verimliliğinin yükseltilmesi ve şirketlerin piyasadaki rekabet gücünün desteklenmesi amaçlanıyor.

Test sektöründe ise gelişmiş analiz yöntemlerini kullanan kuruluşların test süreçlerini hızlandırdığı ve ölçümlerin doğruluğunu artırdığı belirtiliyor. Bu teknolojilerin, nadir toprak piyasasının denetlenmesi için daha güvenilir ve hassas veriler sağlayacağı ifade ediliyor.

Çin'in bu alandaki teknolojik kapasitesini geliştirmesinin, ülkenin yalnızca büyük bir nadir toprak üreticisinden, aynı zamanda nadir toprak teknolojilerinde küresel bir güç merkezine dönüşme hedefini desteklemesi bekleniyor.

Matris girişimi önemli bir sorundu

Yüksek saflıktaki nadir toprak elementlerinde safsızlıkların doğru biçimde belirlenmesi uzun süredir önemli bir teknik sorun oluşturuyordu. Nadir toprak numunelerinin yapısından kaynaklanan matris girişimi, analiz sonuçlarını etkileyerek hassas kalite kontrolünün önünde engel olarak görülüyordu.

Söz konusu teknolojik atılım, Çin'in en üst düzey piyasa düzenleyici kurumu olan Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi'ne bağlı Nadir Toprak Ürünleri Test ve İzlenebilirlik Ana Laboratuvarı tarafından gerçekleştirildi. Jiangxi Bilim ve Teknoloji Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren laboratuvar, Doğu Çin'deki Jiangxi eyaletinde bulunuyor.

Araştırma ekibi ayrıca nadir toprak numunelerinin ön işlemden geçirilmesi ve analiz cihazlarının kalibrasyonu gibi alanlarda da bir dizi yenilik geliştirdi.

Bu çalışmaların, numunenin hazırlanmasından hassas analize kadar nadir toprak elementlerinin tespit sürecinin farklı aşamalarını kapsadığı ve böylece bütüncül bir süreç iyileştirmesi sağladığı belirtildi.

Kore Yarımadası'nın 1910-1945 yılları arasındaki Japon sömürge yönetiminden kurtuluşunun 81. yıl dönümü dolayısıyla bir konuşma yapan Lee, 2 Haziran'da yürürlüğe giren "Japonya Yanlısı ve Ulusal Çıkarlara Aykırı İşbirlikçilerin Mal Varlıklarına El Konulmasına İlişkin Özel Yasa" kapsamında, söz konusu kişilerin tarih önünde sorumlu tutulacağını ifade etti.

Komite aralık ayında yeniden kurulacak

Yeni düzenleme kapsamında, Japonya yanlısı işbirlikçilerin gizli servetlerinin tespit edilmesi ve geçmişe dönük olarak bu varlıklara el konulması amacıyla yeni bir soruşturma komitesinin aralık ayında kurulması planlanıyor. Komitenin beş yıla kadar faaliyet göstermesi ve özellikle daha önce tespit edilemeyen varlıkların izini sürmesi bekleniyor.

Güney Kore'de Japon yanlısı işbirlikçilerin tasfiye edilmesine yönelik girişimler, 1945'teki bağımsızlığın ardından önemli siyasi engellerle karşılaştı. Bu sürecin en önemli dönüm noktalarından biri, 1949'da ulusal çıkarlara aykırı eylemleri soruşturmak amacıyla kurulan özel komitenin dağıtılması oldu.

Tarihsel hesaplaşmaya yönelik kamuoyu baskısının artmasının ardından ilk kapsamlı Japon yanlısı varlık soruşturma komitesi Temmuz 2006'da kuruldu. Dört yıl görev yapan komite, 168 kişiyi Japon yanlısı işbirlikçi olarak belirledi ve dönemin piyasa değerleriyle yaklaşık 237,3 milyar won (yaklaşık 167,3 milyon dolar) değerindeki 2 bin 359 parsel araziye el koydu.

Gizli varlıkların izini sürmek hedefleniyor

Ancak önceki komitenin çalışmaları büyük ölçüde tapu ve arazi kayıtları üzerinden izlenebilen varlıklara odaklandı. Bu durum, gizli finansal varlıkların veya daha önce satılarak üçüncü kişilere devredilen mülklerin takip edilmesini zorlaştırdı.

Yeni yasa, bu boşlukları kapatmayı ve varlık takibini genişletmeyi amaçlıyor. Buna göre, Japonya yanlısı bir işbirlikçiye ait varlık daha önce satılmış veya üçüncü bir kişiye devredilmiş olsa dahi, devlet satıştan elde edilen ekonomik kazancın izini sürerek gerekli durumlarda bu gelirlere el koyabilecek.

Yeni komitenin ayrıca, uzun süredir gizli kalan varlıkların ortaya çıkarılmasına yardımcı olan muhbir ve ihbarcıları teşvik etmek amacıyla bir ödül sistemi uygulaması planlanıyor.

Gelirler bağımsızlık aktivistlerine aktarılacak

El konulan varlıklar ve bu varlıkların tasfiyesinden elde edilen gelirlerin, öncelikle Kore'nin bağımsızlık mücadelesine katılan aktivistlerin ve onların hayatta olan ailelerinin desteklenmesi için kullanılması öngörülüyor. Bu kapsamda sosyal yardım, geçim desteği ve onursal destek projelerine öncelik verilmesi bekleniyor.

