İlk toplantı sonrası açıklamalarda bulunun Dışişleri Bakanı Hakan Fidan "Komite üyeleri olarak ilk toplantıyı yaptık" ifadelerini kullandı. Fidan, kurumsal yapı için çalışmaların başladığını belirterek, "(Mekke Anlaşması) Bu anlaşmayla bölgemizde yeni bir güvenlik ve işbirliği mimarisinin tesis edilmesi süreci başlamıştır" dedi.

Bakan Fidan şunları ifade etti:

Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi tesis edilmişti. Bugün bu komitenin üyeleri olarak üç ülkenin dış işleri ve savunma bakanları ile genel kurmay başkanlarından oluşan komiteye Türkiye olarak ev sahipliği yaptık. Anlaşmanın uygulanması sürecinde atacağımız somut adımlara ilişkin kapsamlı görüş alış verişinde bulunduk.

Bugün itibarıyla anlaşmayla öngörülen kurumsal yapının oluşturulması için çalışmalarımıza da başlamış olduk. Her şeyden önce ittifakımızın resmi adı üzerinde mutabık kaldık: Mekke Savunma İttifakı. Büyük bir uyum içerisinde ve derinlik içerisinde toplantıda kardeşlerimiz görüşlerini ifade etti. Burada alınan kararların hayırlı uğurlu olmasını diliyorum.

İttifakın kurumsallaştırılması için yürütülecek çalışmalara katkı sunan herkese şimdiden teşekkür ediyorum. Bu ittifak savunma temellidir. İttifak, devletlerin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı ile içişlerine müdahale etmeme gibi uluslararası hukuk ilkelerine dayanmaktadır. İttifakın herhangi bir devlete karşı olmadığını aksine bu temel ilkelere yad eden bölgemizdeki tüm devletlere açık olduğunu bir kez daha vurguluyoruz.

Açıklamada, şu ifadelere yer verildi: "Elde edilen bilgiye göre, Avrupa Birliği (AB) ve Avrupa'nın önde gelen ülkeleri, seçimler öncesi Rusya'daki durumu istikrarsızlaştırma yönünde strateji izliyor. Avrupalılar, Paris'te 13 Temmuz'da düzenlenen Gönüllüler Koalisyonu Liderler Zirvesi'nde Kiev yönetimini Rus topraklarına yönelik sabotaj ve terör saldırıları konusunda yönlendirdi. Bunun, halk arasında paniğe yol açacağı, devlet ve kolluk kuvvetlerinin kaynaklarını asli görevlerinden uzaklaştıracağı düşünülüyor. Avrupa istihbarat temsilcilerinin Ukrayna'ya yaptıkları rutin ziyaretler esnasında ise siber saldırı planları ele alınıyor."

Kremlin: Avrupa'nın görüşü önem taşımıyor

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Batı'nın Eylül'de Rusya'da yapılacak parlamento seçimleri öncesinde kaos çıkarmak istediğine dair Rus istihbarat raporunu değerlendirdi. Peskov, Batılı ülkelerin bu planlarının her zaman var olduğuna dikkat çekti. Peskov, Avrupa'nın Rusya'daki seçimleri tanıyıp tanımamasının Rusya için bir önem arz etmediğini belirtti.

Kremlin Sözcüsü, Avrupalıların Rusya'daki seçimlere yönelik provokatif niyetlerinin geçmişte olduğunu, bugün de varlığını sürdürdüğünü ve gelecekte de olacağını, buna karşı gerekli önlemlerin alındığını kaydetti. Rus basınına konuşan Peskov, "Fiiliyatta Avrupalıların (seçim sonuçlarını) tanıyp tanımaması bizim için teferruat. Kendi siyasi sistemimiz, kendi siyasi sürecimiz var. Seçim kampanyası da tüm hızıyla devam ediyor" dedi.

Sözcü Guo, bugün düzenlenen olağan basın toplantısında, heyelanın ardından sürdürülen kurtarma ve yardım çalışmalarına ilişkin bilgi verdi.

Guo, Çin hükümetinin Nepal’e acil nakdi ve insani yardım sağladığını belirterek, ilk etapta gönderilen 50 tonluk yardım malzemesinin Katmandu’ya ulaştığını, Çinli tünel kurtarma uzmanlarından oluşan iki ekibin de afet bölgesine vardığını ifade etti.

Guo, dün öğle saatleri itibarıyla Nepal’deki afet bölgesinde irtibat kurulan tüm Çin vatandaşlarının güvenli bölgelere tahliye edildiğini ve durumlarının iyi olduğunu belirtti.

Nepal-Çin sınırındaki Rasuwagadhi-Gyirong Sınır Kapısı’nda meydana gelen heyelanın nedenine ilişkin bazı yabancı medya kuruluşlarının asılsız yorumlarına da yanıt veren Guo Jiakun, Çinli ve Nepalli uzmanlar ile ilgili resmî kurumların olayın nedenine ilişkin değerlendirmelerde bulunduğunu söyledi. Guo, bu değerlendirmelerde felaketin Nepal’de yüksek rakımda bulunan bir buzulun çökmesi sonucu meydana geldiğinin belirtildiğini aktardı.

Guo, böylesine büyük bir felaket karşısında gerçeklere dayanmayan ve kötü niyet taşıyan her türlü iddiaya Çin’in kesinlikle karşı olduğunu vurguladı.

Açıklanan veriler, Çin ile söz konusu ülkeler arasındaki ticari işbirliğinin güçlü bir dayanıklılık ve canlılık sergilediğini ortaya koydu.

Aynı dönemde Çin’in diğer SİÖ üyesi ülkelere elektromekanik ürün ihracatı, yıllık bazda yüzde 15,7 artarak 998,35 milyar yuana çıktı. Elektromekanik ürünlerin, Çin’in bu ülkelere yaptığı toplam ihracatın yüzde 63,1’ini oluşturduğu kaydedildi.

Cumhurbaşkanı yardımcısının milletvekilleri ve hükümetle yakın çalışma içinde olacağını ayrıca devlet başkanının vereceği diğer görevleri de yerine getireceğini aktaran Tokayev, Karin'in uzun yıllardır devlet yönetiminde görev yaptığını ve ülkedeki kapsamlı reformların hayata geçirilmesinde aktif rol oynadığını söyledi. Tokayev, Karin'in uzun vadeli devlet stratejisi ile ülkenin sosyal ve ekonomik kalkınmasına ilişkin net bir vizyona sahip olduğunu ifade ederek, onu bu görev için uygun bir isim olarak gördüğünü kaydetti.

Cumhurbaşkanı Tokayev, aynı zamanda mevcut hükümetin başında olan Bektenov'u deneyimli ve sorumluluk sahibi bir devlet adamı olarak nitelendirerek yeniden başbakanlığa aday gösterdi. Milletvekilleri yapılan oylamada adayları oy çokluğuyla destekledi.

