Bu gelişme, Çin’in yeşil ve düşük karbonlu enerji dönüşümünde bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Temmuz sonu itibarıyla Çin’in toplam kurulu gücü 4,08 milyar kilovata ulaşırken, fotovoltaik enerjinin toplam kurulu güç içindeki payı yüzde 30’u aştı.

Ocak-temmuz döneminde ülke genelinde yeni eklenen kurulu gücü 193,97 milyon kilovata ulaştı. Aynı dönemde 85,65 milyon kilovatlık yeni fotovoltaik enerji kapasitesi devreye alınırken, bu miktar toplam yeni kurulu gücün yüzde 40’ından fazlasını oluşturdu.

Aynı dönemde fotovoltaik enerji üretimi 802,4 milyar kilovatsaat olarak gerçekleşti. Bu miktar, ülkenin toplam elektrik tüketiminin yüzde 13’üne karşılık geldi.

Öte yandan, Yenilenebilir Enerjiler için 15. Beş Yıllık Plan’da, 2030 yılına kadar ülkenin yenilenebilir enerjiden yıllık elektrik üretiminin yaklaşık 6 trilyon kilovatsaate, rüzgâr ve fotovoltaik enerjiden yıllık elektrik üretiminin ise 4 trilyon kilovatsaatin üzerine çıkarılması hedefleniyor.

"Silahlı Kuvvetlerimiz hiçbir saldırıyı karşılıksız bırakmayacak." ifadelerini kullanan İranlı Sözcü, Washington yönetiminin aşırı taleplerde bulunmayı alışkanlık haline getirdiğini ve müzakere kavramını "dikte" ile karıştırdığını söyledi.

İslamabad Mutabakatı’nın akıbeti, mevcut koşullara göre belirlenecek

İslamabad’da ABD Başkanı Donald Trump tarafından imzalanan mutabakatın geçerli olup olmadığı sorusu üzerine Bekayi, "ABD, mutabakat kapsamında taahhütlerini yerine getirmeyi kabul etti. Ancak imzadan yaklaşık 21-22 gün sonra bilinçli şekilde bu taahhüdü ihlal etti. Washington’un bu ağır ve kapsamlı ihlal nedeniyle hesap vermesi gerekir." dedi.

İran'ın zamanın gerekleri ve mevcut koşulları dikkate alarak İslamabad sürecinin nasıl devam edeceğine karar vereceğini vurgulayan Bekayi, ABD’nin yaptırımları ve deniz ablukasının sürdüğünü, Washington’un ekonomik savaşı da tırmandırdığını kaydetti.

Bekayi ayrıca Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in İran ziyaretinin, Pakistan’ın dost ve komşu ülke olarak gerilimin azaltılmasına yönelik çabaları kapsamında gerçekleştiğini aktararak Münir’in İran’a ne olumlu ne de olumsuz bir mesaj getirdiğini söyledi.

"Kuh-e Keleng’de nükleer faaliyet yürütmüyoruz"

İranlı Sözcü Bekayi, İran ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) arasındaki temasların olağan çerçevede sürdüğünü dile getirdi.

İran’ın Viyana’daki UAEA temsilciliğinin gerektiğinde Ajansın ilgili taraflarıyla görüştüğünü belirten Bekayi, ancak İran ile UAEA arasında yeni bir müzakere sürecinin bulunmadığını ifade etti.

Kuh-e Keleng bölgesindeki nükleer faaliyet iddialarına ilişkin ise Bekayi, "Biz daha önce de bu bölgede nükleer faaliyet yürütmediğimizi söylemiştik." ifadesini kullandı.

Batılı ülkelerin son yıllarda dış politikanın temel araçlarından birine dönüştürdüğü ekonomik yaptırımlar, hedef ülkelerin ticaretinden finans sistemine kadar uzanan geniş bir alanda ciddi maliyetler yaratıyor. Washington ve Brüksel’in karşı karşıya kaldığı sorun ise yaptırımların ekonomik zarar verme kapasitesinden ziyade bu zararı siyasi teslimiyete dönüştürme gücünde ortaya çıkmakta. Bu tablonun son örnekleri dünyanın birbirinden binlerce kilometre uzaklıktaki iki kentinde yaşandı.

Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te Batı yaptırımlarının hedefindeki İran, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) 25. yıl zirvesinde Çin’den Hindistan’a uzanan geniş bir diplomatik trafik yürütürken ABD’nin Asheville kentindeki G20 toplantısında Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov masadaki yerini aldı. Siluanov böylece Ukrayna savaşının başladığı 2022’den bu yana ilk kez bir G20 maliye toplantısına fiziki olarak katıldı.

İran tecrit edilmek istenirken ŞİÖ masasında

ABD’nin savaş sonrasında ekonomik baskıyı artırmaya hazırlandığı İran’ın Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ŞİÖ Zirvesi’nde Çin Cumhurbaşkaın Xi Jinping ile bir araya geldi. Görüşmede Tahran-Pekin ilişkilerinin geliştirilmesi ele alınırken Pezeşkiyan Hindistan Başbakanı Narendra Modi ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile de temaslarda bulundu. İran ile Rusya arasında da liderler düzeyinde görüşme planlandı. Böylece ABD’nin İran’ı ekonomik ve diplomatik olarak çevreleme çabasının karşısında farklı bir tablo ortaya çıktı. İran, dünyanın en kalabalık iki ülkesi Çin ve Hindistan ile aynı örgütün üyesi olarak masaya otururken Rusya, Pakistan ve Orta Asya ülkeleriyle kurumsallaşmış ilişkilerini sürdürdü.

Bişkek’teki gelişmeleri daha önemli hale getiren unsur, İran’ın yalnızca ikili görüşmeler gerçekleştirmesi değil, ŞİÖ’nün yaptırım siyasetine karşı aldığı ortak tutum oldu. Zirve öncesinde yayımlanan ŞİÖ Dışişleri Bakanları Konseyi açıklamasında Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukukla çelişen ekonomik yaptırımlar dahil “tek taraflı zorlayıcı tedbirlerin” kabul edilemez olduğu açık biçimde belirtildi. Bu uygulamaların uluslararası işbirliğini ve BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ne ulaşılmasını engellediği kaydedilirken ŞİÖ ülkeleri arasındaki ticaretin daha fazla genişletilmesi çağrısı yapıldı.

