Kore Yarımadası'nın 1910-1945 yılları arasındaki Japon sömürge yönetiminden kurtuluşunun 81. yıl dönümü dolayısıyla bir konuşma yapan Lee, 2 Haziran'da yürürlüğe giren "Japonya Yanlısı ve Ulusal Çıkarlara Aykırı İşbirlikçilerin Mal Varlıklarına El Konulmasına İlişkin Özel Yasa" kapsamında, söz konusu kişilerin tarih önünde sorumlu tutulacağını ifade etti.

Komite aralık ayında yeniden kurulacak

Yeni düzenleme kapsamında, Japonya yanlısı işbirlikçilerin gizli servetlerinin tespit edilmesi ve geçmişe dönük olarak bu varlıklara el konulması amacıyla yeni bir soruşturma komitesinin aralık ayında kurulması planlanıyor. Komitenin beş yıla kadar faaliyet göstermesi ve özellikle daha önce tespit edilemeyen varlıkların izini sürmesi bekleniyor.

Güney Kore'de Japon yanlısı işbirlikçilerin tasfiye edilmesine yönelik girişimler, 1945'teki bağımsızlığın ardından önemli siyasi engellerle karşılaştı. Bu sürecin en önemli dönüm noktalarından biri, 1949'da ulusal çıkarlara aykırı eylemleri soruşturmak amacıyla kurulan özel komitenin dağıtılması oldu.

Tarihsel hesaplaşmaya yönelik kamuoyu baskısının artmasının ardından ilk kapsamlı Japon yanlısı varlık soruşturma komitesi Temmuz 2006'da kuruldu. Dört yıl görev yapan komite, 168 kişiyi Japon yanlısı işbirlikçi olarak belirledi ve dönemin piyasa değerleriyle yaklaşık 237,3 milyar won (yaklaşık 167,3 milyon dolar) değerindeki 2 bin 359 parsel araziye el koydu.

Gizli varlıkların izini sürmek hedefleniyor

Ancak önceki komitenin çalışmaları büyük ölçüde tapu ve arazi kayıtları üzerinden izlenebilen varlıklara odaklandı. Bu durum, gizli finansal varlıkların veya daha önce satılarak üçüncü kişilere devredilen mülklerin takip edilmesini zorlaştırdı.

Yeni yasa, bu boşlukları kapatmayı ve varlık takibini genişletmeyi amaçlıyor. Buna göre, Japonya yanlısı bir işbirlikçiye ait varlık daha önce satılmış veya üçüncü bir kişiye devredilmiş olsa dahi, devlet satıştan elde edilen ekonomik kazancın izini sürerek gerekli durumlarda bu gelirlere el koyabilecek.

Yeni komitenin ayrıca, uzun süredir gizli kalan varlıkların ortaya çıkarılmasına yardımcı olan muhbir ve ihbarcıları teşvik etmek amacıyla bir ödül sistemi uygulaması planlanıyor.

Gelirler bağımsızlık aktivistlerine aktarılacak

El konulan varlıklar ve bu varlıkların tasfiyesinden elde edilen gelirlerin, öncelikle Kore'nin bağımsızlık mücadelesine katılan aktivistlerin ve onların hayatta olan ailelerinin desteklenmesi için kullanılması öngörülüyor. Bu kapsamda sosyal yardım, geçim desteği ve onursal destek projelerine öncelik verilmesi bekleniyor.

Öte yandan kamuoyunda, Japonya yanlısı işbirlikçilerin varlıklarına el koymanın kapsamının daha da genişletilmesi yönünde çağrılar bulunuyor. Bu kapsamda özel yasada değişiklik yapılması veya uygulamaya ilişkin kararnamelerin yeniden düzenlenmesi gündemde.

Yetkililer ve tarih araştırmacıları, bu tür yasal değişiklikler yapılmadığı takdirde sömürge dönemi işbirliğiyle bağlantılı bazı gizli varlıkların hukuken dokunulmaz kalabileceğine dikkat çekiyor.

Yapay zekâ destekli takip sistemi gündemde

Yeni dönemde geleneksel ve büyük ölçüde analog soruşturma yöntemlerinin yerine daha gelişmiş teknolojilerin kullanılması da gündemde. Bu kapsamda yapay zekâ tabanlı ontoloji teknolojilerinin yerel yönetimlerin arazi kayıtları ve ihbarcı ödül sistemiyle entegre edilmesi öneriliyor.

Böyle bir sistemin, farklı dönemlere ait mülkiyet kayıtları, arazi devirleri ve ekonomik bağlantılar arasındaki ilişkileri analiz ederek daha önce izine ulaşılamayan varlıkların tespit edilmesine yardımcı olması hedefleniyor.

Güney Kore'nin komiteyi yeniden faaliyete geçirme kararı, Japon sömürge yönetimiyle işbirliği yapanların mirasıyla ilgili tartışmaların ülkede hâlâ canlı olduğunu ve tarihsel hesaplaşmanın devlet politikası düzeyinde yeniden ele alındığını gösteriyor.

Savaşın, ABD ile yapılan mutabakat zaptı temelinde sona ermesi gerektiğini belirten Cevani, Hürmüz Boğazı'nın ancak ABD'nin mutabakattaki taahhütlerini yerine getirmesinin ardından açılacağını ifade etti.

Cevani, "Hürmüz Boğazı ve burada geçerli olan düzen hiçbir zaman savaş öncesindeki haline dönmeyecek." dedi.

Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki statüsüne ilişkin tartışmalara da değinen Cevani, boğazın yalnızca İran ile Umman arasında bir su yolu olarak ele alınmasının ancak savaşın sona erdiğinin kesinleşmesinin ardından gündeme gelebileceğini söyledi.