Oylamanın ardından Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle 50 yaşındaki Erlan Karin Kazakistan Cumhurbaşkanı Yardımcısı, 45 yaşındaki Oljas Bektenov ise Başbakan olarak atandı.

Siyaset bilimi ve devlet yönetiminde deneyimli isim

Bugün Türkistan bölgesinde bulunan Aksukent köyünde 26 Mayıs 1976'da doğan Erlan Karin, Aktöbe Devlet Üniversitesi Tarih Fakültesinden mezun oldu. Kariyerine öğretmenlik ve akademisyenlikle başlayan Karin, daha sonra siyasi araştırma merkezlerinde görev aldı. Kazakistan'da siyasi ve jeopolitik araştırmalar alanında öne çıkan isimlerden biri olan Karin, çeşitli dönemlerde siyasi araştırma kuruluşlarını yönetti ve hükümete danışmanlık yaptı.

Karin, Cumhurbaşkanlığı İdaresinde, Nur Otan Partisinde, Kazakistan Cumhurbaşkanlığına bağlı Kazakistan Stratejik Araştırmalar Enstitüsünde ve devlet televizyon kuruluşu Kazakistan Radyo ve Televizyon Kurumunda üst düzey görevlerde bulundu. 2019'dan itibaren Cumhurbaşkanlığı danışmanlığı ve yardımcılığı görevlerini üstlenen Karin, 2022'de Devlet Sekreteri oldu.

Karin, Cumhurbaşkanı Yardımcılığına atanmadan önce Cumhurbaşkanlığı İdaresi Birinci Başkan Yardımcısı olarak görev yapıyordu.

Kazakistan'da üst düzey yönetimde gençleşme dikkati çekiyor

Öte yandan yeni anayasanın ardından şekillenen Kazakistan'ın yeni yönetim sisteminde, üst düzey devlet kadrolarının görece daha genç isimlerden oluşması da dikkati çekiyor. Tokayev'in bir diğer kararnamesiyle halihazırda Kültür ve Enformasyon Bakanı olarak görev yapan 52 yaşındaki Aida Balayeva ise Kazakistan Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcılığına getirildi.

Daha önce ülkede tek meclisli parlamentoya geçişle oluşturulan yeni Kurultay'ın Başkanlığına da 46 yaşındaki Aybek Dadebay atanmıştı.

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, İzlanda'da 29 Ağustos'ta düzenlenen referandumda seçmenlerin çoğunluğunun Avrupa Birliği ile üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılmasına "hayır" demesinin ardından açıklamalarda bulundu. Alman Haber Ajansı'na (DPA) göre Wadephul, başkent Berlin'de Tunus ziyareti öncesinde yaptığı değerlendirmede, bu sonucu AB'nin kendini sorgulaması için bir fırsat olarak nitelendirdi.

Bakan, "Bu, hangi alanlarda daha iyi olabileceğimizi ve çekiciliğimizi nasıl artırabileceğimizi değerlendirmek için bir fırsat. AB'nin kuzeye doğru genişlemesi hedefini gözden kaçırmamamalıyız" ifadelerini kullandı. Wadephul ayrıca, bu durumun yalnızca İzlanda için değil, Norveç için de geçerli olduğunu vurguladı.

"Cazibe" söylemi, gerçekleri örtüyor mu?

Wadephul'un "daha cazip olma" vurgusu, Brüksel'in yıllardır tekrarladığı ezberin yeni bir versiyonu olarak yorumlanıyor. Ancak siyasi gözlemciler, AB'nin mevcut görüntüsünün Kuzey Avrupa ülkeleri için pek de cazip olmadığını hatırlatıyor. İzlanda ve Norveç, yüksek gelir düzeyi, güçlü sosyal devlet yapıları ve enerji bağımsızlığıyla AB'ye üye olmadan da yaşam standartlarını koruyabilen iki ülke konumunda.

Bu bağlamda, AB'nin sunduğu ortak pazar ve serbest dolaşım avantajları, bu ülkeler için Brüksel'in getirdiği bürokratik yük ve ortak balıkçılık politikası gibi kısıtlayıcı düzenlemelerle dengeleniyor. İzlanda'daki "hayır" oylarının arkasında, özellikle balıkçılık sektörünün AB kotasına sıcak bakmaması ve egemenlik kaygıları öne çıkıyor. Wadephul'un bu gerçekleri göz ardı edip "ekonomik beklentiler" üzerinden cazibe vurgusu yapması, eleştirmenlere göre sorunun köküne inmemek anlamına geliyor.

Genişleme mi, derinleşme mi? Kronik ikilem

Alman Bakan'ın "kuzeye genişleme" çağrısı, AB'nin önceliklerine dair temel bir sorgulamayı da beraberinde getiriyor. Birlik, bir yandan göç baskısı, enerji krizi, rekabet gücündeki düşüş ve üye ülkeler arasında derinleşen ekonomik eşitsizliklerle boğuşurken; diğer yandan yeni üye arayışını sürdürüyor. Uzmanlar, bu yaklaşımı "yangın yerinde binanın beşinci katını inşa etmeye" benzetiyor.

Wadephul'un "bu bir fırsat" söylemi, AB'nin iç yapısal reformlardan kaçınarak genişleme ile oyalanma stratejisinin yeni bir yansıması olarak görülüyor. Oysa İzlanda referandumu, AB'ye yönelik ilginin otomatik olmadığını, hatta bazı bölgelerde azaldığını gösteren güçlü bir sinyal. Uzmanlar, AB'nin öncelikle kendi kurumsal kapasitesini, demokrasi açığını ve sosyal adalet vaatlerini güçlendirmesi gerektiğini, aksi halde ne kuzeye ne de başka bir yöne genişlemenin anlamlı olmayacağını belirtiyor.

Berlin'in hegemonik çıkarları ve "ekonomik beklenti" kodu

Wadephul'un açıklamasında dikkat çeken bir diğer nokta, "ekonomik beklentiler" vurgusuydu. Almanya, AB'nin en büyük ekonomisi olarak, kuzey ülkelerinin Birliğe katılımından doğrudan ticari ve stratejik kazanç elde edecek konumda. Norveç'in enerji kaynakları, İzlanda'nın jeotermal potansiyeli ve bölgenin Arktik’teki stratejik konumu, Berlin için uzun vadeli çıkar alanları oluşturuyor.

Ancak uzmanlar, bu durumun Almanya'nın AB'yi kendi ulusal çıkarları doğrultusunda şekillendirme çabası olarak okunabileceğine dikkat çekiyor. Wadephul'un "cazibe" söylemi altında, aslında Almanya'nın ihracat pazarlarını genişletme ve Rusya'ya karşı kuzey kanadını güvence altına alma hesaplarının yattığı öne sürülüyor. Kuzey Avrupa ülkeleri ise bu "cazibe"nin fiyat etiketini, yani egemenlik devirlerini ve ortak politikaların dayatmalarını yakından tanıyor.