Pezeşkiyan ise eleştiriyi alternatif önerilerle tamamladı. İran Cumhurbaşkanı ŞİÖ bünyesinde finans ve bankacılık işbirliğinin derinleştirilmesini, bir “ŞİÖ Bankası” kurulmasını, ihracat sigortası ve yatırım birliği oluşturulmasını ve enerji alanında ortak bir konsorsiyuma gidilmesini önerdi. Gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması, ulaştırma koridorlarının birbirine bağlanması ve tedarik zincirlerinin dayanıklılığının artırılması da İran’ın gündeme taşıdığı başlıklar arasında yer aldı.

Yaptırım ticareti bitirmedi, yönünü değiştirdi

Rusya deneyimi de İran’a benzer biçimde Batı’nın yaptırım siyasetinin sürecin en somut laboratuvarına dönüştü. ABD ve Avrupa ülkelerinin 2022 sonrasında uyguladığı kapsamlı yaptırımlar Rus ekonomisinin teknolojiye erişimini zorlaştırdı, enerji sektörünün maliyetlerini artırdı ve geleneksel Avrupa pazarını büyük ölçüde kapattı. Rus petrol üretiminin 2026'da 17 yılın en düşük seviyesine gerilemesinin beklenmesi, yaptırımların ekonomik etkisinin küçümsenemeyeceğini gösteriyor. Buna karşın ticaret ortadan kalkmadı; coğrafya değiştirdi.

Çin’in Rusya dış ticaretindeki ağırlığı bunun göstergesi oldu. 2021’de Rus ihracatının yaklaşık yüzde 16’sı Çin’e giderken bu oran 2025’te yüzde 30 civarına yükseldi. Aynı dönemde Çin’in Rus ithalatındaki payı yaklaşık yüzde 25’ten yüzde 35’e çıktı. 2025 yılında iki ülke arasındaki ticaret gerilemesine rağmen 228 milyar doların üzerinde kaldı. Başka bir ifadeyle yaptırım duvarı ticareti durdurmaktan çok yeni yollar aramaya zorladı.

Dört yıl sonra aynı G20 masasında

Rusya açısından asıl sembolik gelişme ise Bişkek’in yaklaşık 10 bin kilometre uzağındaki Asheville’de yaşandı. Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov, ABD’nin ev sahipliğinde düzenlenen G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları toplantısına katıldı. Böylece Siluanov, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı askeri harekâtının başladığı 2022’den bu yana ilk kez G20 toplantısında fiziki olarak yer aldı. Üstelik Siluanov zirvenin ev sahibi ABD’nin Hazine Bakanı Scott Bessent ile ikili görüşme gerçekleştirdi.

Siluanov’un Nisan 2022’de G20 toplantısına video bağlantısıyla katılması üzerine ABD, İngiltere ve Kanada dahil bazı Batılı ülkelerin temsilcileri salonu terk etmişti. Aradan geçen dört yılın ardından Rus Maliye Bakanı bu kez ABD’nin davetiyle G20 masasındaydı. ABD Başkanı Donald Trump kendisine Rusya’nın neden toplantıya davet edildiği sorulduğunda, “Herkesle iyi geçinmeyi seviyoruz” yanıtını verdi. Washington yönetimi ekonomik yaptırımların kaldırılmasını Ukrayna savaşının sona ermesine bağlamayı sürdürse de Rusya ile doğrudan görüşme kanalını yeniden açmış durumda.

Patlamalar sonucu 5 kişi hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı, çevrede bulunan 2 araç yanarak kullanılamaz hale geldi.

Olay yerine ekiplerin sevk edildiği, yaralıların çevredeki hastanelere nakledildiği belirtildi.

Suriyeli yetkililer, patlamaya ilişkin henüz resmi açıklama yapmadı.

Xi’nin, Kırgızistan ziyaretinin ardından Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin daveti üzerine Mısır’a resmi ziyarette bulunması bekleniyor.

Milletvekilliğini 11 yılın ardından bırakarak uluslararası ilişkiler ve savunma ile kadınlara ve çocuklara karşı şiddet konularına odaklanacağını belirten Starmer, bölgenin yerel sorunları için bugüne kadar yaptıkları karşısında gurur duyduğunu ifade etti. Starmer, partisinin ve gönüllülerin başbakanlığa kadar her aşamada arkasında durduğunu, kendisinin yerine seçilmek için yarışacak İşçi Partisi adayına da tam destek vereceğini vurguladı.

Ne olmuştu?

Ekonomi politikaları, Jeffrey Epstein bağlantılı Peter Mandelson'u Washington Büyükelçisi ataması ve mayıstaki yerel seçim mağlubiyeti nedeniyle büyük eleştiriler alan ve görevi bırakmaya çağrılan Starmer, haziran ayında İşçi Partisi liderliğinden ayrıldığını ve yeni lider seçilene kadar başbakanlık görevini sürdüreceğini açıklamıştı.

İşçi Partisi, 17 Temmuz'da seçime tek aday olarak giren Makerfield Milletvekili ve eski Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham'ın yeni lider olduğunu duyurmuştu. Starmer, 20 Temmuz'da başbakanlıktan istifa etmiş, İngiltere Kralı 3. Charles da aynı gün hükümeti kurma yetkisi ve başbakanlığı Burnham'a vermişti.

Bulus, bu bölgelerde 117 difteri vakası kaydedildiğini, hastalık nedeniyle 15 kişinin yaşamını yitirdiğini aktardı.

Durumu "endişe verici" olarak nitelendiren Bulus, sağlık yetkililerinin etkilenen topluluklarda gözetim çalışmalarını sürdürmesi nedeniyle daha fazla vaka kaydedilebileceği konusunda uyarıda bulundu.

Bulus, difterinin enfekte bir kişiyle yakın temas yoluyla bulaşabileceğini belirterek "Enfekte bir kişi söz konusu olduğunda, bu kişiyle yakın temas halinde olan ve evde kullanılan mutfak eşyaları ile havlu gibi diğer eşyaları paylaşanların da enfekte olma olasılığı yüksektir." ifadesini kullandı.

Nijerya'da bu yıl 10 binden fazla doğrulanmış difteri vakası kaydedilirken, son yıllarda tekrarlayan difteri salgınları nedeniyle sağlık yetkilileri, etkilenen topluluk ve eyaletlerde aşılama kampanyaları düzenliyor.

Nijerya'da 2022-2025'te 42 binden fazla difteri vakası tespit edilmiş ve yaklaşık 1400 kişi yaşamını yitirmişti.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ülkede artan difteri vakaları dolayısıyla ikinci salgın dalgasının yaşandığını doğrulamıştı.

Birleşmiş Milletler Uluslararası Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), salgınla mücadele kapsamında geçen yıl Nijerya'ya 9,3 milyon doz aşı göndermişti.

