Plana göre ilk aşamada tüm uyduların 2030’a kadar fırlatılarak yörüngeye yerleştirilmesi öngörülüyor. Projeyle Dünya-Ay sistemi çevresinin küresel ve sistematik gözlemindeki boşluğun giderilmesi bekleniyor.

Tayland, Sırbistan, Mısır, Senegal ve Endonezya başta olmak üzere birçok ülkeden bilimsel araştırma kuruluşunun projeye katılacağını açıkladığı bildirildi.

Dünya-Ay sistemi çevresindeki uzay, Dünya’nın alçak yörüngesinden yaklaşık 2 milyon kilometre uzaklığa kadar uzanan bölgeyi kapsıyor. Bu alan, insan faaliyetlerinin genişleyebileceği yeni bir uzay sahası olarak görülürken, gelecekteki insanlı Ay inişleri ve Ay üslerinin kurulması açısından da önem taşıyor.

Açılışta konuşan Zhang, Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in liderliğinde Çin’in küçük ve orta ölçekli işletmelerin gelişimini desteklemeye yönelik politika ve tedbirlerini sürekli geliştirdiğini belirtti.

Çin’in APEC ekonomileriyle KOBİ alanındaki pratik iş birliğini derinleştirdiğine işaret eden Zhang, bu işletmelerin nitelikli gelişimini desteklemeyi sürdüreceklerini söyledi.

Zhang, Çin’in APEC ekonomileriyle birlikte dört küresel girişimin hayata geçirilmesini ilerletmeye, yeni iş birliği alanları oluşturmaya ve koordineli bir inovasyon ekosistemi geliştirmeye hazır olduğunu ifade etti.

Adil ve hakkaniyetli bir piyasa ortamının oluşturulmasının önemine dikkat çeken Zhang, kapsayıcı ve karşılıklı faydaya dayalı bir hizmet sisteminin geliştirilmesi için de iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Zhang, açık, dinamik, dayanıklı ve barışçıl bir Asya-Pasifik topluluğunun oluşturulmasına katkı sağlamak amacıyla Çin’in bölgesel iş birliğini daha etkili ve verimli hale getirmeye hazır olduğunu vurguladı.

Çin’in APEC ekonomileriyle birlikte daha fazla KOBİ’nin büyümesini ve gelişmesini desteklemek istediğini belirten Zhang, taraflar arasındaki pratik iş birliğinin daha da güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Zhang Guoqing, Guangzhou’daki programı kapsamında 21. Çin Uluslararası KOBİ Fuarı’nın açılışına da katıldı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Kuzey Carolina’nın Asheville kentinde düzenlenen G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları toplantısı öncesinde Çin’in ihracatını gündeme taşıdı. Bessent, diğer ülkeleri Çin’le ticaret koşullarını yeniden değerlendirmeye çağırırken toplantının ardından Çin dışındaki 19 üyenin “piyasa dışı politikalar” ve küresel dengesizlikler konusunda aynı noktada buluştuğunu savundu.

Çin karşıtı bildiri resmiyet kazanamadı

Washington’ın oluşturmaya çalıştığı “19’a karşı 1” görüntüsü ortak bildiriye yansımadı. Çin’in itiraz ettiği metin üzerinde uzlaşı sağlanamayınca belge G20 bildirisi yerine ABD dönem başkanlığının açıklaması olarak yayımlandı.

Toplantıdaki açıklamalar da Çin’e karşı ortak cephe görüntüsünü zayıflattı. Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil küresel ekonomideki belirsizliğin kaynakları arasında ABD-İsrail öncülüğündeki İran savaşını ve Washington’ın tarife anlaşmazlıklarını gösterdi. Avrupa Ekonomiden Sorumlu Komiseri Valdis Dombrovskis ise küresel dengesizliklerin giderilmesinde Çin kadar ABD ve Avrupa’nın da sorumluluk taşıdığını söyledi. İngiltere, Çin’le ticaretteki sorunlara rağmen “pragmatik” ilişkiyi sürdüreceğini açıkladı.