İzlanda ve Norveç - AB'nin aynası

Wadephul'un İzlanda ile birlikte Norveç'i de anması, iki ülkenin AB ile olan ilişkisinin benzerliğini ortaya koyuyor. Her iki ülke de Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) üyesi olarak tek pazara entegre durumda, ancak tam üyelikten kaçınıyorlar. Norveç, 1972 ve 1994'teki iki referandumda AB'ye "hayır" derken, İzlanda da 2009-2013 arasındaki müzakereleri askıya almış ve son referandumda yeniden başlama fikrini reddetmişti.

Bu tablo, AB'nin Kuzey Avrupa'daki itibarının giderek zayıfladığını gösteriyor. Birlik, bu ülkelere ekonomik beklentiler dışında siyasi bir vizyon sunamıyor. Üstelik Avrupa'da yükselen sağ popülizm, göç karşıtlığı ve milliyetçilik dalgası, Brüksel'in "daha fazla Avrupa" mesajının bu coğrafyada yankı bulmasını daha da zorlaştırıyor.

Uzmanlar, AB'nin önümüzdeki dönemde kuzey ülkelerine yönelik daha somut adımlar atabileceğini, ancak bu adımların Brüksel'in kurumsal reformlarıyla desteklenmediği takdirde sembolik kalacağını belirtiyor. Wadephul'un çağrısı, en iyimser yorumla "geç kalınmış bir uyanış" olarak nitelendirilirken; en gerçekçi bakışla, AB'nin çekicilik kriziyle baş etme biçimindeki tipik bir savunma refleksi olarak kaydediliyor.

Guo, Çin’in hiçbir zaman kasıtlı olarak ticaret fazlası peşinde koşmadığını ve her türlü tek taraflı gümrük vergisi önlemine karşı çıktığını vurguladı.

Çin’in yüksek standartlı dışa açılım politikasını sürdürdüğünü kaydeden Guo, ülkenin geniş pazarıyla ABD dahil tüm taraflara yeni fırsatlar sunmaya devam edeceğini ifade etti.

Guo, “Çin ve ABD, iki ülke liderleri arasında varılan önemli mutabakatı birlikte hayata geçirmeli. İlgili konuları eşitlik, saygı ve karşılıklı fayda temelinde istişare yoluyla ele almalı ve ekonomik ve ticari ilişkilerde zor elde edilmiş ivmeyi korumalıdır.” ifadelerini kullandı.

Kamuoyu yoklamalarında geriye düştükçe saldırganlaşan Netanyahu'nun, sert söylemlerine karşın tabloyu geri döndüremediği görüldü.

Geçen hafta koalisyonundaki aşırı sağcılar Yahudi Gücü Partisi lideri ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ile Dini Siyonizm Partisi lideri ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'i, aşırı sağın yeni partisi İsrail Halkı lideri Ofer Winter'i de aralarına alarak seçimlere ortak listeyle girmeye çağıran Netanyahu'nun, Ben-Gvir tarafından reddedilen bu hamlesi de yetersiz oldu.

Netanyahu liderliğindeki koalisyona destek verecek partiler 52 milletvekilinde kaldı

İsrail seçim sistemine göre, ülkede bir koalisyon hükümeti kurulabilmesi için 120 sandalyeli İsrail Meclisinde 61 milletvekilinin desteği gerekiyor.

Netanyahu liderliğindeki koalisyon hükümetine destek vermesi beklenen partilerin sandalye sayısı bunun çok gerisinde kaldı.

KAN'da yayımlanan ankete göre, Netanyahu'ya destek vermesi beklenen partiler sadece 52 milletvekili çıkarıyor.

⁠Netanyahu karşıtı partiler de koalisyon hükümeti kuramıyor

Ankette dikkat çekici bir başka konu ise İsrail’i yeni bir koalisyon krizinin bekliyor olması. Zira, Netanyahu karşıtı partiler de bir koalisyon hükümeti kurmak için yeterli sayıya ulaşamıyor.

Netanyahu'ya rakip olarak gösterilen eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un Yashar Partisi 24 milletvekiliyle yarışı önde götürüyor. Ancak Eisenkot'a destek vermesi beklenen muhalif partilerin sandalye sayısı da 55'te kalıyor ve koalisyon için yeter sayıyı yakalayamıyor.

⁠İsrail vatandaşı Filistinlilerin oluşturduğu partiler kilit konumda

İsrail vatandaşı Filistinlilerin oluşturduğu partiler ise İsrail'de kilit konumda yer alıyor.

Kamuoyu yoklamalarına göre, Ortak Arap Listesi 8, Mansur Abbas liderliğindeki Raam ise 5 milletvekili çıkarıyor.

Mansur Abbas, 2021'deki seçimin ardından eski Başbakan Naftali Bennett liderliğindeki Netanyahu karşıtı koalisyona dışardan destek vermişti. Abbas’ın bu desteği sayesinde Netanyahu karşıtı koalisyon kurulmuştu.

Mevcut tabloda, Abbas destek verse dahi Eisenkot'un liderliğindeki olası ittifak, koalisyon hükümeti kurmak için gerekli sandalye sayısı olan 61'e ulaşamıyor ve 60 milletvekilinde kalıyor.

Netanyahu-Eisenkot koalisyonu zor görünüyor

Bu nedenle mevcut kamuoyu yoklamaları, İsrail'deki gelecek seçimde koalisyon hükümetinin kurulmasının zor olduğunu ortaya koyuyor.

Netanyahu-Eisenkot'un bir araya gelerek bazı partileri de içine alacak şekilde yeni bir koalisyon hükümeti kurması ihtimali de düşük görünüyor.

Zira, Eisenkot'un Netanyahu'ya destek veren aşırı sağcı partilerle koalisyon kurmaya sıcak bakmadığı yorumları yapılıyor.

Netanyahu'nun ise Eisenkot'a destek vermesi beklenen partilerle bir araya gelerek kendisini zayıf düşürecek bir koalisyonda yer almayı kabul etmeyeceği yorumları yapılıyor.

İsrail'de 2019-2022 yılları arasında 4 yılda 5 seçimin yapıldığı sürece benzer yeni bir türbülans döneminin yaşanması ise başka bir senaryo olarak dikkati çekiyor.

Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), çeyrek asırlık tarihini geride bırakarak Avrasya coğrafyasının sınırlarını aşan geniş bir işbirliği platformuna dönüşüyor. Kırgızistan'ın ev sahipliğinde gerçekleşen kritik Bişkek Zirvesi öncesinde konuşan ŞİÖ Genel Sekreteri Nurlan Yermekbayev, örgütün 25 yıllık dönüşümünü ve yeni dönemde izleyeceği yol haritasını ayrıntılarıyla paylaştı.

Şanghay Beşlisi olarak 1996 yılında yola çıkan ve 2001 yılında Şanghay İşbirliği Örgütü adını alan platformun bugün ulaştığı noktayı karşılıklı güven üzerinden değerlendiren Yermekbayev, farklı siyasi sistemlere ve kalkınma modellerine sahip ülkelerin ortak zeminde buluşabilmesini çeyrek asrın önemli kazanımları arasında gösterdi.