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in daveti üzerine Ürdün Hâşimi Krallığı Kralı II. Abdullah bin el-Hüseyin, 18-24 Ağustos tarihlerinde Çin’i ziyaret edecek.

Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Siyasi Bürosu Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin daveti üzerine Şili Dışişleri Bakanı Francisco Pérez Mackenna da 18-22 Ağustos tarihlerinde Çin’e resmî ziyaret gerçekleştirecek.

Akşam saatlerinde Mladenov ve Gazze Barış Kurulu'nda yer alan eski İngiltere Başbakanı Tony Blair ile İsrail'e ulaşan Kushner'in, Netanyahu ile bir araya gelmesi ve görüşmede Gazze Barış Planı'nın ikinci aşamasına geçiş sürecinin ele alınması bekleniyor.

The Times of Israel'in bir Arap diplomata dayandırdığı habere göre, Kushner Gazze'deki saldırıları durdurmanın ve Hamas'ın silahsızlanmaya başlaması durumunda İsrail'in geri çekilmesini sağlamanın yanı sıra, Ekim 2025 ateşkesinin bir parçası olarak verilen insani yardımla ilgili taahhütlerin yerine getirilmesi için Netanyahu ile görüşecek.

Gazze Şeridi'nde ateşkes anlaşmasının ilk aşaması 10 Ekim 2025’te yürürlüğe girmişti. Ateşkes, esir takası ve insani yardımların artırılmasını öngören anlaşmaya rağmen İsrail'in saldırıları ve yardım girişine yönelik kısıtlamaları sürmüştü.

Karşılaşmaların rövanşları ise 25-26 Ağustos'ta oynanacak. Tamamı TSİ 22.00'de başlayacak play-off turu ilk maçlarının programı şöyle:

Yarın:

Fenerbahçe - Olimpik Lyon (Fransa)

Levski Sofya (Bulgaristan) - AEK (Yunanistan)

Dinamo Zagreb (Hırvatistan) - Viking (Norveç)

19 Ağustos Çarşamba:

Celtic (İskoçya) - LASK (Avusturya)

Slovan Bratislava (Slovakya) - Celje (Slovenya)

Hapoel Beer-Sheva (İsrail) - Sabah (Azerbaycan)

NEC Nijmegen (Hollanda) - Bodo/Glimt (Norveç)

Depremin vahametini artıran en büyük etkenlerden biri gece saatlerinde olmasıydı. Milyonlarca insan yaklaşık 45 saniye süren depreme uykularında yakalandı. Kocaeli'nin Gölcük ilçesi, İzmit, Değirmendere, Adapazarı, Yalova ve İstanbul'un Avcılar ilçesi en ağır hasarın yaşandığı bölgeler arasında yer aldı. Deprem, Ankara'dan İzmir'e kadar geniş bir bölgede hissedildi.

16 milyon kişi etkilendi

Resmi verilere göre depremde 17 bin 480 kişi hayatını kaybetti, 23 bin 781 kişi yaralandı. Yaklaşık 200 bin kişi evsiz kaldı. 66 bin 441 konut ve 10 bin 901 iş yeri yıkıldı. 285 bin 211 konut ile 42 bin 902 iş yerinde hasar tespit edildi. Depremden yaklaşık 16 milyon kişinin etkilendiği düşünülüyor.

En ağır kayıp Kocaeli'nde yaşandı. Gölcük ve çevresi depremden en fazla etkilenen bölgelerin başında geldi. Sakarya'nın Adapazarı ilçesi ve Yalova'da da çok sayıda bina yıkıldı. İstanbul'da özellikle Avcılar'da büyük hasar meydana geldi.

Günlerce süren arama kurtarma

Depremin hemen ardından bölgede arama kurtarma çalışmaları başlatıldı. Ancak iletişim ve ulaşım altyapısındaki sorunlar, enkazların büyüklüğü ve dönemin afet müdahale kapasitesinin yetersizliği çalışmaları zorlaştırdı.

Evlerini kaybeden binlerce kişi parklarda, açık alanlarda ve boş arazilerde kurulan çadırlarda yaşamaya başladı. Çadır kentlerde sağlık merkezleri oluşturuldu, sahra hastaneleri kuruldu ve bölgeye Türkiye'nin farklı kentlerinden yardım malzemeleri gönderildi.

Depremzedelerin barınma ihtiyacının karşılanması için geçici konutların yanı sıra zaman içinde kalıcı konut projeleri de başlatıldı. Deprem bölgesinde on binlerce kalıcı konutun yapımına geçildi.

Okulların açılışı ertelendi

Deprem eğitim hayatını da doğrudan etkiledi. Hasar gören okullar nedeniyle deprem bölgesinde eğitim öğretim kademeli olarak başlatıldı.

Bazı bölgelerde okulların açılışı ertelendi; öğrencilerin eğitim göreceği binalarda güvenlik ve hasar tespit çalışmaları yapıldı. Böylece eğitim, depremden en ağır etkilenen yerlerde normal takvimden daha geç başladı.

Türkiye'nin deprem mevzuatı değişti

17 Ağustos, Türkiye'de yalnızca büyük bir yıkımın değil, yapılaşma ve afet yönetimi anlayışında değişimin de başlangıcı oldu.

Depremden kısa süre sonra yapıların denetlenmesine yönelik yeni düzenlemeler gündeme geldi. 1999 sonrasında çıkarılan 595 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapı denetimine ilişkin yeni bir sistem oluşturulmaya çalışıldı. Ancak bu düzenleme daha sonra yürürlükten kaldırıldı ve 2001 yılında 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun yürürlüğe girdi.