"Kuşpalazı" olarak da bilinen difteri, "Corynebacterium diphtheriae" adlı mikroorganizmanın boğaz, burun, göz ve deriye yerleşmesiyle ortaya çıkıyor. Bulaşıcı olan hastalık, ölüme yol açabiliyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, ilk olarak, konakladığı otelde Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev ile baş başa görüştü.

İletişim Başkanlığından Erdoğan'ın Aliyev ile görüşmesine ilişkin açıklama

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Erdoğan'ın Shanghai İşbirliğiTeşkilatı Zirvesi için bulunduğu Bişkek'te Aliyev ile görüşmesine ilişkin açıklama yaptı.

Açıklamaya göre, liderler, Türkiye-Azerbaycan ikili ilişkileri ile bölgesel ve küresel gelişmeleri ele aldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmede, Türkiye ile Azerbaycan'ın özellikle enerji, altyapı ve ulaştırmada attığı işbirliği adımlarının kıymetinin bölgedeki atmosferde daha iyi anlaşıldığını, iki devlet, tek millet anlayışıyla ilişkileri her alanda derinleştirmenin ülkelere fayda sağlayacağını ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye olarak Azerbaycan-Ermenistan barışına her zaman katkı sunmaya devam edeceklerini, sağlanacak barışın bölgeye can suyu olacağını belirtti.

Erdoğan, görüşmede, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev'i Antalya'da düzenlenecek COP31 Zirvesi'ne davet etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Caparov ile görüştü

Erdoğan, Zirve marjındaki temaslarına devam ediyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Zirve'ye ev sahipliği yapan Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ile Iris Ordo Kongre Merkezi'nde görüştü.

Görüşmede, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, TBMM Başkanvekili ve MHP İstanbul Milletvekili Celal Adan, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım ile AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Halit Yerebakan da yer aldı.

Batı'nın Ukrayna'ya askeri ve maddi destek sağlamaya devam ettiğine dikkati çeken Zaharova, "Kiev yönetimi, Batı'nın sağladığı silahlar ve finansal destekle Rusya'daki sivillere yönelik terör eylemlerini sürdürüyor. Ukrayna'yı finanse eden ülkelerin sivil altyapıya yönelik saldırılara sessiz kalması ise bu ülkeleri doğrudan suç ortağı haline getiriyor." dedi.

Zaharova, Kiev yönetimini, terör örgütü IŞİD ile kıyaslayarak, "Kiev yönetimi, terör örgütü haline dönüştü." diye konuştu.

Rusya'nın saldırılar düzenlemesi nedeniyle daha önce yabancı misyon çalışanları ve uluslararası örgüt temsilcilerine Kiev'i derhal terk etme çağrısında bulunduğunu anımsatan Zaharova, bu çağrının geçerli olduğunu söyledi.

"Avrupa'nın, dondurulan Rus varlıklarını Ukrayna için kullanması hırsızlık"

Zaharova, Avrupa'nın, dondurulan Rus varlıklarını Ukrayna için kullanmasının "hırsızlık" olduğunu vurgulayarak, "Bu, yasa dışı bir eylem. Bu, etik normların çiğnenmesinden ziyade doğrudan bir suçtur. Bu suçun bir cezası olacak. Bunu destekleyenler de suç ortağıdır." ifadelerini kullandı.

Avrupalı ülkelerin Baltık bölgesindeki durumu gerginleştirmeye çalıştığına dikkati çeken Zaharova, "Rusya'nın bu maceraları başlatacak ülkelere vereceği karşılık, yıkıcı olacak." değerlendirmesinde bulundu.

"Japonya'yı barış ilkelerine uymaya çağırıyoruz"

Zaharova, Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı'nın sonuçlarını kabul etmeyi reddettiğini belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Tokyo'nun, ülkesini yeniden askerileştirme yönündeki adımları endişe verici. Japonya, Rusya'dan yasa dışı toprak talebinde bulunuyor. Japonya'yı Anayasası'nda yer alan barış ilkelerine uymaya çağırıyoruz. Kuril Adaları, İkinci Dünya Savaşı'nın sonuçları doğrultusunda, müttefik devletler arasındaki anlaşmalar ve Birleşmiş Milletler (BM) Şartı çerçevesinde Rusya'nın eline geçti. Rusya'nın bu topraklar üzerindeki egemenliği ve yargı yetkisi tartışılmaz."

Japonya, ABD ve Avustralya'nın 8-24 Eylül'de "Orient Shield" isimli askeri tatbikat düzenleyeceğini dile getiren Zaharova, bu tatbikatın, Rus sınırlarına yakın bölgelerde gerçekleşeceğine dikkati çekti.

Zaharova, "Japonya tarafına, Uzak Doğu sınırlarında kışkırtıcı askeri eylemlerde bulunmasının kesinlikle kabul edilemez olduğu açıkça bildirildi." ifadesini kullandı.

Sözcü Zaharova, söz konusu tatbikat esnasında Amerikan yapımı "Typhon" füze sistemlerinin Rus sınırlarına yakın bölgelere konuşlandırılmasına karşı gerekli önlemleri alacaklarını vurguladı.

Guo, bugün düzenlenen olağan basın toplantısında, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Çin’in de uygun görmesi hâlinde Rusya’nın Çin ile vize muafiyetini kalıcı hâle getirmeye hazır olduğu yönündeki açıklamasına ilişkin soruyu yanıtladı.

Vize muafiyeti uygulamasının iki ülke arasındaki üst düzey stratejik güveni yansıttığını ifade eden Guo, uygulamanın iki halk arasındaki temasları kolaylaştıracağına, dostluğu pekiştireceğine ve iki ülke arasında çeşitli alanlardaki iletişim ve iş birliğinin güçlenmesine katkı sağlayacağına inandığını kaydetti.

Çin ile Rusya arasındaki enerji iş birliğine de değinen Guo, “İki ülke liderlerinin stratejik önderliğinde Çin ve Rusya, enerji dahil çeşitli alanlarda yakın iş birliği yürütüyor.” dedi.

Guo, Çin’in karşılıklı saygı ve kazan-kazan ilkeleri doğrultusunda Rusya ile pratik iş birliğini daha da derinleştirmeye hazır olduğunu belirtti.

Bu kapsamda Kurbağalıde, Söğütlüçeşme, Rıhtım ve Albay Faik Sözdener caddeleri ve Mahmut Baba Sokak trafiğe kapatılacak.

Sürücüler alternatif olarak Orgeneral Şahap Gürler, Mühürdar, Moda, Kuşdili, Dr. Esat Işık, Serasker, Taşköprü, Fahrettin Kerim Gökay, Acıbadem ve Karakolhane caddelerini kullanabilecek.