Öte yandan kamuoyunda, Japonya yanlısı işbirlikçilerin varlıklarına el koymanın kapsamının daha da genişletilmesi yönünde çağrılar bulunuyor. Bu kapsamda özel yasada değişiklik yapılması veya uygulamaya ilişkin kararnamelerin yeniden düzenlenmesi gündemde.

Yetkililer ve tarih araştırmacıları, bu tür yasal değişiklikler yapılmadığı takdirde sömürge dönemi işbirliğiyle bağlantılı bazı gizli varlıkların hukuken dokunulmaz kalabileceğine dikkat çekiyor.

Yapay zekâ destekli takip sistemi gündemde

Yeni dönemde geleneksel ve büyük ölçüde analog soruşturma yöntemlerinin yerine daha gelişmiş teknolojilerin kullanılması da gündemde. Bu kapsamda yapay zekâ tabanlı ontoloji teknolojilerinin yerel yönetimlerin arazi kayıtları ve ihbarcı ödül sistemiyle entegre edilmesi öneriliyor.

Böyle bir sistemin, farklı dönemlere ait mülkiyet kayıtları, arazi devirleri ve ekonomik bağlantılar arasındaki ilişkileri analiz ederek daha önce izine ulaşılamayan varlıkların tespit edilmesine yardımcı olması hedefleniyor.

Güney Kore'nin komiteyi yeniden faaliyete geçirme kararı, Japon sömürge yönetimiyle işbirliği yapanların mirasıyla ilgili tartışmaların ülkede hâlâ canlı olduğunu ve tarihsel hesaplaşmanın devlet politikası düzeyinde yeniden ele alındığını gösteriyor.

Savaşın, ABD ile yapılan mutabakat zaptı temelinde sona ermesi gerektiğini belirten Cevani, Hürmüz Boğazı'nın ancak ABD'nin mutabakattaki taahhütlerini yerine getirmesinin ardından açılacağını ifade etti.

Cevani, "Hürmüz Boğazı ve burada geçerli olan düzen hiçbir zaman savaş öncesindeki haline dönmeyecek." dedi.

Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki statüsüne ilişkin tartışmalara da değinen Cevani, boğazın yalnızca İran ile Umman arasında bir su yolu olarak ele alınmasının ancak savaşın sona erdiğinin kesinleşmesinin ardından gündeme gelebileceğini söyledi.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında Mekke Ortak Savunma Anlaşması imzalandı. Üç ülkeden birine yönelik saldırının diğerlerine de yapılmış sayılmasını öngören anlaşma, bölgesel dengeler açısından geniş yankı uyandırdı. Peki üç ülkeyi aynı savunma çatısı altında buluşturan temel neden ne? Mekke Anlaşması İran’a mı, İsrail’e mi mesaj veriyor? Bir diğer dikkat çeken gelişme ise ABD’nin uçak gemisi USS Abraham Lincoln’de yaşananlar. Yaklaşık 250 gündür denizde bulunan gemide askerlerin fiziksel ve psikolojik olarak tükenme noktasına geldiği, bazı askerlerin intiharı düşündüğü yönünde iddialar gündemde. USS Abraham Lincoln’de neler oluyor, ABD askerleri neden bu noktaya geldi? Tüm bunların yanında Washington, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması için yoğun diplomasi yürütüyor. Peki ABD neden Hürmüz konusunda bu kadar ısrarcı? Enerji, askeri ve stratejik hesapların bu ısrardaki payı ne? E. Tümamiral Dr. Deniz Kutluk, tüm bu gelişmeleri CGTN Türk ekranlarında değerlendiriyor.

ABD ile İran arasında 17 Haziran’da imzalanan İslamabad Mutabakatı kapsamında 60 günlük ateşkes kararı alınmıştı. Pakistanlı kaynaklar, tarafların ateşkesi uzatma konusunda anlaştığını duyurdu. Öte yandan Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması da bölgede geniş yankı uyandırdı. Peki ateşkes uzatılırsa bu savaşın bittiği anlamına mı gelecek? ABD’nin azalan mühimmat stokları Trump’ı müzakereye mi zorluyor? Mekke Anlaşması kime mesaj veriyor? Tüm bu gelişmeleri İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Hazar Vural, CGTN Türk ekranlarında değerlendiriyor…

Bu yıl, “Berrak sular ve yeşil dağlar, altın ve gümüş değerinde” anlayışının ortaya konmasının 21. yıl dönümü. Xi Jinping, bu bilimsel anlayışı 15 Ağustos 2005’te Çin’in Anji ilçesine yaptığı ziyaret sırasında ortaya koydu. Çin, son 21 yıldır Xi Jinping’in ekolojik medeniyet düşüncesinin rehberliğinde, “Berrak sular ve yeşil dağlar, altın ve gümüş değerinde” ilkesine bağlı kalarak insan ile doğanın uyum içinde bir arada yaşadığı modernleşme yolunu izledi. Günümüzde Çin’in ekolojik çevresi tarihî, dönüm noktası niteliğinde ve kapsamlı değişimler geçirdi. Mavi gökyüzü, yeşil topraklar ve berrak sular, “Güzel Çin”in belirgin simgeleri hâline geldi.

Türkiye'de son zamanlarda yaz ayının gelmesiyle birlikte orman yangınlarında artış yaşanmaya başladı. İstanbul, İzmir ve Antalya ilçelerinde yangın kurtarma çalışmaları devam ediyor