4708 sayılı kanunla yapıların proje aşamasından başlayarak belirli kurallar çerçevesinde denetlenmesi amaçlandı. Yapı denetim kuruluşları ve laboratuvarlar sistemin önemli unsurları haline geldi. Uygulama önce 19 ilde başlatıldı, 2011 itibarıyla Türkiye genelinde uygulanmaya başladı.

Böylece yeni binaların deprem yönetmeliğine, projeye ve teknik standartlara uygun yapılmasının denetlenmesi konusunda daha sistemli bir yapı oluşturuldu.

Zorunlu deprem sigortası geldi

1999 depremlerinin ardından atılan önemli adımlardan biri de zorunlu deprem sigortası oldu.

Deprem sonrasında çıkarılan düzenlemelerle konutların depreme karşı sigortalanması konusunda yeni bir sistem oluşturuldu. Daha sonraki yıllarda bu sistem Türkiye'de Doğal Afet Sigortaları Kurumu, yani DASK üzerinden yürütülmeye başlandı.

Amaç, olası depremlerde devletin ve vatandaşın üzerindeki ekonomik yükü azaltmak ve deprem sonrasında vatandaşların konut zararlarının belirli ölçüde karşılanmasını sağlamaktı.

Üç ay geçmeden ikinci büyük deprem

Türkiye, 17 Ağustos'un yaralarını henüz saramadan 12 Kasım 1999'da ikinci büyük depremle sarsıldı.

Saat 18.57'de meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki Düzce Depremi yaklaşık 33 saniye sürdü. Merkez üssü Düzce olan deprem, özellikle Düzce ve Kaynaşlı'da büyük yıkıma neden oldu. Bolu ve Sakarya da depremden etkilendi.

Düzce'de 463, Kaynaşlı'da 316 kişinin hayatını kaybettiği depremde toplam can kaybı 845 olarak kayıtlara geçti. 2 bin 678 kişi yaralandı.

12 Kasım depremi, 17 Ağustos'ta hasar gören yapıların bir bölümünü de yeniden etkiledi. Depremzedelerin önemli bir bölümü ikinci kez evlerinden ayrılmak zorunda kaldı.

1999 depremleri Türkiye için milat oldu

17 Ağustos ve 12 Kasım depremleri Türkiye'de yapı güvenliği ve afet yönetimi konusunda ciddi bir dönüşüm başlattı.

Yapı denetim sistemi yeniden düzenlendi, deprem yönetmelikleri geliştirildi, zorunlu deprem sigortası uygulamaya konuldu ve afet sonrasında kalıcı konut üretimine yönelik yeni modeller oluşturuldu.

Ancak 1999 depremlerinin en önemli miraslarından biri, deprem riskinin yalnızca deprem meydana geldiğinde değil, depremden çok önce ele alınması gerektiği gerçeği oldu.

Bugün 17 Ağustos'un 27'nci yıl dönümünde hayatını kaybedenler anılırken, Gölcük'ten Adapazarı'na, Yalova'dan Avcılar'a ve üç ay sonra Düzce ile Kaynaşlı'ya uzanan büyük yıkım, Türkiye'nin deprem gerçeğini bir kez daha hatırlatıyor.

1999 depremleri, on binlerce insanın hayatını değiştiren büyük bir felaket olmanın yanı sıra, Türkiye'nin yapılaşma ve afet politikalarında yeni bir dönemin de başlangıcı oldu.

Elektrik kesintisinin arama kurtarma faaliyetlerini engellediğine dikkati çeken yetkililer, depremde yaşamını yitirenlerin sayısının 53'e yükseldiğini, 135 kişinin yaralandığını belirtti.

Doğu Nusa Tenggara Eyaleti Valisi Melki Laka Lena da yaptığı açıklamada, arama kurtarma, tahliye, sağlık hizmetleri, barınma, ulaşım ve altyapı çalışmalarını hızlandırmak amacıyla 14 günlük "acil durum" ilan edildiğini duyurdu.

Deprem

Endonezya'nın Flores bölgesinde 15 Ağustos'ta 7,7 büyüklüğünde deprem meydana gelmiş, en büyüğü 6,2 olmak üzere en az 235 artçı sarsıntı kaydedilmişti.

Öte yandan, Kuzey Sumatra eyaletindeki Pematangsiantar kenti yakınlarında 6,9 büyüklüğünde bir deprem daha meydana gelmişti.

Depremde 900'den fazla ev yıkılmış, 450 ev hasar görmüş ve yaklaşık 5 bin kişi geçici barınma alanlarına yerleştirilmişti.

Heyelanlar, Flores bölgesi boyunca yerleşim yerlerini birbirine bağlayan yaklaşık 700 kilometrelik kara yolunun bazı bölümlerini ulaşıma kapatmıştı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 20,62 puan ve yüzde 0,15 artışla 14.192,88 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,11 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,40 düştü.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 1,09 ile tekstil deri, en çok gerileyen ise yüzde 1,01 ile menkul kıymet yatırım ortaklığı oldu.

Küresel piyasalar, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın sona erdirilmesine yönelik somut bir ilerleme sağlanamamasının etkisiyle haftaya temkinli başladı.

Orta Doğu kaynaklı jeopolitik gelişmeler piyasaların yönü üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor. ABD ile İran arasında devam eden gerilimin yanı sıra İsrail'in Lübnan'a yönelik yeni saldırıları ve ABD'nin İran'a yeni ekonomik yaptırımlar uygulayabileceğine ilişkin açıklamalar, jeopolitik belirsizlikleri artırıyor.