Toplantıda konuşan Paşinyan, uluslararası toplumda dünyanın çok kutuplu olması gerektiğini, istikrar ve barışın sağlanmasında neredeyse tek güvenilir yolun bu olduğunu belirtti. Paşinyan, küçük bir devlet olan Ermenistan'ın çok kutuplu bir dünyanın şekillenmesine "dengelenmiş ve dengeleyici dış politika" olarak adlandırdıkları çok kutuplu bir dış politika izleyerek katkı sunduğunu ifade etti.

Yürüttükleri bu politikanın temel amacının Ermenistan'ın egemenliğini ve bağımsızlığını korumak ve güçlendirmek olduğunu vurgulayan Paşinyan, komşu ülkelerle ilişkilerini de değerlendirdi. Ermenistan Başbakanı Paşinyan, "​İran ve Gürcistan ile dostane ilişkilerimizi derinleştirmenin yanı sıra, diğer iki komşumuz Azerbaycan ve Türkiye ile devletlerarası ilişkiler kurma yolunda ilerliyoruz. Bu durum, 8 Ağustos 2025'te ABD Başkanı Donald Trump'ın desteği ve katılımıyla Ermenistan ile Azerbaycan arasında sağlanan barış sayesinde daha somut bir hal almıştır. ​Şimdi Azerbaycan ve Türkiye ile devletlerarası iletişim kanallarını açmak üzere çalışıyoruz." şeklinde konuştu.

Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi’nin ardından rotasını Kahire’ye çeviren Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi tarafından karşılanacak. Xi’nin on yıl aradan sonra Mısır’a yaptığı ilk ziyaret, aynı zamanda iki ülke arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının 70’inci yıldönümüne denk geliyor. Mısır, 1956 yılında Çin Halk Cumhuriyeti ile diplomatik ilişki kuran ilk Arap ve Afrika ülkesi olmuştu.

Ziyaret öncesinde Mısır’ın El Ahram, El Akhbar ve El Gomhuria gazeteleri için bir makale kaleme alan Xi Jinping iki ülke arasındaki ilişkilerin ulaştığı noktayı bu tarihsel zemin üzerinden değerlendirdi. Çin ve Mısır’ın ulusal bağımsızlık mücadelelerinden bu yana birbirlerinin yanında durduğunu hatırlatan Xi, mevcut ortaklığı Çin-Arap ve Çin-Afrika işbirliği açısından örnek olarak gösterdi. Xi’ye göre artık önlerinde bulunan hedef, Kuşak ve Yol İnisiyatifi ile Mısır’ın 2030 Vizyonu arasındaki uyumu daha ileri taşıyarak karşılıklı kalkınmaya yeni bir ivme kazandırmak.

Ticaret 20 milyar dolar sınırında

Siyasi ilişkilerdeki yakınlaşmanın arkasında giderek büyüyen ekonomik bir zemin bulunuyor. Mısır resmi verilerine göre iki ülke arasındaki ticaret 2025 yılında yaklaşık 19,5 milyar dolara ulaştı. Mısır Devlet Enformasyon Servisi'nin kullandığı diğer resmi hesaplamada ise hacim 20,78 milyar dolar olarak veriliyor ve 2024'e kıyasla yaklaşık yüzde 20'lik büyümeye işaret ediliyor. Çin böylece Mısır'ın en büyük ticaret ortaklarından biri olmayı sürdürüyor.

Kahire yönetimi de Çin ile ekonomik ilişkisini giderek daha fazla üretim, teknoloji transferi ve ihracat kapasitesi üzerinden şekillendirmeye çalışıyor. Mısır Başbakanı Mustafa Medbuli'nin ağustos ayında açıkladığı rakamlara göre ülkedeki Çin yatırımlarının toplam büyüklüğü 10 milyar doları aşmış durumda. İnşaattan elektroniğe, tekstilden ulaştırmaya ve enerjiye uzanan Çin sermayesi, Mısır'ın sanayileşme programının giderek daha görünür parçalarından biri haline geliyor.

Süveyş Kanalı'nın hemen yanı başındaki Çin-Mısır TEDA Süveyş Ekonomik ve Ticari İşbirliği Bölgesi dönüşümün vitrini olarak tanımlanabilir. 2025 sonunda bölgede yaklaşık 200 şirket faaliyet gösterirken toplam yatırım 3,8 milyar doları aştı ve yaklaşık 10 bin doğrudan istihdam oluşturuldu.

Süveyş yalnızca kanal değil

Mısır, Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayan Süveyş Kanalı sayesinde Çin'in Avrupa, Afrika ve Orta Doğu ile ticaretinin kesiştiği benzersiz bir coğrafyada bulunuyor. Limanları, ekonomik bölgeleri, 100 milyonu aşan iç pazarı ve Afrika ile Arap dünyasına erişimi hesaba katıldığında Kahire, Kuşak ve Yol Girişimi açısından yalnızca transit ülke değil, üretim ve dağıtım merkezi olma potansiyeli taşıyor.

Çinli şirketler Mısır’ın stratejik konumu nedeniyle sadece altyapı inşa etmek yerine burada üretim yaparak buradan üçüncü pazarlara açılabilecek sanayi tesislerine yöneliyor. TEDA'da Aralık 2025'te polyester elyaf, lastik ve sağlık ürünlerini kapsayan üç yeni sanayi kompleksi için 1,15 milyar dolarlık anlaşma imzalanırken Süveyş Kanalı Ekonomik Bölgesi'nde yaklaşık 2 milyar dolarlık Çin yatırımıyla kurulması gündemde olan alüminyum kompleksi de bu eğilimin devamına işaret etmekte.

Yeni hedef Mısır'ın Çin'e ihracatı

Kahire açısından bir sonraki hedef ekonomik ilişkinin daha dengeli hale getirilmesi. Çin'in Afrika ülkelerine yönelik gümrük politikasında attığı son adım bu açıdan Mısır'ın elini güçlendirdi. Pekin'in diplomatik ilişki kurduğu Afrika ülkelerinden gelen ürünlere yönelik yüzde 100 gümrük vergisi muafiyeti 1 Mayıs 2026'da yürürlüğe girdi. Ağustos ayında Mısırlı şirketlerin Çinli alıcılarla tarım ürünleri, tekstil, deri, mineral ve mühendislik ürünlerini kapsayan yaklaşık 168 milyon dolarlık 17 ihracat sözleşmesi imzalaması yeni dönemin ilk sonuçlarından biri oldu.