ABD’nin kendi tarife politikalarının küresel ekonomi üzerindeki etkisinin eleştirildiği bir ortamda Washington’ın bu kaygıları Çin’e karşı ortak ekonomik cepheye dönüştürmesi beklenmiyor.-

İran üzerinden ikinci baskı

Trump yönetimi “Operation Economic Outcast” adı verilen yeni kampanyayı İran’a karşı “ekonomik D-Day” olarak duyurdu. Bessent, hedefin İran’ı ayakta tutan “her ekonomik can damarını kesmek” olduğunu açıkladı. Oysa bu hedefin önündeki en büyük engellerden birini Çin ile İran arasındaki ekonomik ilişkiler oluşturuyor.

Washington şimdiye kadar İran petrol ticareti gerekçesiyle Çinli bağımsız rafinerileri, yaklaşık 40 deniz taşımacılığı şirketini ve son yaptırım paketinde 60’a yakın küçük aracıyı hedef aldı. İran-Çin ticaretinin finansmanında daha önemli konumdaki büyük Çin bankalarına ise aynı ölçekte yaptırım uygulanmadı.

Bessent’in açıklaması Washington’ın temkinli tutumunun nedenini ortaya koydu. Yeni kampanyanın Çin’i hedef alıp almayacağı sorusuna doğrudan yanıt vermeyen ABD Hazine Bakanı, neden daha sert yaptırımlar uygulanmadığı sorusuna “Dünya finans sistemini neden havaya uçurmak isteyeyim?” karşılığını verdi.

Çin önlemlerini alıyor

Çin de yaptırımların büyük şirketlerine genişletilmesi ihtimaline karşı elindeki araçları güçlendiriyor. Pekin yönetimi mayıs ayında ABD’nin Çinli bağımsız rafinerilere uyguladığı yaptırımların ardından yabancı yaptırımlara uyumu engelleyebilecek düzenlemeleri ilk kez devreye soktu.

Washington açısından daha büyük risk nadir toprak elementlerinde bulunuyor. Çin’in geçen yıl uyguladığı ihracat kısıtlamaları ABD’de özellikle imalat ve savunma sektörlerinde tedarik sorunları yaratmıştı. ABD alternatif tedarik zincirleri için yatırımlarını artırmasına rağmen Çin’in işleme ve rafinaj kapasitesine bağımlılığını ortadan kaldırabilmiş değil.

Pekin’in yaptırımlara karşı hukuki araçlarını genişletmesi, nadir toprak elementlerindeki üstünlüğü ve büyük Çin bankalarının hedef alınmasının küresel finans sistemi açısından taşıdığı riskler Washington’ın İran üzerinden Çin’e uygulayabileceği baskının sınırlarını belirliyor. G20’de ortak hareket zemininin sınırlı kalması da hesaba katıldığında, ABD’nin iki hamlesinin Pekin üzerinde beklenen sonucu vermesi beklenmiyor.

Başvuruyu değerlendiren mahkeme, Şimşek hakkında iki ay ay süreyle uzaklaştırma kararı verdi.

İki ay uzatıldı

Şimşek hakkında verilen uzaklaştırma kararının iki ay daha uzatıldığı belirtildi.

Şanver’in geçmişte verdiği ifadelerde de Şimşek’in kendisine fiziksel şiddet uyguladığı, hakaret ve tehditte bulunduğu yönünde iddiaların yer aldığı belirtildi.

Görüntüler çıktı

Olaya ilişkin ortaya çıkan güvenlik kamerası görüntülerinde Şimşek'in Şanver'ın ayağına bastığı ve şiddet uyguladığı anlar yer alıyor.

İstifa etti

Şiddet görüntülerinin ardından Berhan Şimşek'in partisinin MYK üyeliği görevinden istifa ettiği öğrenildi.

Açıklamada, "İlk günden itibaren kaza bölgesinde çalışmalarını sürdüren Deniz Kuvvetlerimizin TCG Akın kurtarma ve yedekleme gemisi, batan geminin yerini tespit etti. Deniz Kuvvetleri unsurlarımız çalışmalarına koordineli şekilde devam ediyor." ifadeleri kullanıldı.

AYRINTILAR GELİYOR...

X hesabından mesajlarını ileten Miliband, "Adalar İngiltere'nindir ve öyle kalacaktır çünkü ada halkının çok büyük çoğunluğu bunu istiyor." ifadelerini kullandı.