Analistler, bugün yurt içinde bütçe dengesi, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olacağını belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.400 puanın direnç, 14.100 ve 14.000 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.44 itibarıyla kapanışa göre yüzde 0,11 azalarak 88,42 dolar oldu.

Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün eylül vadeli varil fiyatı da 81,07 dolar olarak belirlendi.

Geçen hafta yüzde 5'in üzerinde artış kaydeden petrol fiyatları yeni haftanın ilk işlem gününde kısmi düşüş gösterirken ABD/İsrail-İran Savaşı'nın sona erdirilmesine yönelik somut bir ilerleme kaydedilememesi ve Orta Doğu'daki jeopolitik riskler düşüşü sınırladı.

ABD ile İran arasındaki gerilimin sürmesi, Hürmüz Boğazı'nda tankerlere yönelik saldırılar, ABD'nin İran'a yeni ekonomik yaptırımlar uygulayabileceğine ilişkin açıklamaları ve İsrail'in Lübnan'ın güneyine yönelik saldırıları petrol arzına yönelik riskleri canlı tutuyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İran'ın Tesnim Haber Ajansında yer alan habere göre, Katar ve Pakistan'ın aracı olarak yalnızca mesaj alışverişinde bulunduğunu ancak bunun müzakere anlamına gelmediğini belirterek, ABD ile müzakerelere yeniden başlama konusunda henüz bir karar almadıklarını ifade etti.

İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı'nda "güvenli güzergah" belirlemek için yapılan görüşmelerin sürdüğünü aktaran Erakçi, güzergah belirlendikten sonra dahi boğazın açılmasının ABD'nin uyması gereken diğer koşulların yerine getirilmesine bağlı olduğunu kaydetti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de Tahran ile Maskat arasında yaklaşık üç haftadır devam eden Hürmüz Boğazı konulu görüşmelerde ilerleme sağlandığını ve görüşmelerin "olumlu ve yapıcı" bir atmosferde sürdüğünü belirtti.

Öte yandan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ulusal petrol şirketi ADNOC'a ait bir tankerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişi sırasında hedef alındığını bildirdi. Bu durum, Hürmüz Boğazı'ndan petrol sevkiyatına ilişkin güvenlik endişelerini artırdı.

ABD'nin İran'a yeni ekonomik yaptırımlar uygulayabileceğine ilişkin açıklamalar da piyasaların odağında bulunuyor.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasını "süresiz olarak" sürdürebileceğini belirtirken, Hazine Bakanı Scott Bessent de ABD'nin yakında İran'a yönelik "benzeri görülmemiş" ekonomik tedbirler açıklayacağını söyledi.

İsrail ordusunun ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyine yönelik saldırılarını sürdürmesi ise Orta Doğu'da çatışmaların yayılabileceğine ilişkin endişeleri artırıyor.

Brent petrolde teknik olarak 89,31 doların direnç, 88,14 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Dolar/TL, saat 09.40 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,1 artışla 47,9010 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalarda avro/TL önceki kapanışının yüzde 0,3 üzerinde 55,5560'dan, sterlin/TL yüzde 0,2 artışla 64,9720'den işlem görüyor.

Dolar endeksi yüzde 0,2 düşüşle 99,5 seviyesinde bulunuyor.

ABD'de geçen hafta açıklanan makroekonomik verilerin beklentilerin altında gelmesiyle ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek ay politika faizinde değişikliğe gitmeme öngörüsü kuvvetlendi.

ABD'de perakende satışlar temmuzda artış beklentilerine rağmen yüzde 0,6 düşerken Ekim 2025'ten bu yana ilk azalışını kaydetti. Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi de ağustosta 51'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Zayıf perakende satış rakamları ile zayıflayan tüketici güveninin bir araya gelmesi, üçüncü çeyreğin ilerleyen dönemlerinde tüketici harcamalarının ivmesi konusunda bazı soru işaretlerini gündeme getirdi.

Söz konusu gelişmelerle, para piyasalarındaki fiyatlamalarda, bankanın eylülde faiz artışına gitme ihtimali yüzde 30 seviyelerine gerilerken yıl sonuna kadar bir faiz artırımı yapılabileceği ihtimali güç kaybetti. Ayrıca, bu hafta Fed'in açıklayacağı toplantı tutanakları da yatırımcılar tarafından yakından takip edilecek.

Öte yandan, Orta Doğu'da devam eden barış görüşmelerinde sonuç çıkmaması piyasalardaki risk iştahını törpülerken İsrail'in Lübnan'a yönelik yeni saldırıları ve ABD'nin İran'a yeni ekonomik yaptırımlar uygulayabileceğine ilişkin açıklamalar jeopolitik belirsizlikleri artırıyor.

Analistler, bugün yurt içinde bütçe dengesi, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olacağını belirtti.

Akbari'nin kurbanlarını, ülkede mut'a nikahı olarak bilinen geçici evlilikler yoluyla seçtiği belirtildi.

Yetkililere göre Akbari, çoğunlukla yaşlı erkeklerle bu tür evlilikler yaptı.

İlaç ve alkol veriyor

İran basınında yer alan bilgilere göre Akbari'nin, kurbanlarına çeşitli ilaçlar verdiği, bazılarında ise endüstriyel alkol kullandığı belirtildi.

Cinayetlerin farklı adreslerde işlenmesi nedeniyle olayların uzun süre ortaya çıkmamasında etkili olduğunu ifade edildi.