Xi de ziyaret öncesindeki makalesinde bu gelişmeye özel vurgu yaptı. Mısır portakalının yeni sıfır gümrük uygulamasından yararlanarak Çin pazarına ulaşmasını iki ülkenin karşılıklı kazanca dayalı işbirliğinin örneklerinden biri olarak gösterdi. Bu nedenle Xi'nin ziyareti sırasında masadaki ekonomik başlıklardan birinin yalnızca Çin yatırımlarının artırılması değil, Mısır'ın Çin'e ihracat kapasitesinin büyütülmesi olması bekleniyor.

Finans alanında da benzer bir çeşitlenme yaşanıyor. Çin ve Mısır merkez bankaları haziran ayında yerel para takası anlaşmasını yenilerken swap büyüklüğü 18 milyar yuandan 30 milyar yuana çıkarıldı. Üç yıllık anlaşma iki ülke arasındaki ticaret ve yatırımlarda üçüncü ülke para birimlerine olan ihtiyacı azaltabilecek yeni bir araç sağlıyor. Mısır'ın 2024'te BRICS'e katılmasıyla birlikte Yeni Kalkınma Bankası ve yerel para kullanımına ilişkin mekanizmalar da Pekin-Kahire ekonomik ilişkisinin daha geniş finansal mimariye bağlanmasının önünü açmakta.

Mısır basını: Yeni bir başlangıç noktası

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinpin’in Mısır ziyareti ülke basını tarafından da yakından takip ediliyor. Ahram Online'da yayımlanan değerlendirmelerde ziyaret, dünya ekonomisindeki güç ve teknoloji merkezlerinin yeniden dağıldığı bir dönemde Kahire'nin dış politika seçeneklerini genişletmesi açısından ele alındı.

Çin medyasındaki değerlendirmelerde ise 70 yıllık ilişkinin siyasi güveninin artık kalkınma ortaklığına dönüştüğü görüşü öne çıkıyor. Xinhua, Kuşak ve Yol İnisiyatifi ile Mısır'ın 2030 Vizyonu arasındaki uyumun temiz enerji, dijital altyapı, uzay teknolojileri ve tarım gibi yeni sektörlere yayıldığına dikkat çekiyor. Çin kamuoyuna ilişkin Global Times araştırmasında da Mısır'ın katılımcılar tarafından ağırlıklı olarak “dost ülke” veya “stratejik ortak” şeklinde görülmesi, ilişkilerin yalnızca yönetimler arası diplomasiyle sınırlı kalmadığı şeklinde yorumlanmakta.

Değerlendirmede, 1740 üründe bugünden itibaren ortalama yüzde 9,5 fiyat indirimi uygulanacağı, ancak programın ekimde sona ereceği belirtilerek şirketlerin bu tarihten sonra yeniden zam yapabileceği ve hayat pahalılığının kış aylarında da gündemde kalabileceği ifade edildi. Yazıda ayrıca Orta Doğu'daki gelişmeler nedeniyle petrol fiyatlarında yaşanan dalgalanmaların tedarik zincirine yansımaya başladığı ve bunun Yunanistan'daki fiyatlar üzerinde de baskı oluşturabileceği değerlendirmesine yer verildi.

Teknolojik bağımlılık sorgulanıyor

To Pontiki gazetesi ise "Aşil Kalkanı mı İsrail koltuk değneği mi? 3 milyar, bağımlılık ve tehlikeli jeopolitik bahis" başlıklı analizinde, anlaşmanın Yunanistan'ı uzun vadeli olarak İsrail savunma sistemlerine bağlayabileceğine işaret etti. Yazıda, "Neden İsrail, neden bu büyüklükte bir anlaşma ve neden bu kadar derin teknolojik bağımlılık?" soruları yöneltilerek, Yunanistan'ın ulusal savunmasının önemli bir bölümünün İsrail sistemlerine bağlanmasının yaratabileceği siyasi ve stratejik sonuçların tartışılması gerektiğine vurgu yapıldı. Anlaşmanın yalnızca askeri değil, siyasi ve jeopolitik sonuçları bulunduğuna işaret edilen analizde, İsrail ile giderek derinleşen stratejik ilişkinin Atina'nın gelecekte Tel Aviv'e karşı bağımsız politika yürütme imkanını sınırlayabileceği kaydedildi. News247 haber sitesinde yayımlanan değerlendirmede ise İsrail ile yapılan anlaşmanın Yunanistan'ı Orta Doğu'daki çatışmalara daha fazla dahil edebileceği vurgulandı. Yazıda, İsrail'in Gazze politikası nedeniyle uluslararası alanda yoğun eleştirilerle karşılaştığı bir dönemde Atina'nın yaklaşık 3 milyar avroluk anlaşmayla İsrail'e ekonomik destek sağladığı görüşü dile getirildi.

Yunanistan'ın Arap dünyasıyla uzun yıllara dayanan ilişkilerine de dikkat çeken değerlendirmede, ülkenin savunmasını güçlendirmesinin gerekli olduğu, ancak bunun İsrail ile bu ölçüde yakın bir stratejik bağ kurulmadan da gerçekleştirilebileceği belirtildi. Koutipandoras haber sitesi de anlaşmayı İsrail savunma sanayisine aktarılacak kaynak üzerinden eleştirdi. Sitede, yaklaşık 3 milyar avroluk tutarın Yunanistan'ın 2026 için öngörülen doğrudan vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 5,34'üne karşılık geldiği hesaplandı. Haberde, söz konusu miktarın vatandaşların vergileriyle karşılanacağı vurgulanarak, bu büyüklükteki bir kaynağın İsrail savunma sanayisine aktarılmasına tepki gösterildi. Yunanistan'da muhalefetteki partiler de "Aşil Kalkanı" anlaşmasına tepki göstermiş, İsrail ile savunma alanındaki ilişkilerin derinleşmesini ve anlaşmanın yaklaşık 3 milyar avroluk maliyetini eleştirmişti.

Xi, “Eşit ve Düzenli Çok Kutuplu Bir Dünyanın Desteklenmesi, Daha Adil ve Makul Küresel Yönetişimin Sağlanması” başlıklı konuşmasında, toplantının Birleşmiş Milletler’in rolünün güçlendirilmesi ve çok kutuplu bir dünyanın inşa edilmesine odaklandığına işaret etti. Xi, bunun SİÖ’nün küresel yönetişimin reform yoluyla iyileştirilmesine yönelik sorumluluğunu ortaya koyduğunu belirtti.