ŞİÖ'nün farklılıkları ortadan kaldırmak yerine bunların bir arada var olabildiği bir diyalog mekanizması oluşturduğunu kaydeden Yermekbayev, “Geçtiğimiz 25 yılda ŞİÖ, karşılıklı güven alanını başarıyla inşa etti ve istişare yoluyla eşitlik ve karşılıklı saygıya dayalı bir diyalog mekanizması oluşturdu. Üye devletler arasında siyasi sistemler ve ekonomik kalkınma öncelikleri bakımından farklılıklar bulunmasına ve her birinin kendine özgü tarihi, kültürü ve medeniyet gelenekleri olmasına rağmen, nispeten kısa bir süre içerisinde farklı özelliklere ve tutumlara sahip bu ülkeler birlikte çalışmayı ve en karmaşık meselelerde dahi konsensüse ulaşmayı öğrendi” ifadelerini kullandı.

Ortadoğu’dan Güney Asya’ya genişleme

Örgütün Çin ve Rusya'dan Orta Asya'ya, Güney Asya'dan İran ve Belarus'a uzanan geniş coğrafyasının beraberinde getirdiği çeşitliliğe de değinen Genel Sekreter, farklı medeniyetlere saygının Şanghay Ruhu'nun temel ilkelerinden biri olduğunu söyledi. Yermekbayev, “ŞİÖ gerçekten de farklı geleneklere ve kültürlere sahip ülkeleri bir araya getiriyor. ŞİÖ'nün medeniyet çeşitliliğinden sık sık söz ediyoruz. Şanghay Ruhu, farklı medeniyetlere saygı göstermemiz gerektiğini açık biçimde ortaya koyuyor” diye konuştu.

Ortak bir platform içerisinde hareket etmenin ülkelerin kendilerine özgü kültürel özelliklerinden vazgeçmeleri anlamına gelmediğinin altını çizen Yermekbayev, “Bu ilke son derece önemli. Farklı ülkelerden insanların ortak bir alanda asimile edilmemesini, kendi ulusal özelliklerini, kültürlerini ve geleneklerini koruyabilmesini; aynı zamanda çeşitli meseleleri ele almak için aynı yönde hareket etmesini ve zaman içerisinde birbirlerine yakınlaşmasını sağlıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

29 alanda işbirliği ağı

ŞİÖ'nün geçen çeyrek asırdaki dönüşümü yalnızca coğrafi genişlemeyle sınırlı kalmadı. Güvenlik alanındaki işbirliği üzerine şekillenen örgüt zaman içerisinde bakanlıkları, kamu kurumlarını ve uzmanları doğrudan bir araya getiren çok katmanlı bir çalışma ağı oluşturdu. Söz konusu yapıyı ŞİÖ'nün 25 yıllık tarihindeki önemli kazanımlardan biri olarak gösteren Yermekbayev, “Şu anda uzmanlık alanlarında 29 işbirliği mekanizmamız bulunuyor. Bunlar çeşitli bakanlıkların ve kurumların yöneticilerinin düzenli toplantı mekanizmalarıdır. Bu bakanlıkların ve kurumların yöneticileri, uzmanları ve üst düzey yetkilileri her yıl veya iki yılda bir biraraya geliyor” ifadelerini kullandı.

Örgütün farklı sektörlerdeki çalışma planlarının bu mekanizmalar içerisinde şekillendiğine işaret eden Yermekbayev, “Farklı alanlardaki işbirliği planları tam olarak bu uzmanlık toplantılarında ve çeşitli bakanlıklar ile kurumların toplantılarında oluşturuluyor. Sonu ta bütün örgütün çalışmalarının etkinliği tam olarak bu mekanizmalara bağlı” bilgisini paylaştı.

Ticarette 700 milyar dolarlık eşik

Kuruluş yıllarında güvenlik meselelerinin ağırlıkta olduğu ŞİÖ'nün çalışma alanlarının genişlemesiyle ekonomi de örgütün temel gündemlerinden biri haline geldi. Ticaret ve yatırımlardaki büyümenin ulaştırma bağlantıları ve finansal ilişkilerle desteklendiğine dikkat çeken Yermekbayev, “Üyeler arasındaki ticaret hacmi artmaya devam ederek 2026'nın başından bu yana 700 milyar doların üzerine çıktı. Üye devletler arasındaki yük ve yolcu taşımacılığı arttı, karşılıklı yatırımlar istikrarlı biçimde yükseliyor ve yerel para birimleriyle yapılan ödemeler de artıyor” şeklinde konuştu.

Üyeler arasındaki mevcut ekonomik bağlantıların daha fazla ülkeyi aynı anda kapsayan projelerle desteklenmesini istediklerini belirten Yermekbayev, bütün üyelerin tek bir girişimde yer almasının zorunlu olmadığını söyledi. ŞİÖ'nün bu alandaki yeni hedefini açıklayan Yermekbayev, “Şu anda hedefimiz üç, dört veya daha fazla üye devletin birlikte yer aldığı projeleri teşvik etmek. On üyenin tamamının katılması gerekmiyor; beş veya altı ülke olabilir” ifadelerini kullandı.

ŞİÖ Sekreteryası daha aktif olacak

Çok taraflı projelerin bazı örneklerinin sosyal alanlarda hayata geçirildiğini kaydeden Genel Sekreter, yeni dönemde ekonomik ve ulaştırma alanındaki girişimlerin ölçeğinin büyütülmek istendiğini belirterek, “Şu anda bu tür işbirliği bazı projelerde, ağırlıklı olarak sosyal alanda gerçekleştirildi, fakat biz büyük ölçekli ekonomik ve ulaştırma girişimlerini ilerletmeyi hedefliyoruz” diye konuştu.

ŞİÖ Sekretaryasının yeni projelerin geliştirilmesinde daha aktif rol üstlenmesi de üye ülkelerin gündeminde. Bu yöndeki talebin liderler düzeyinde ortaya çıktığını belirten Yermekbayev şu değerlendirmelerde bulundu:

“Üye devletlerimizin liderlerinin bu konuda güçlü sinyaller verdiğini açık biçimde hissediyoruz. Sekretaryanın bütün bu süreçlerde daha aktif rol oynamasını ve üyelerin değerlendirmesine sunulacak öneriler geliştirme konusunda daha fazla inisiyatif almasını istiyorlar.”

AYRINTILAR GELİYOR...

Pezeşkiyan ile ikili ilişkiler ve Orta Doğu'daki son gelişmeleri ele alan Modi, Hindistan'ın gerilimlerin diyalog ve diplomasi yoluyla çözülmesini desteklediğini belirtti.