Yakayı ele verdi

Akbari'nin cinayet zinciri, 2023'te 82 yaşındaki eşi Gholamreza Babaei'nin ölümünün ardından sona erdi.

Babaei'nin ailesine Akbari'nin kendisine ilaç vermeye zorladığını söylediği, kısa süre sonra da hayatını kaybettiği aktarıldı.

Akbari'nin daha önceki bir ifadesinde kaç kişiyi öldürdüğünü kesin olarak hatırlamadığını söylediği ve sayının 13 ila 15 arasında olabileceğini belirttiği bildirildi.

Yetkililer ise şu ana kadar en az 10 cinayetin doğrulandığını açıkladı.

Kısas hakkı

İran'daki hukuk sistemi kapsamında mağdur yakınlarının "kısas" hakkını kullanabildiği davada, 10 ailenin ölüm cezası talebinde bulunduğu belirtildi.

En az bir ailenin ise ölüm cezası yerine "diye" olarak bilinen kan bedelini kabul ettiği aktarıldı.

Mahkeme ayrıca Akbari'ye bir kişiyi öldürmeye teşebbüs suçundan da hapis cezası verildi.

Mağdur ailelerinin kararın temyizi için ay sonuna kadar süreleri bulunduğu bildirildi.

İran'da daha önce kadın seri katil Mahin Qadiri de beş kadını öldürmekten suçlu bulunmuş ve 2006'da idam edilmişti.

Haftanın ilk işlem gününe de alıcılı başlayan gram altın, saat 09.20 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,5 artışla 6 bin 768 lira seviyesinden işlem görüyor. Aynı dakikalarda çeyrek altın 11 bin 83 liradan, Cumhuriyet altını da 44 bin 121 liradan satılıyor.

Altının onsu ise aynı saatlerde yüzde 0,4 yükselişle 4 bin 394 dolarda seyrediyor.

ABD'de geçen hafta açıklanan makroekonomik verilerin beklentilerin altında gelmesiyle ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek ay politika faizini değiştirmeyeceğine yönelik tahminler güçlendi.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, bankanın eylülde faiz artışına gitme ihtimali yüzde 30 seviyelerine gerilerken yıl sonuna kadar bir faiz artırımı yapılabileceği ihtimali güç kaybetti.

Fed'e ilişkin faiz artırım beklentilerinin zayıflamasıyla ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puan azalışla yüzde 4,68'te, dolar endeksi yüzde 0,2 düşüşle 99,5 seviyesinde seyrediyor. Hem Fed'in gelecek ay politika faizinde değişikliğe gitmeme öngörüsü hem de dolar endeksindeki düşüş altının onsunun güçlü kalmasını sağlıyor.

Jeopolitik tarafta ise ABD ile İran arasında devam eden görüşmelerden somut bir gelişme çıkmaması piyasalarda risk iştahını törpülerken İsrail'in Lübnan'a yönelik yeni saldırıları ve ABD'nin İran'a yeni ekonomik yaptırımlar uygulayabileceğine ilişkin açıklamalar jeopolitik belirsizlikleri artırıyor.

Analistler, piyasaları en çok etkileyen faktörün jeopolitik belirsizlikler olduğunu belirterek, bu durumun risk iştahı üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti.

Bugün yurt içinde bütçe dengesinin takip edileceğini kaydeden analistler, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olacağını bildirdi.

Anhui Tarım Üniversitesi'nden bir araştırma ekibi, Guangxi Zhuang Özerk Bölgesi'nin Nanning kentinde düzenlenen 32. Ulusal Soya Fasulyesi Araştırma ve Üretim Sempozyumu'nda “Fengshu” 2.0'ı tanıttı.

Yeni model, farklı türlerdeki verileri birlikte analiz edebiliyor ve tek bir yapay zekâ modelinden kaynaklanabilecek yanıt sapmalarını azaltarak soya fasulyesi ıslahında daha güvenilir sonuçlar elde edilmesini sağlıyor.

Çin açısından stratejik öneme sahip soya fasulyesi; gıda, yemeklik yağ ve hayvan yemi üretiminde kullanılıyor. Anhui Tarım Üniversitesi ile Çin Tarım Bilimleri Akademisi Bitki Bilimleri Enstitüsü, şubat ayında soya fasulyesinin tüm yaşam döngüsünü kapsayan üretken yapay zekâ tabanlı bir ıslah platformunun ilk sürümünü geliştirmişti. İki kurum, sistemin yeni sürümü için çalışmalarını tamamladı.

Çok sayıda veriyi tek sistemde topluyor

“Fengshu” 2.0; soya fasulyesine ilişkin genetik kaynakları, genom ve protein verilerini, gen ekspresyon profillerini, hastalık örneklerini, ıslah denemelerinin sonuçlarını ve Çin'de ve diğer ülkelerde yayımlanan bilimsel çalışmaları tek bir sistemde bir araya getiriyor.

İlk sürümden farklı olarak yeni model, birden fazla yapay zekâ modelinin birlikte çalışmasını sağlayan bir analiz mekanizmasına sahip.

Araştırma ekibine göre sistem, aynı soya fasulyesi sorusunu farklı genel amaçlı yapay zekâ modellerine yöneltebiliyor. “Fengshu” 2.0 daha sonra modellerden gelen yanıtları alan bilgisi ve özel verilerle karşılaştırarak ortak noktaları, farklılıkları ve sunulan kanıtları analiz ediyor. Böylece daha güvenilir ve anlaşılır sonuçların ortaya çıkarılması amaçlanıyor.