“Dünyanın ne tür bir çok kutupluluğa ihtiyacı var? Taraflar çok kutupluluğa nasıl katılmalı ve onu nasıl teşvik etmeli?” sorularına dikkat çeken Xi, uluslararası topluma fikir birliğini artırarak hem pratik hem de tarihsel sınavlardan geçebilecek doğru tercihi yapma çağrısında bulundu.

Çin’in sorumlu büyük bir ülke olarak eşit ve düzenli bir dünyanın çok kutupluluğunu aktif biçimde savunduğunu vurgulayan Xi, tüm ülkelerin büyüklükleri, güçleri veya zenginlikleri ne olursa olsun haklar, fırsatlar ve kurallar bakımından eşit olması gerektiğini kaydetti.

Küresel Güney ülkelerinin çok kutuplu dünya düzeninin önemli bir parçası ve çok kutupluluğun ilerletilmesinde kilit bir güç olduğuna dikkat çeken Xi, bu ülkelerin uluslararası meselelerdeki temsiliyetinin ve söz hakkının artırılması gerektiğini ifade etti.

Tüm insanlığın ortak değerlerinin yaygınlaştırılması gerektiğine işaret eden Xi, çifte standartlar, istisnacılık, müdahalecilik, zorbalık ve orman kanunu reddedilerek uluslararası ilişkilerde hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Özellikle büyük ülkelerin kurallara uyma ve hukukun üstünlüğüne bağlılık konusunda öncülük etmesi ve küresel zorluklarla iş birliği içinde mücadele etmesi çağrısını yapan Xi, Birleşmiş Milletler’in otoritesi ve canlılığının yeniden güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Xi ayrıca çeşitli küresel ve bölgesel çok taraflı mekanizmaların daha koordineli ve etkin hâle getirilmesi gerektiğini belirtti.

Xi Jinping, teknolojik devrim ve kalkınmanın kazanımlarından tüm ülkelerin halklarının yararlanabilmesi için kalkınma konularına odaklanılması, açılım ve iş birliği anlayışına bağlı kalınması ve dijital uçurum ile yapay zekâ alanındaki uçurumun kapatılması gerektiğini de kaydetti.

Xi Jinping, tüm taraflara eşitliğe dayalı, düzenli ve çok kutuplu bir dünya düzeni oluşturmak, daha adil ve hakkaniyetli bir küresel yönetişim sistemini geliştirmek ve insanlığın ortak kader topluluğunun inşasını hızlandırmak üzere birlikte çalışma çağrısında bulundu.

SİÖ’nün rolünün daha etkin hâle getirilmesine yönelik önerilerde bulunan Xi, Avrasya’nın refahına ve kalkınmasına örgütün gücüyle katkı sağlanması, Küresel Güney’in güçlenmesine SİÖ’nün fikir ve birikimiyle destek verilmesi ve küresel yönetişim sisteminin reformu ile geliştirilmesine somut adımlarla öncülük edilmesi gerektiğini belirtti.

SİÖ Dönem Başkanı Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un başkanlık ettiği toplantıya Belarus, Hindistan, İran, Kazakistan, Pakistan, Rusya, Tacikistan ve Özbekistan liderlerinin yanı sıra Moğolistan, Azerbaycan, Ermenistan, Mısır, Laos, Türkiye, Vietnam ve Togo dâhil davetli ülkelerin liderleri katıldı. Toplantıda ayrıca BM Genel Sekreteri António Guterres ile çeşitli uluslararası ve bölgesel kuruluşların temsilcileri yer aldı.

Xi, toplantı öncesinde Caparov’un katılımcı heyetlerin başkanları onuruna verdiği karşılama yemeğine katıldı ve aile fotoğrafı çektirdi.

Toplantıda konuşma yapan Aliyev, Azerbaycan'la Ermenistan arasında yürütülen barış sürecinden söz etti. Aliyev, bir yılı aşkın süre önce Azerbaycan ve Ermenistan'ın barış anlaşmasının metnini paraf ederek 30 yıldan fazla süren çatışmaya son verdiğini belirterek, "Uzun yıllar çatışma bölgesi olan Güney Kafkasya, barış bölgesine dönüşmektedir" şeklinde konuştu.

Azerbaycan olarak Ermenistan'a petrol ürünleri tedarik ettiklerini ve üçüncü ülkelerin yük transitini sağladıklarını bildiren Aliyev, "Ermenistan ile karşılıklı ticaret hacmini artırmak, ürün yelpazesini genişletmek ve yeni kara ulaşım hatları oluşturmak üzerinde çalışıyoruz" dedi.

Aliyev, ülkesinin toprakları işgal altında bulunduğu zaman Birleşmiş Milletlerin (BM) bu durumu çözüme kavuşturmak için hiçbir rol oynamadığını söyleyerek, Azerbaycan'ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tamamen kendisinin yeniden tesis ettiğini kaydetti.

​BM Güvenlik Konseyi kararlarının kısa sürede uygulanmasının ve uygun mekanizmaların geliştirilmesinin gerekliliğini vurgulayan Aliyev, "Bu yapıldığı takdirde, BM'nin otoritesinin ve örgütün çatışmaların çözümündeki rolünün artmasına katkı sağlayacaktır. Yakın zamana kadar ve dört yıl boyunca Bağlantısızlar Hareketine başkanlık eden Azerbaycan, uluslararası ilişkilerde çok taraflılık ilkesinin güçlendirilmesine katkıda bulunmaya devam edecektir" ifadelerini kullandı.

Ateşkese rağmen İsrail saldırılarının sürdüğü Gazze'de son 24 saatte 6 kişinin hayatını kaybettiği, bunlardan birinin daha önceki saldırılarda aldığı yara nedeniyle kurtarılamadığı ve 13 kişinin yaralandığı belirtildi. Gazze'de ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in saldırılarında 1326 kişinin yaşamını yitirdiği, 4 bin 398 kişinin yaralandığı, enkaz altından ise 815 kişinin cenazesinin çıkarıldığı ifade edildi.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda toplam can kaybının 73 bin 462'ye, yaralı sayısının 174 bin 509'a yükseldiği bildirildi.

Gazze Şeridi'nde enkaz altında hala binlerce cenazenin bulunduğu belirtiliyor.

Putin, toplantıda yaptığı konuşmada, ŞİÖ'ye ilginin arttığını belirterek, "Eşitlik temelinde, birbirimizin çıkarlarına, değerlerine, kültürüne ve geleneklerine saygı duyarak dürüst ve karşılıklı yarara dayalı işbirliğine açığız." dedi.