Modi, bölgede barış ve istikrarın sağlanmasının yanı sıra seyrüsefer serbestisi ve ticaret özgürlüğünün korunması için çabaların sürmesine ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Pezeşkiyan, ABD ile sorunların diyalog ve müzakereyle çözülmesi gerektiğini söyledi

İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre ise Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, görüşmede ABD ile yaşanan gerilime işaret ederek şu ifadeleri kullandı:

"Hükümetin göreve başlamasından bu yana çabalarımız, barış ve güvenliği sağlamaya ve sorunları diyalog ve müzakere yoluyla çözmeye odaklanmıştır. Ne yazık ki, Amerikalılar diplomatik mekanizmaları kullanmak yerine savaş, güvensizlik ve güç kullanarak kendi iradelerini dayatma yolunu seçmişlerdir."

Pezeşkiyan, 17 Haziran'da ABD ile İran arasında imzalanan mutabakatın Washington tarafından ihlal edildiğini ve ABD'nin taahhütlerini yerine getirmesini beklediklerini söyleyerek, "Bununla birlikte, uzlaşma ve anlayış yoluna ulaşmaya çalışmaya devam ediyoruz ve savaşın devam etmesinin ne bizim, ne bölgenin, ne de insanlığın çıkarına olmadığına inanıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Akıl ve mantığın savaştan ve savaş kışkırtıcılığından kaçınmayı gerektirdiğini belirten Pezeşkiyan, "ABD içinde, kendi çıkarlarını savaşın devamında gören ve çatışmaların sürmesini isteyen akımların" olduğunu ifade etti.

"Yakınlarını kaybedenlere başsağlığı, henüz ulaşamadığımız insanlarımızın ailelerine sabır, sahada cansiperane çaba gösteren görevlilerimize kolaylıklar diliyorum. Hepimizin başı sağ olsun."

Erhürman, Girne açıklarında dün alabora olan gemiyle ilgili hata, ihmal, yanlış ve kusur ne varsa ortaya çıkarılacağını da dile getirerek, gelişmelerin kamuoyu ile kesintisiz paylaşılacağını aktardı.

Erhürman açıklamasında arama-kurtarma çalışmalarına da değinerek şunları ifade etti:

"Arama kurtarma çalışmaları aralıksız devam ediyor. Son ana kadar da aralıksız devam edecek."

Guo, ana teması “Uzak Doğu: Halkın Yararına Kalkınma” olarak belirlenen 11. Doğu Ekonomik Forumu’nun 1-4 Eylül tarihlerinde Rusya’nın Vladivostok kentinde düzenleneceğini belirtti.

Guo ayrıca, Başbakan Yardımcısı Ding’in Rus yetkililerle birlikte Çin-Rusya Yatırım İş Birliği Komitesi ile Çin-Rusya Enerji İş Birliği Komitesi’nin ilgili toplantılarına ve Çin-Rusya Enerji İş Forumu’na başkanlık edeceğini, Rusya’nın ilgili yetkilileriyle de görüşmeler gerçekleştireceğini kaydetti.

Guo, bu yıl Çin-Rusya stratejik koordinasyon ortaklığının kurulmasının 30. yılı ile Çin-Rusya İyi Komşuluk, Dostluk ve İş Birliği Anlaşması’nın 25. yıl dönümünün kutlandığını hatırlattı.

Guo, “Bu ziyaret vesilesiyle Rusya ile birlikte iki ülke liderleri arasında varılan önemli mutabakatları hayata geçirmeye, yeni dönemde kapsamlı stratejik koordinasyon ortaklığını daha üst düzeye taşımaya ve iki ülke halklarına daha fazla fayda sağlamaya hazırız.” ifadelerini kullandı.

Sözcü Guo ayrıca, bölgede ortak kalkınmayı teşvik etmek ve tüm ülkelerin halklarının refahının artırılmasına daha fazla katkı sağlamak amacıyla ilgili taraflarla iletişimi güçlendirmeyi, karşılıklı güveni artırmayı, açılımı ve iş birliğini sürdürmeyi ve kalkınma fırsatlarını paylaşmayı temenni ettiklerini belirtti.

“Yenilgimiz her zaman başkalarının zaferinde gizliydi.”
Eduardo Galeano – Latin Amerika’nın Kesik Damarları

Galeano bu cümleyi yazdığında dünya 1970’li yılları yaşıyordu. Arjantin peşi sıra cunta yönetimlerine giriyor, enflasyon yükseliyor, büyük işçi grevleri düzenleniyordu. Galeano tam da bu cadı kazanını anlattığı için Latin Amerika'nın Kesik Damarları, Arjantin, Brezilya, Şili ve Uruguay’daki askeri diktatörlükler tarafından yasaklandı. O yıllarda diktatörlükler; Arjantin, Şili, Uruguay ve Brezilya’da solcuları kaçırıp ortadan kaldırmak için yürüttüğü Kondor Planı’nı devreye soktu. CIA de bu operasyonlara istihbarat ve lojistik destek sağlıyordu. Aradan geçen yarım asır, tarihin tekerrürü dışında pek bir şey getirmedi. Latin Amerika bugün de Washington’ın radarında. ABD, popülist sağcı liderlerle ittifak kuruyor; Trump ise seçimlere müdahaleyi açıkça savunuyor. Washington’a karşı çıkanlar Maduro örneğinde baskıyla, Küba örneğinde ağır yaptırımlarla karşılaşıyor.

ABD kendisine hizmet edecek “işbirlikçiler” bulmakta da zorlanmıyor. Arjantin’in lideri Javier Milei de tam olarak bu profile uyuyor. “Anarko-kapitalist” Milei’nin kemer sıkma politikaları halkı sokağa dökerken, kendisine destek yüzde 30’lara gerilemiş durumda. İnsanlar artık ev ya da araba için değil, bir öğün yemek için bile bankaların kapısını çalıyor. Ama Milei halkın isyanından çok “büyük patronu” Trump’ın verdiği görevle meşgul: Latin Amerika’yı sağın rengine, yani maviye boyamak…

“Küresel sağın laboratuvarı”

📌“Milei’nin Arjantin’i, aşırı sağın yeni laboratuvarı”
Arjantinli siyaset bilimci Francisco Longa ve CTA Sendikası’ndan Rodrigo Borras, CGTN Türk’e özel açıklamalarında Milei’nin ekonomi politikalarını, Trump’la ilişkisini ve Latin Amerika’yı “maviye boyama” hedefini… pic.twitter.com/PQcuRDjEXx

— CGTN Türk (@cgtnturk) August 31, 2026

Arjantinli Siyaset Bilimci Francisco Longa, CGTN Türk’e verdiği demeçte Milei’nin kendisini Güney Amerika’daki aşırı sağın lideri olarak sunmaya çalıştığını söyledi. Longa, “Güney diyorum çünkü Orta Amerika’da Bukele de var; ancak Arjantin çok önemli bir ülke, bu yüzden küresel sağ için Milei hükümetinin başarılı olması büyük önem taşıyor” diye konuştu. Longa o önemi şu örnekler anlattı; “Hatta o kadar önemli ki, Trump, geçtiğimiz yıl Milei’nin ara seçimleri kazanabilmesi için ekonomik yardımda bulundu. Böylece Milei hükümetini dolar krizinden kurtardı.”