Hastalık teşhisinden gen analizine kadar kullanılabilecek

Model; soya fasulyesi hastalıklarının teşhisi, ebeveyn hatların seçimi, sanal çaprazlama kombinasyonlarının oluşturulması, fenotipik verilerin analizi, moleküler belirteç destekli ıslah ve aday genlerin işlevlerinin incelenmesi gibi alanlarda araştırmacılara yardımcı olabiliyor.

Anhui Tarım Üniversitesi'nden Profesör Wang Xiaobo, geleneksel deneme ve deneyime dayalı yöntemlerle karşılaştırıldığında yeni modelin soya fasulyesi ıslahını veriye dayalı ve daha hassas kararların alındığı bir sürece taşıdığını belirtti.

Wang, modelin bilimsel verilerin işlenmesini hızlandırdığını, tekrarlanan çalışmaları azalttığını ve ıslah planlarının daha verimli hale getirilmesine yardımcı olduğunu ifade etti.

Modelin ilerleyen dönemde Çin'in başlıca soya fasulyesi üretim bölgelerine ilişkin iklim, toprak ve ekim verilerini de kapsaması planlanıyor. Böylece yeni çeşitlerin geliştirilmesi, geniş ölçekli üretim, bilimsel analiz ve tarımsal tekniklerin yaygınlaştırılması süreçlerinin desteklenmesi hedefleniyor.

Araştırma ekibi ayrıca saha deneylerini ve algoritma geliştirme çalışmalarını sürdürerek yapay zekâ modelinin sonuçlarını gerçek ıslah deneyleriyle karşılaştıracak. Modelin genetik kaynakların araştırılması, özellik analizi, çeşit seçimi ve üretim yönetimi gibi alanlarda kullanımının genişletilmesi ve yüksek verimli, kaliteli ve zorlu çevre koşullarına dayanıklı soya fasulyesi çeşitlerinin geliştirilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.

Hainan, Guangdong ve Fujian eyaletleri ile Guangxi Zhuang Özerk Bölgesi’nden on binlerce balıkçı teknesi aynı anda denize açıldı. Balıkçılar, bereketli bir av sezonu umuduyla ağlarını denize bırakmak üzere yola çıktı.

Cooper, İran savaşı dolayısıyla uzun süredir Orta Doğu'da görevde olan gemideki personelin psikolojik durumunun ve gemideki bazı sağlık koşullarının iyi olmadığı yönündeki tartışmalara cevap verdi.

ABD'li komutan, gemideki personelin psikolojik sağlığıyla ilgili olarak, "ABD Donanmasının aktif 11 uçak gemisi arasında Lincoln, şu anda ruh sağlığıyla ilgili vaka sayısının en düşük olduğu gemilerden biri durumundadır." ifadesini kullandı.

Yaklaşık 250 gündür aralıksız görevde olan gemi personelinin yaşadığı zorlukların farkında olduklarını ve gemideki her şeyin "mükemmel olmadığını" bildiklerini kaydeden Cooper, bununla beraber personele her türlü desteğin sağlandığını kaydetti.

Brad Cooper, Lincoln uçak gemisindeki mürettebatın dayanıklılığını ve takım çalışmasını "hayranlık verici" olarak nitelendirdi.

Cooper'ın bu açıklamaları, Temsilciler Meclisi'ndeki Demokratların, denizcilerin refahı ve geminin durumu ile ilgili "derin endişe duyduklarını" dile getirmeleri ve Donanma Vekili Hung Cao'ya bir mektup göndermelerinin ardından geldi.

“Yarın uyanmamayı umuyorum”

USS Abraham Lincoln’deki koşullar, son haftalarda ABD kamuoyunun gündemine gelmişti.

Navy Times ve Stars and Stripes’ın haberlerinde, yaklaşık 250 gündür görevde bulunan bazı askerlerin ağır çalışma ve yaşam koşulları nedeniyle ciddi psikolojik sorunlar yaşadığı ileri sürülmüştü.

Bazı denizcilerin kendilerini denize atmaya teşebbüs ettiği ancak bu girişimlerin engellendiği iddia edilmişti.

San Diego’da yaklaşık 200 asker yakınının katıldığı toplantıda da aileler, gemideki koşullara ilişkin endişelerini Donanma yetkililerine aktarmıştı. Bir asker eşi, kocasının kendisine “Yarın uyanmamayı umuyorum” dediğini söylemişti.

Gemide yalnızca askerlerin psikolojik durumuna ilişkin iddialar değil, yaşam koşullarıyla ilgili şikâyetler de gündeme gelmişti.

ABD Kongre Üyesi Mike Levin, gemide küflü duşlar ve bozuk tuvaletlerin bulunduğunu, çamaşırhanelerin haftalarca çalışmadığını ve uzun süre sıcak suya erişilemediğini açıklamıştı. Levin ayrıca yetersiz beslenmenin yanı sıra sabun, deodorant ve diş macunu gibi temel ihtiyaç malzemelerinde dahi eksiklik yaşandığını belirtmişti.

Levin, Savaş Bakanı Pete Hegseth’in daha önce söz konusu iddiaları “yalan haber” olarak nitelendirmesine tepki göstererek, askerlerin ülkeleri için görev yaptığını ve karşılığında en azından sıcak suya, çalışan bir tuvalete ve düzgün yemeğe erişebilmeleri gerektiğini ifade etmişti.

ABD ordusu ise uzun süredir bölgede görev yapan USS Abraham Lincoln’ün yerine USS George Washington uçak gemisinin gönderilmesi için hazırlık yapıldığını açıklamıştı.

Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığının hazırladığı sevk yazısında, eski Tunceli Valisi Tuncay Sonel'in de aralarında bulunduğu şüphelilere yönelik çarpıcı değerlendirmelere yer verildi.