BM'nin rolüne ilişkin ise Putin, "BM, küresel meselelerde merkezi bir role sahip ve gelecekte de bu rolü sürdürmeli. BM, diyalog, diplomasi ve işbirliği için eşsiz bir platform işlevi görüyor." diye konuştu.

Putin, dünyada değişikliklerin yaşandığına işaret ederek, "BM’nin çalışmalarında her şeyin memnun edici olduğunu söylemek mümkün değil. Aslında bu, BM'nin kuruluşundan bu yana hep böyle oldu." ifadelerini kullandı.

BM'nin büyük potansiyele sahip olduğunu ancak bunun keşfedilmediğini belirten Putin, "BM'nin etkinliğinin artırılması, BM Güvenlik Konseyi dahil BM organlarında Küresel Güney ve Doğu ülkelerinin temsilinin genişletilmesi, BM’nin küresel siyaset ve ekonomide ortaya çıkan köklü dönüşümlere uyarlanmasına yönelik girişimlerin yoğunlaştırılması önemli." değerlendirmesinde bulundu.

Putin, çok kutuplu dünya düzeninin inşa edilmesinin önemini vurgulayarak, bu sürecin kaçınılmaz olduğunun altını çizdi.

Birçok ülkenin kendi kaderini belirlemeye ve çıkarlarını savunmaya çalıştığına dikkati çeken Putin, bu bağlamda BM'nin çalışmalarına ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Putin, "BM, ülkelerin çıkarlarını uzlaştıran temel mekanizma olarak işlevini korumalı. BM bunun için kuruldu. BM, herhangi bir ülkenin veya ülke grubunun çıkarlarını savunan bir örgüt haline dönüşmemeli. BM Şartı, ileride de uluslararası hukukun temel kaynağı olmalı." ifadelerini kullandı.

Nepal'de yaşanan doğal felakette vatandaşlarını kaybeden ülkelere taziyelerini ileten Erdoğan, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov başta olmak üzere Zirve'nin düzenlenmesinde emeği geçenlere teşekkür etti.

Diyalog Ortaklığına kabul edilen Laos'u tebrik eden Erdoğan, Kırgızistan'a Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2027-2028 Geçici Üyeliğine seçilmiş olmasından ötürü başarılar diledi.

"Teşkilat, çok kutuplu düzenin vazgeçilmezlerinden biri haline gelmiştir"

Zirvede, çok kutuplu uluslararası sisteme katkıları ele alacak olmalarını kıymetli bulduğunu vurgulayan Erdoğan, şöyle konuştu:

"Yaklaşık 3,5 milyar insanı ve 35 trilyon dolarlık yurt içi hasılayı temsil eden Şanghay İşbirliği Teşkilatı son 25 yılda çok kutuplu düzenin vazgeçilmez unsurlarından biri haline gelmiştir. Asya Pasifik Bölgesi'yle Orta Doğu'yu aynı zeminde buluşturan Teşkilat'ı, Birleşmiş Milletler'in destekleyicisi ve tamamlayıcısı olarak görüyoruz. Şanghay İşbirliği Teşkilatı her şeyden evvel bizim bölgesel sahiplenmeyi merkeze alan çok boyutlu dış politikamızla örtüşen bir yapıya sahiptir. Türkiye olarak etrafımızda yaşanan çatışmaların diyalog ve diplomasi yoluyla çözüme kavuşturulması için sorumluluk alıyor, bölgemizle birlikte tüm dünyada barış için, huzur ve istikrar için çalışmaya devam ediyoruz."

"Her alanda işbirliğimizi ilerletmenin gayreti içinde olacağız"

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Şanghay İşbirliği Örgütünün önemine değinerek, şu ifadeleri kullandı:

"Teşkilat'ın sadece barış ve istikrarın temininde değil, halklarımızın refahı için çok önemli olan kesintisiz ve güvenli ulaştırma koridorlarının tesisiyle enerji arzı güvenliği gibi alanlarda da rol oynayabileceğini düşünüyoruz. Ülkemizin Teşkilat coğrafyasının Batı pazarlarına erişimi noktasında bilhassa enerji koridorlarının çeşitlendirilmesi ve jeopolitik risklerin yönetilmesinde kritik rolünün altını çizmek istiyorum. Hazar Geçişli Orta Koridor Girişimi'ni, Kuşak ve Yol Girişimi'yle de uyumlu hale getirilmesini istiyor, bu bağlamda Teşkilat bünyesindeki işbirliğine büyük önem veriyoruz. Yükselen bir yıldız olarak gördüğümüz Şanghay İşbirliği Teşkilatıyla her alanda işbirliğimizi ilerletmenin gayreti içinde olacağız."

"İklim değişikliğiyle mücadelede üzerimize düşeni yapmayı hedefliyoruz"

Adil düzen arayışlarının temel gayelerinden birinin de gelecek nesillere daha istikrarlı, müreffeh ve yaşanabilir bir dünya bırakmak olduğunu dile getiren Erdoğan, şunları kaydetti:

"İklim değişikliği, düzensiz göç, terörizm, sınır aşan suçlar ve gıda güvenliği gibi meseleler artık birçok ülke için tehdit teşkil etmektedir. Türkiye olarak iklim değişikliğinin farklı coğrafyalar üzerindeki olumsuz etkileriyle mücadelede üzerimize düşeni yapmayı hedefliyoruz. Bu amaçla 11-12 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da COP31 Zirvesi'ne ev sahipliği yapacağız. Bu önemli zirvede siz değerli dostlarımızı da aramızda görmekten büyük bir memnuniyet duyacağımızı ifade etmek isterim. Sözlerime son verirken, Teşkilat'ımızın Şanghay ruhundan aldığı motivasyonla gerçek anlamda çok kutuplu bir dünya inşa edilmesinde önemli rol üstleneceğine inandığımı bir kez daha vurguluyorum. Kırgızistan'dan dönem başkanlığını devralacak olan Pakistan'a başarılar diliyor, toplantılarımızın bölgemiz ve ülkelerimizin ortak geleceği için hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum."

"İsrail'in saldırılarıyla 74 bin insanın hayatını kaybettiğini unutmamalıyız"

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Mekke Savunma İttifakı'na da değinerek, konuşmasını şöyle tamamladı:

"Suudi Arabistan ve Pakistan'la hayata geçirdiğimiz Mekke Savunma İttifakı, bölgesel sahiplenme ve kolektif caydırıcılık temelinde bölge ve dünya barışına, istikrarına önemli katkılar sağlayacaktır. Barışı konuşurken İsrail'in saldırıları nedeniyle çoğu çocuk ve kadın 74 bin insanın hayatını kaybettiği Gazze'yi ve Lübnan'ı unutmamalıyız. Bu saldırgan politikanın bedelini tüm bölgemiz ödemektedir. Tekrar Kırgızistan'dan dönem başkanlığını devralacak olan Pakistan'a başarılar diliyor, toplantılarımızın bölgemiz ve ülkelerimizin ortak geleceği için hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum."