Arjantin İşçi Sendikaları Konfederasyonu’ndan (CTA de los Trabajadores de Argentina) Sendikacı Rodrigo Borras CGTN Türk’e verdiği demeçte, “Milei’nin bir ülkenin başkanı olmaktan öte bir şey olduğu açık. O, her adımını planlayan uluslararası aşırı sağ bir aygıtın parçasıdır ve bizler Arjantin’de yaşananların yalnızca Milei’nin kararlarından ibaret olmadığını biliyoruz” diyor. Borras, Milei’nin protestoların bastırılması konusunda yaklaşımının yanı sıra ekonomi, yabancı sermaye, kaynak sömürüsüne yönelik kontrolsüz açılımının aşırı sağın, “toplumların kazanılmış haklarına karşı nasıl ilerlemeye devam ettiğine” bir örnek olduğunu söylüyor.
Borras da Longa ile aynı vurguyu yapıyor: “Arjantin’de yaşananlar; aşırı sağın küresel planlarına dair deneme sürecinin bir parçası.”

Verdiği destek Milei’yi geride bırakabilir

Milei, Latin Amerika ve muhtemelen dünyada çok sık görülmeyen bir şey yaparak bir başka ülkeye, Brezilya’ya, aşırı sağcı devlet başkanı adayını desteklemek ve ona oy istemek için gitti. 4 Ekim’de yaptığı bu ziyarette Milei’nin desteklediği isim, Brezilya'nın aşırı sağcı eski devlet başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Flavio Bolsonaro idi. Milei, oğul Bolsonaro için oy talep etmişti. Bu ziyaret aynı zamanda Brezilya ve Arjantin arasındaki gerilimi de tırmandırdı. Arjantin Devlet Başkanı, Brezilya ziyareti sırasında eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu Flavio Bolsonaro'nun seçimleri kazanarak "Brezilya'nın da maviye boyanmasını" istediğini söyledi. Longa ve Borras bu konuyla ilgili görüşlerini paylaştı.

“Arjantin’in bugün küresel sağ için bir deney alanı olduğunu söyleyebiliriz” diyen Longa da Brezilya’daki seçimlerle ilgili olarak, Milei’nin Flavio Bolsonaro’yu desteklemeye gittiğini gördük. Ancak bu durum Milei için bir ikilem yaratıyor. Brezilya’da sağcı bir hükümetin olması onun çıkarınadır; fakat Bolsonaro Brezilya’da kazanacak olursa, Brezilya’nın küresel ekonomide çok daha önemli bir aktör olduğu düşünüldüğünde, Milei’nin bölgesel liderliği bir miktar krize girebilir. Bolsonaro bu durumda sağın bölgesel lideri olarak onun yerini alabilir” ifadelerini kullandı.

Sendikacı Borras ise burada farklı bir noktaya değindi, “Milei’nin bölgedeki diğer ülkelere müdahalesi (örneğin Brezilya seçimleri öncesinde Bolsonaro’ya yaptığı ziyaret), belirli bir koordinasyonu gösterme amacını taşıyordu; ancak neyse ki Brezilya’daki oy tercihleri açısından tamamen olumsuz sonuçlandı.”

Borras’a göre Milei’nin Brezilya’ya yaptığı ziyaret seçim atmosferini tersine çevirdi. Milei’nin Bolsonaro’ya destek açıklamalarının ardından yapılan kamuoyu yoklamaları, oy tercihleri bakımından aksi yönde sonuç verdi. Anketlerin söylediği buydu. Borras, “Bunun Trump tarafından temsil edilen bir aşırı sağ operasyonu olduğunu vurguluyoruz” diye konuştu.

Arjantin de 2027’de seçimlere gidecek. Başka ülkeleri “maviye boyama” gayesiyle oradan oraya koşan Milei’ye kendi evindeki destek düşüyor. Son kamuoyu yoklamalarına göre geçim sıkıntıları, yüksek enflasyon ve kemer sıkma politikaları nedeniyle Milei’ye destek yüzde 30’lara gerilemiş durumda.

Borçlandırma da kontrol mekanizmasına dahil

46 milyon nüfusa sahip Arjantin’de 20 milyon insan borçlu, bu insanların 6 milyonu ise borçlarını ödeyemez durumda. Sokaklarda halkın isyanı sürerken Milei ise enflasyonu düşürdüğüne vurgu yapıyor. Borras bunun da ABD liderliğindeki aşırı sağın bir denemesi olduğuna dikkat çekiyor: “Bugün Arjantin’deki işçiler gıda alışverişlerini taksitle yapıyor. Ve bu, küresel kapitalizmin yeni bir aşamasını yaşadığımız için gerçekleşiyor. Aşırı sağın büyük bir deneyi olarak Javier Milei hükümeti, bunu ülkemizde çok acımasız bir şekilde uyguluyor. Bu yüzden birçok aile, sırf aydan aya gıda ihtiyaçlarını sürdürebilmek için kendisini borç içinde buluyor. Bu durum, ailelerin kararları üzerinde adeta bir tahakküm yaratıyor. Ayın sonunu nasıl getireceklerini bilmezken bir geleceği düşünemiyorlar. Aşırı sağ ekonomisi, sürekli borçlandırma yoluyla ailelerin zihinlerini nasıl kontrol edebileceğini test ediyor.”

Borras, Milei’nin aşırı sağcı ekonomi modelinin ülkenin sadece yüzde 5’ine fayda sağladığını belirtirken işçi sınıfının yüzde 95’ini boğduğunu söylüyor.
“Milei şüphesiz ülkemizde uzun süredir devam eden krizin bir tezahürüdür” diyen Longa da şöyle devam ediyor: “Bu durum temel olarak, tüm nüfusun istihdamı ve geliri de dahil olmak üzere kalkınmasını engelleyen yapısal sorunlara sahip bir ekonomiden kaynaklanmaktadır. Son askeri diktatörlük birçok şirketi yok etti ve ülkenin sanayi kapasitesini çökertti. O zamandan beri ülke, 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren sahip olduğu refah seviyesini bir daha asla yakalayamadı. Milei’nin modeli hem kısa hem de uzun vadede bu durumu ancak daha da kötüleştirebilir. Onun ekonomi anlayışı ham maddelerin ihracatına dayanan, çalışanların büyük çoğunluğunun kayıt dışı sektörde düşük ücretli işlerde istihdam edildiği rantçı bir modeldir. Bunu başarmak için ülkenin elinde kalan az miktardaki sanayi kapasitesini de yok ediyor.”