"Kamu gücünün kullanıldığı karanlık bir ilişki ağı"

Başsavcılık, elde edilen deliller doğrultusunda kamu gücünün kullanıldığı karanlık bir ilişki ağı oluşturulduğunu belirtti.

Sevk yazısında, "Şüpheli Tuncay Sonel'in şüpheli Gökhan Ertok'a yönelik mesajlaşma ve talimat içerikleri incelendiğinde; hukuka ve kanuna mutlak aykırılık teşkil eden, kamu gücünü araç kılan karanlık bir ilişki ağı kurdukları değerlendirilmiştir" denildi.

"Olay organize bir yapı içerisinde işlendi"

Sevk yazısında olayın organize bir yapı içerisinde gerçekleştirildiği yönünde güçlü kanaat oluştuğu ifade edildi.

Yazıda, "Bugüne kadar temin edilen tüm bilgi, bulgu, belge ve diğer deliller olayın basit bir kayıp vaka şüphesinden öte olduğu sonucunu doğurmuştur. Tüm bulgular ışığında olayın birçok suç fiilini barındıran organize bir yapı içerisinde işlendiği hususunda, soruşturma verileri ve maddi delillerle desteklenen güçlü bir kanaat oluşmuştur." ifadelerine yer verildi.

Soruşturma kapsamında eski vali Tuncay Sonel, oğlu ve eşinin de aralarında olduğu 28 kişi tutuklandı.

Şüpheliler cinayet ve delil karartmakla suçlanıyor.

Aleksandr Şuvayev'in sosyal medya açıklamasında, “Kievli teröristler Valuyki ilçesindeki Koloskovo köyünü füzelerle vurdu. Maalesef Ukrayna mühimmatının isabet etmesi sonucu altı kişi yaşamını yitirdi. Hayatını kaybedenlerin ailelerine ve yakınlarına tüm kalbimle derin başsağlığı dileklerimi iletiyorum" ifadelerini kullandı.

Saldırıda yaralanan 14 yaşındaki çocuk da dahil olmak üzere 4 kişinin hastaneye kaldırıldığı ve sağlık ekiplerinin gerekli tüm müdahaleleri yapmaya devam ettiği bildirildi.

Xi Jinping, Jiang Zemin’in görkemli ve mücadelelerle dolu bir yaşam sürdüğünü belirterek ulusal bağımsızlık, halkın kurtuluşu, ülkenin refah ve güç kazanması ile halkın mutluluğu için ömrü boyunca mücadele ettiğini söyledi.

Xi, Jiang’ın sosyalist maddi, siyasi ve manevi medeniyetin geliştirilmesine ve ÇKP’nin inşasına öncülük ederek bu alanlarda önemli ilerlemeler sağlanmasına katkıda bulunduğunu belirtti.

Xi, Jiang’ın Çin’e özgü sosyalizm davasının savunulup geliştirilmesine, reform ve dışa açılma sürecinde yeni bir dönemin başlatılmasına, halkın yaşam standartlarının genel olarak orta halli refah düzeyine yükseltilmesine ve Çin’e özgü sosyalizmin 21. yüzyıla taşınmasına kalıcı katkılarda bulunduğunu ifade etti.

Jiang’ın bu çalışmalarıyla tüm partinin, ordunun ve farklı etnik gruplardan Çin halkının içten sevgisini kazandığını dile getiren Xi, uluslararası toplumda da geniş ölçüde takdir gördüğünü söyledi.

Xi konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

“Jiang Zemin, 70 yılı aşkın devrimci kariyeri boyunca, özellikle ÇKP 13. Merkez Komitesi 4. Genel Kurulu Toplantısı’nın ardından parti ve devlet çalışmalarında büyük başarılar elde edilmesine öncülük ederken, Marksist bir devlet adamına özgü geniş görüşlülüğünü, kritik rolünü ve üstün siyasi liderlik yeteneğini tam anlamıyla ortaya koydu. Her zaman örnek almaya değer yüce bir karakter sergiledi ve ilerleme yolunda bize daima ilham verdi.”

Xi Jinping konuşmasında, Yoldaş Jiang Zemin’in bir dönem büyük bir öz güvenle şu öngörüde bulunduğunu hatırlattı:

“Yeni yüzyılda Çin halkı, Çin’e özgü sosyalizmin inşası yolunda kararlılıkla ilerlemeyi sürdürecek. Çin’in sosyalist sistemi, devam eden reformlarla daha da sağlamlaştırılıp geliştirilecek. Çin, tüm bölgelerin ortak ilerlemesiyle genel refaha ulaşacak. Çin milleti ise anavatanın yeniden birleşmesini tamamlayarak ve zengin, güçlü, demokratik ve medeni bir modern ve sosyalist ülke kurarak büyük yeniden şahlanışını gerçekleştirecek.”

Xi, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bugün, uzun yıllar süren çabaların ardından parti ve devlet davasının güçlü biçimde ilerlediğini, Çin topraklarında huzur ve istikrarın hüküm sürdüğünü, halkın yaşam koşullarının sürekli iyileştiğini ve Çin milletinin büyük yeniden şahlanışının geleceğinin parlak olduğunu gururla söyleyebiliriz. Kuşakların azimle uğruna mücadele ettiği hayal, adım adım gerçeğe dönüşüyor.”

Xi ayrıca, tüm parti üyeleri ve ordu mensupları ile ülkedeki farklı etnik gruplardan halkın ÇKP Merkez Komitesi etrafında daha sıkı kenetlenmesi çağrısında bulundu.