Washington, Falkland Adaları’nın hangi ülkeye ait olduğu konusunda tarafsız bir tutum sergiliyor. Ancak ABD, fiili olarak Birleşik Krallık’ın adalar üzerindeki yönetimini tanıyor. Arjantin ise uzun yıllardır “Malvinas” olarak adlandırdığı adalar üzerinde egemenlik iddiasında bulunuyor. Trump’ın Falkland üzerinden Londra'ya verdiği gözdağı, NATO harcamalarının artırılması baskısından bağımsız değil. ABD Başkanının başkanlığının iki döneminde de önceliği, müttefiklerini daha fazla savunma harcaması yapmaya zorlamak oldu. NATO ülkelerini ABD’nin güvenlik yükünü yeterince paylaşmamakla, başka bir ifadeyle “bedavacılık” yapmakla suçlayan Trump, müttefiklerin savunma katkılarını yükseltmeleri gerektiğini savunuyor. Geçen yıl Lahey’de düzenlenen NATO Zirvesi’nde müttefik ülkeler, 2035 yılına kadar GSYH’lerinin yüzde 5’ini savunma ve güvenlikle bağlantılı harcamalara ayırma konusunda anlaşmıştı.

Ancak İngiltere, savunma harcamalarındaki taahhütlerinden geri adım atabileceği sinyali verince, ABD basını da Washington'un Falkland Adaları'nı öne sürebileceğini iddia etmişti. Geçen hafta ABD’li bir yetkili, İngiltere’nin savunma harcamaları konusundaki taahhütlerini yerine getirmemesi halinde Washington’ın Falkland Adaları’na ilişkin tutumunu değiştirebileceği yönünde demeç verdi. Şimdi de Trump, ”adalara yönelik tutumun değişebileceği” sinyalini veriyor. Falkland Adaları'na dair tartışma sonrası gözlerin çevrildiği Londra'dan ise geri adım gelmedi. İngiltere Maliye Bakanı John Healey, savunma harcamalarının GSYH'nin yüzde 3'üne çıkarılması hedefinin ekim bütçesinde açıklanmayacağını duyurdu. Healey, Kuzey Carolina'daki G20 toplantısında The Times'a yaptığı açıklamada, "İlk kez harcama incelemesinde 2035'te GSYH'nin yüzde 3,5'i olan NATO taahhüdüne nasıl ulaşacağımıza dair net bir yol ortaya koyacağız. Bunun bir parçası olarak yüzde 3 hedefi için de tarih belirleyeceğiz" dedi.

Yüzde 3 hedefi için sabır istedi

Savunma harcamaları şu anda GSYH'nin yüzde 2,6'sı seviyesinde bulunuyor ve bunu yüzde 2,7'nin üzerine çıkarmaya yönelik henüz bir plan açıklanmış değil. Yüzde 3 seviyesine 2030'a kadar ulaşmanın yıllık yaklaşık 10 milyar sterlin ek maliyet gerektireceği belirtiliyor.Healey, yüzde 3 hedefine "yüzde 100" bağlı olduğunu söylerken, bu takvimin ekim bütçesinden sonraya bırakılmasını savundu.

Healey, haziran ayında Savunma Bakanlığı görevinden, Hazine'nin 2030'a kadar yüzde 3 hedefi için gerekli finansmanı sağlamamasını gerekçe göstererek istifa etmişti. O dönemde ülkenin artan tehditlerle karşı karşıya olduğunu ve savunma için daha fazla kaynak ayrılması gerektiğini söylemişti.

Falkland Adaları tartışması

Falkland Adaları’nın kime ait olduğu meselesi, 1982’de Birleşik Krallık ile Arjantin arasında yaşanan savaştan çok daha eskiye uzanan ve sömürgecilik, egemenlik ve kendi kaderini tayin hakkının karşı karşıya geldiği bir anlaşmazlık. İngiltere adalar üzerinde 1690’da hak iddiasında bulunurken, Fransa ve daha sonra İspanya da bölgede yerleşimler kurdu. Arjantin’in bağımsızlığını kazanmasının ardından Buenos Aires, adalar üzerindeki egemenlik iddiasını sürdürdü.

İngiltere 1833’te Arjantin’in adalardaki yerleşimini sona erdirerek kontrolü ele geçirdi ve o tarihten bu yana adaları yönetiyor. Arjantin ise bu hamleyi sömürgeci bir işgal ve egemenliğinin ihlali olarak değerlendiriyor. Bu nedenle Buenos Aires yönetimi adaları hâlâ “Malvinas” adıyla anıyor.

1982’de Arjantin’in adaları işgal etmesiyle başlayan savaş, İngiltere’nin askeri operasyonuyla adaların yeniden İngiliz kontrolüne girmesiyle sonuçlandı. Ancak savaşın sona ermesi, egemenlik tartışmasını ortadan kaldırmadı.

Washington-Londra ilişkilerinde yeni gerilim riski

ABD’nin Falkland Adaları konusundaki pozisyonunu değiştirmesi, İngiltere açısından yalnızca diplomatik değil, sembolik ve stratejik bir darbe anlamına gelebilir. 1982 yılında Arjantin’in adaları işgal etmesinin ardından dönemin Başbakanı Margaret Thatcher yönetimindeki İngiltere bölgeye askeri güç göndermiş ve adaların kontrolünü yeniden ele geçirmişti. Savaşta 649 Arjantinli ve 255 İngiliz askeri hayatını kaybetmişti. Dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan ise o dönem cunta tarafından yönetilen Arjantin ile de müttefik olmasına rağmen savaş sırasında Birleşik Krallık'a güçlü diplomatik destek vermişti.

ABD’nin İngiltere’nin savunma harcamalarını artırması için Falkland meselesini pazarlık unsuru haline getirmesi, iki ülke arasındaki güven ilişkisini zorlayabilecek bir gelişme olabilir. Trump’ın Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei ile yakın ilişkisi de Falkland tartışmasını daha hassas hale getiriyor.

Türkiye'de son zamanlarda yaz ayının gelmesiyle birlikte orman yangınlarında artış yaşanmaya başladı. İstanbul, İzmir ve Antalya ilçelerinde yangın kurtarma çalışmaları devam ediyor