“Bir cennetten gelmiyorduk…”

Milei ve hükümetinin toplumsal hareketi bir düşman olarak gördüğünü söyleyen Longa ve Borras, Arjantin’in direniş tarihine dikkati çekerek, mücadelenin süreceğini belirtiyor. Longa, “Arjantin muazzam bir zenginliğe sahip bir ülke. Küresel ekonomide çok değerli olan ve bize stratejik bir avantaj sağlayan birçok kaynağımız var. Ancak kalkınma olmadan ülke için müreffeh bir gelecek yoktur” ifadelerini kullanırken Borras da ABD’nin bugün Latin Amerika’da yürüttüğü politikaların geçmiştekinden çok daha tehlikeli olduğunu vurguluyor: “Bir cennetten gelmiyorduk, bu açıktı ve toplum bir değişim arıyordu; ancak Javier Milei’ninki gibi bir hükümete oy vererek bir hata yaptı. Bugün geriye kalan; direnmek, doğal kaynakları yok etmeye devam etmelerini engellemek ve ABD’nin emperyal gücünün arkasına saklanan odaklanmış bir gücün ekonomik çıkarları uğruna bir ülkenin egemenliğini satmaya devam etmelerine engel olmaktır.”

Haberde, Viking dönemine ait gümüş definenin toplam 18,5 kilogram ağırlığında olduğu ve 700'den fazla parçadan oluştuğu belirtilerek bunun, Danimarka'da en son bulunan gümüş defineden 3 kat fazla ağırlıkta olduğu ifade edildi.

Kuzey Jutland Müzesi Müdürü Lars Christian Norbach, DR'ye yaptığı açıklamada, bulunan parçaların hem ağırlık hem de tarihsel açıdan büyük önem taşıdığını söyledi.

Arkeologların gümüşlerin nereden geldiğini belirlemek üzere bölgede araştırma yürüteceği aktarılırken, bulunan parçaların değerlerinin Danimarka Ulusal Müzesi tarafından tespit edileceği kaydedildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile eşi Emine Erdoğan ve beraberindeki heyet de Bişkek'e geldi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bugün Bişkek Arena'da düzenlenecek Dünya Göçebe Oyunları Açılış Töreni'ne katılacak.

Girne Limanı ile Mersin'deki Taşucu Limanı arasında sefer yapan "Filo Jet" isimli yüksek hızlı yolcu deniz otobüsünün dün öğle saatlerinde Girne'den hareket ettikten kısa bir süre sonra ön kısmından su almaya başlamasıyla meydana gelen kazaya ilişkin mahkeme süreci başladı.

Gözaltına alınan kaptan M.Ö'nün yanı sıra mürettebattan M.S, M.G, S.E, V.H, R.İ, Z.Ö. ve K.K. ile şirket çalışanı A.Ö. Girne Kaza Mahkemesi'ne çıkarıldı.

Hakim, kimlik tespiti yapıldıktan sonra "tedbirsizlik sonucu ölüme sebebiyet vermek" suçundan aranan 7 kişinin de mahkemeye getirilmesini istedi.

Gemi kaptanı ve mürettebatı, mahkemeye verdikleri ifadede, dalgalar sonucunda geminin ön tarafının kopmasıyla birlikte alabora olduğunu ve kazanın bu şekilde başladığını beyan ederek, meteoroloji verilerine göre çıkışta bir sorun olmadığını, gemi sertifikasyonunda da hem seyir hem idari açıdan izinlerinin bulunduğunu savundu.

Mahkeme, teknik verilerin toplanmasını, tanıkların dinlenmesini, bu konuda Türkiye'de soruşturma açılıp açılmadığının öğrenilmesini ve diğer belgelerin tamamlanmasını istedi.

Mahkemeye çıkarılan 14 kişiden 9'u hakkında tutuklama kararı verildi.

Garibabadi, "Yabancıların bölgeden ayağı kesilmeli ve saldırganlıklarını tekrarlamamaları için ciddi dersler almaları gerekiyor." ifadelerini kullandı.

ABD ordusu, dün gece Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Lark Adası'na iki saldırı düzenlemişti. Saldırılarda sivillerin de aralarında olduğu en az 2 kişinin hayatını kaybettiği, 2 kişinin yaralandığı bildirilmişti.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, saldırıya karşılık Ürdün'de ABD güçlerinin kullandığı Muvaffak Salti ve Kral Hüseyin hava üslerini balistik füzelerle vurduğunu duyurmuştu. İran ordusu da Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki (BAE) Al Minhad Hava Üssü'nde konuşlu ABD askerleri ve helikopterlerini onlarca kamikaze insansız hava aracıyla (İHA) hedef aldığını bildirmişti.

Aile fotoğrafı çekilmesinin ardından başlayan toplantıda Türk heyetinde Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu; Pakistan heyetinde Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, Federal Savunma Bakanı Khawaja Muhammad Asif ve Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir; Suudi Arabistan heyetinde de Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, Savunma Bakanı Halid bin Selman ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Fayyadh Bin Hamed Al-Ruwaili yer alıyor.

Toplantıda, uluslararası güvenlik konularının gündemde yer alması, ayrıca savunma kapasitelerinin geliştirilmesi, bu bağlamda üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasında birlikte çalışabilirliğin artırılmasının teşvik edilmesi, ortak üretim ile araştırma ve geliştirme dahil savunma sanayisi alanındaki işbirliğinin derinleştirilmesi ve terörle mücadelede müşterek çabaların güçlendirilmesi gibi başlıkların değerlendirilmesi planlanıyor.

Ayrıca, toplantıda Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesinin belirleyeceği ortak faaliyet alanlarındaki çalışmaları yönlendirecek Sekretarya ile diğer ilgili mekanizmaların çerçevesinin çizilmesi ve ilerleyen dönemde atılacak adımlara ilişkin yol haritasının belirlenmesi öngörülüyor.

Toplantının, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın bölgede güvenlik, barış ve istikrarın pekiştirilmesini hedefleyen, meselelere işbirliğine dayalı güvenlik anlayışıyla yaklaşan ve çatışma yerine huzur ve refahı önceliklendiren tüm ülkelere önemli fırsatlar sunduğunun bir kez daha vurgulanmasına imkan tanıması bekleniyor.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, 7 Ağustos'ta Mekke'de "Ortak Savunma Anlaşması"na imza atmıştı.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın, bölgelerinde ve uluslararası alanda artan istikrarsızlıklar karşısında ortak sorumluluk ve bölgesel sahiplenme anlayışıyla imzaladıkları Mekke Ortak Savunma Anlaşması, bölgede ve küresel ölçekte güvenlik, barış, istikrar ve refahın teşvik edilmesini ve ortak caydırıcılığın artırılmasını hedefliyor.

Söz konusu anlaşma, taraf devletlerden herhangi birine gerçekleştirilecek bir saldırının tüm taraflara yapılmış sayılacağına hükmediyor.

Bölgede yeni işbirliği kültürünün geliştirilmesini hedefleyen anlaşma, uluslararası hukuka saygı duyan ve barışçı işbirliği vizyonunu paylaşan tüm aktörlerin katılımını mümkün kılıyor.

İzlanda devlet yayın kuruluşu RUV, seçmenlerin yüzde 52,8’inin hükümetin AB üyelik müzakerelerini yeniden başlatma girişimine karşı oy kullandığını, yüzde 47,2’sinin ise destek verdiğini bildirdi. Referanduma katılım oranı yüzde 82,5 oldu.