Çin’e özgü sosyalizm bayrağını yüksekte tutarak öz güven ve kararlılıkla ilerlenmesi gerektiğini vurgulayan Xi, Çin tarzı modernleşme yoluyla güçlü bir ülke inşa etmek ve Çin milletinin yeniden şahlanışını gerçekleştirmek için durmaksızın mücadele edilmesini istedi.

Xi, Çin halkı için daha güzel bir yaşam yaratılmaya ve Çin milleti için daha görkemli bir sayfa yazılmaya devam edilmesi gerektiğini vurguladı.

Çin-Avrupa Arktik Ekspresi kapsamında konteyner gemisi Dubai Tower, Çin'in doğusundaki Zhejiang eyaletinde bulunan Ningbo-Zhoushan Limanı'ndan hareket etti.

Kuzeydoğu Arktik Geçidi'ni kullanan hat, İngiltere'deki Felixstowe, Hollanda'daki Rotterdam, Almanya'daki Hamburg ve Polonya'daki Gdynia limanlarına ulaşıyor.

Hattın Eylül 2025'te gerçekleştirilen ilk deneme seferinde Çin'den Felixstowe Limanı'na yaklaşık 20 günde ulaşılmıştı. Böylece Süveyş Kanalı üzerinden yapılan taşımacılığa kıyasla seyahat süresi neredeyse yarıya indirilmişti.

Zhejiang Liman Lojistik Grubu Genel Müdürü Xin Jianning, hattın özellikle transit süresi ve tedarik zinciri güvenliği açısından önemli avantajlar sunduğunu belirtti.

Dubai Tower'ın yükleri arasında enerji depolama sistemleri, güç bataryaları, fotovoltaik modüller ve yeni enerji araçlarına ait parçalar bulunuyor.

Arktik bölgesindeki mevsimsel buzlanma nedeniyle hattın ağırlıklı olarak temmuz-ekim döneminde işletilmesi planlanıyor. Bu yıl güzergâhta en az 8 sefer gerçekleştirilecek.

Çin Ticaret Bakanlığı verilerine göre, Çin ile Avrupa Birliği arasındaki mal ticareti 2026'nın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,2 artarak 447,8 milyar dolara ulaştı.

Trump, söz konusu kararına gerekçe olarak, "Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile olan iyi ilişkilerini" ve söz konusu askeri tatbikatların çok maliyetli olmasını ve bu masrafların çoğunun ABD tarafından karşılanmasını gösterdi.

ABD Başkanı, söz konusu ortak askeri tatbikatların artık iptal edilmek için çok geç olduğundan önemli ölçüde azaltılmasını istediğini ifade etti.

Trump ayrıca, Güney Kore'nin, İran'la savaşında ABD'ye destek olma konusunda "hayır" cevabını verdiğini de açıklamasına ekledi.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında Mekke Ortak Savunma Anlaşması imzalandı. Üç ülkeden birine yönelik saldırının diğerlerine de yapılmış sayılmasını öngören anlaşma, bölgesel dengeler açısından geniş yankı uyandırdı. Peki üç ülkeyi aynı savunma çatısı altında buluşturan temel neden ne? Mekke Anlaşması İran’a mı, İsrail’e mi mesaj veriyor? Bir diğer dikkat çeken gelişme ise ABD’nin uçak gemisi USS Abraham Lincoln’de yaşananlar. Yaklaşık 250 gündür denizde bulunan gemide askerlerin fiziksel ve psikolojik olarak tükenme noktasına geldiği, bazı askerlerin intiharı düşündüğü yönünde iddialar gündemde. USS Abraham Lincoln’de neler oluyor, ABD askerleri neden bu noktaya geldi? Tüm bunların yanında Washington, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması için yoğun diplomasi yürütüyor. Peki ABD neden Hürmüz konusunda bu kadar ısrarcı? Enerji, askeri ve stratejik hesapların bu ısrardaki payı ne? E. Tümamiral Dr. Deniz Kutluk, tüm bu gelişmeleri CGTN Türk ekranlarında değerlendiriyor.

ABD ile İran arasında 17 Haziran’da imzalanan İslamabad Mutabakatı kapsamında 60 günlük ateşkes kararı alınmıştı. Pakistanlı kaynaklar, tarafların ateşkesi uzatma konusunda anlaştığını duyurdu. Öte yandan Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması da bölgede geniş yankı uyandırdı. Peki ateşkes uzatılırsa bu savaşın bittiği anlamına mı gelecek? ABD’nin azalan mühimmat stokları Trump’ı müzakereye mi zorluyor? Mekke Anlaşması kime mesaj veriyor? Tüm bu gelişmeleri İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Hazar Vural, CGTN Türk ekranlarında değerlendiriyor…

Bu yıl, “Berrak sular ve yeşil dağlar, altın ve gümüş değerinde” anlayışının ortaya konmasının 21. yıl dönümü. Xi Jinping, bu bilimsel anlayışı 15 Ağustos 2005’te Çin’in Anji ilçesine yaptığı ziyaret sırasında ortaya koydu. Çin, son 21 yıldır Xi Jinping’in ekolojik medeniyet düşüncesinin rehberliğinde, “Berrak sular ve yeşil dağlar, altın ve gümüş değerinde” ilkesine bağlı kalarak insan ile doğanın uyum içinde bir arada yaşadığı modernleşme yolunu izledi. Günümüzde Çin’in ekolojik çevresi tarihî, dönüm noktası niteliğinde ve kapsamlı değişimler geçirdi. Mavi gökyüzü, yeşil topraklar ve berrak sular, “Güzel Çin”in belirgin simgeleri hâline geldi.