"Jeopolitik gözlem merkezi" olarak İzlanda

İzlanda, Grönland–İzlanda–Birleşik Krallık (GIUK Gap) olarak bilinen deniz koridorunun merkezinde yer almasıyla jeopolitik olarak önem arz ediyor. Çünkü söz konusu koridor Soğuk Savaş boyunca kritik noktalardan biri oldu. Ve bugün Arktik’in yeniden jeopolitik açıdan öne çıkmasıyla gündemde. ABD'nin İzlanda'daki askeri varlığı Soğuk Savaş döneminde, Sovyet denizaltılarının takibi için merkezi bir rol oynadı. ABD'nin kalıcı askeri varlığı 2006'da sona ermiş olsa da NATO ve ABD son yıllarda Rusya'nın artan Kuzey Atlantik faaliyetleri nedeniyle İzlanda'nın stratejik önemine yeniden ağırlık veriyor.

İzlanda'nın kendi düzenli ordusu olmasa da ülke, NATO üyesi ve coğrafyası açısından İttifak'a askeri avantaj sağlıyor. Özellikle ülkedeki eski Keflavík Hava Üssü, Kuzey Atlantik hava sahasının ve deniz yollarının gözetlenmesinde tarihsel olarak çok önemli bir rol oynamıştı.

Güvenlik ve strateji İzlanda’yı önemli kılan konulardan yalnızca biri. Küresel ısınmanın erittiği buzullarla yeni deniz yolları, enerji rezervleri, maden kaynakları, balıkçılık alanları gündeme geliyor. İzlanda Arktik Okyanusuna kıyısı bulunan bir kutup devleti olmasa da, Arktik'e açılan Kuzey Atlantik kapılarından biri olmasıyla öne çıkıyor. Bu İzlanda’yı sadece ABD için de önemli kılmıyor. Washington’a bağımlılığın anksiyete yarattığı AB için Kuzey kutbunda daha güçlü bir varlık, Birlik’e stratejik bir ayrıcalık sağlayacaktı. Ancak Brüksel’in yapmaya hazırlandığı satranç hamlesi, halkın şah matıyla havada kaldı.

Sandıktan güvenlik endişesi değil, sınıfsal yaklaşım çıktı

İzlanda’da halkın yüzde 50’den fazlası, “Avrupa Birliği (AB) müzakereleri yeniden başlatılsın mı?” sorusunun yöneltildiği referandumda “Hayır” dedi. Yüksek katılımla gerçekleşen referandum, hükümetin kampanya boyunca öne çıkardığı Avrupa güvenliği ve İzlanda’nın dünyadaki konumu tartışmalarından çok, ülkenin ekonomik yapısına ve sınıfsal çıkarlarına ilişkin kaygıların belirleyici olduğunu ortaya koydu. Sandıktan çıkan sonuç, İzlandalıların Brüksel’le ilişkilerini güvenlik ekseninde derinleştirmekten ziyade, balıkçılık, doğal kaynaklar ve ekonomik karar alma üzerindeki denetimi kimin elinde tutacağına odaklandığını gösterdi.

İzlanda İstatistik Kurumu verilerine göre deniz ürünleri ve çiftlik balıkları, Ağustos 2025-Temmuz 2026 döneminde ülkenin ihracatının yaklaşık yüzde 47’sini oluşturdu.

Genç seçmenlerde "hayır" oranı yüksek

Sonucun bir başka dikkat çekici tarafı ise genç seçmenlerde yaşanan dönüşüm oldu. İzlanda’da gençlerin AB’ye bakışı, Avrupa’nın pek çok ülkesindeki genç kuşakların genel olarak daha Avrupa yanlısı eğiliminden farklı bir seyir izledi.

Haziran ayında 18-29 yaş grubunun yaklaşık üçte ikisi müzakerelerin yeniden başlatılmasını desteklerken, Ağustos sonunda “Evet” diyenlerin oranı yüzde 40'a kadar geriledi. İzlanda basınında da gençlerin kampanyanın özel hedeflerinden biri haline geldiğine dikkat çekildi. Bu değişim, “Hayır” oyunun yalnızca yaşlı, ya da kırsalda yaşayan seçmenlerin tercihi olarak okunamayacağını gözler önüne serdi. Özellikle ekonomik bağımsızlık, balıkçılık kaynaklarının kontrolü ve Brüksel'e karar yetkisi devri gibi meselelerin genç seçmenlerde de karşılık bulması, referandumun klasik kuşaklar arası Avrupa yanlısı–Avrupa karşıtı ayrımını kısmen bozduğunu ortaya koydu.

Referandum sonuçlarının kırsalda ve kentlerdeki karşılığı “Hayır” oyunun sınıfsal ve ekonomik boyutunu görünür kıldı. “Evet” cephesi yalnızca başkent Reykjavík'in iki seçim bölgesinde çoğunluk sağlayabildi; ülkenin geri kalanında ise “Hayır” öne çıktı. Özellikle tarım ve balıkçılığın ekonomide belirleyici olduğu kuzeybatı bölgesinde “Hayır” oyununun yaklaşık yüzde 63'e ulaşması dikkat çekti.

Zaten Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) üyesi olan İzlanda, AB pazarına erişim ve Schengen ülkelerinde vize serbestisi hakkına sahip. Haliyle İzlanda seçmenlerinin AB’ye “evet” demesinin getireceği ekstraların olmaması da sandıktan çıkan “hayır”da etkili oldu.

İzlandalı analistlere göre AB müzakereleri konusu en az bir jenerasyon sonraya ertelenmiş gibi görünmekte.

Tarih tekerrür etti

İzlanda, AB üyelik başvurusunu 2009'da yapmış, üyelik müzakerelerinin devam ettiği 2013'te AB karşıtı hükümetin başa gelmesiyle süreç askıya alınmıştı. Ülkede 2024'te yapılan son seçimde kurulan koalisyon hükümeti, müzakerelerin yeniden başlatılıp başlatılmaması konusunda referanduma gitme kararı almıştı ancak sonuç değişmedi.

İsrail Suriye’nin İdlib kentindeki Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’ne saldırı gerçekleştirdi. Saldırının gerekçesi olarak Türkiye'nin bölgede asker konuşlandırmak istemesi olarak gösterildi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise Türkiye’nin Suriye’de güneye doğru ilerleyen askeri varlığını istemiyoruz derken Türkiye ise İsrail'in bu iddialarını yalanladı. Milli Savunma Bakanlığı saldırıyı kınarken üste Türk askeri bulunmadığını açıkladı. Peki İsrail'in saldırıdaki asıl amacı ne? Ekim'de İsrail'de yapılacak seçimlerle saldırının bir ilgisi var mı? ABD'nin bilgisi olmadan İsrail bu saldırıyı gerçekleştirebilir mi? Gazeteci Alptekin Dursunoğlu değerlendirdi.