Miliband, adalarda yaşayan halkın kendi kaderini kendilerinin tayin ettiğine işaret ederek, "Kendi kaderini tayin etme hakkı önde gelir. Bu hak uluslararası hukuka dayanır ve bunu kararlı biçimde savunacağız." dedi.

Streeting de kendi sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Milei'nin yaptığı açıklamalar bize Falkland Adaları'ndan çok Arjantin iç politikası hakkında fikir veriyor. Falkland Britanya'nındır çünkü Falkland halkı Britanyalı olmayı seçmiştir. Falkland ile ilgili kararlılığımız kesindir ve sarsılmazdır." ifadelerine yer verdi.

Arjantin Devlet Başkanı Milei, dün gece yaptığı açıklamada Falkland Adaları'nda açık deniz petrolü çıkarma faaliyetlerini engellemeyi amaçlayan bir dizi karar ve yaptırım açıklamıştı.

Adaların tarihsel ve hukuki bakımdan Arjantin'e ait olduğunu savunan Milei, adalıların kendi kaderlerini tayin hakkına sahip olmadıklarını ifade etmişti.

Falkland Adaları

Falkland Adaları'nın egemenlik statüsü, İngiltere ile Arjantin arasında uzun yıllardır sorun oluşturuyor.

İngiltere'nin 1833'te egemenlik ilan ettiği 12 bin kilometrekarelik Falkland Adaları, Arjantin'in güneyinde Atlas Okyanusu'nda bulunuyor. İngiltere'nin denizaşırı toprağı olan adalar, savunma ve dışişlerinde İngiltere'ye bağlı.

Arjantin, İspanya'dan kazanılan bağımsızlık sonrasında "Malvinas" olarak adlandırdığı Falkland Adaları'nın dolaylı olarak kendilerine miras kaldığını savunuyor.

2 Nisan 1982'de tarihe "Falkland Savaşı" olarak geçen, 6 hafta süresince karşılıklı kayıpların verildiği savaştan İngilizler galip ayrılmıştı.

Halk, İngiltere'ye bağlı kalmak istiyor

Arjantin ve İngiltere'nin egemenliği konusunda uzun yıllardır anlaşmazlık yaşadığı Falkland Adaları'nda 2013'te referandum yapılmıştı.

Yaklaşık 2 bin 500 kişinin yaşadığı adalarda "İngiltere'nin denizaşırı toprağı olarak kalmak istiyor musunuz?" sorusuna halkın yüzde 99,8'i "Evet" yanıtını vermişti.

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı Örgütlü Suçlar Bürosunca, Arif Ahmet Denizolgun'un 7 Eylül 2016'daki vefatına ilişkin iddialar üzerine başlatılan soruşturma devam ediyor.

Soruşturma kapsamında, "yalan tanıklık" suçundan gözaltına alınan Demirkol, emniyetteki işlemlerinin ardından Bakırköy Adliyesi'ne sevk edildi.

Savcılık ifadesi tamamlanan şüpheli Nurettin Demirkol tutuklama talebiyle sulh ceza hakimliğine gönderildi.

Ne olmuştu?

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığından 18 Ağustos'ta yapılan açıklamada, Eylül 2016'da vefat eden Arif Ahmet Denizolgun'un ölümünün ve yapılan otopsi işlemlerinin şüpheli olduğuna ilişkin iddia ve şikayette bulunulduğu, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ilgili hükümlerince maktulün gerçek ölüm sebebinin tespitine ilişkin yeniden inceleme yapılabilmesi amacıyla fethi kabir kararı alındığı kaydedilmişti.

Karar doğrultusunda başsavcı vekili, cumhuriyet savcısı, İstanbul Adli Tıp Kurumu uzmanları ve olay yeri inceleme ekipleri 19 Ağustos'ta Denizolgun'un kabrine gelmiş, görevlilerce açılan mezardan Denizolgun'un cesedine ait parçalar alınıp incelenmek üzere nakil aracıyla Adli Tıp Kurumuna götürülmüştü.

Mezardan çıkarılan örnekler işlemlerin ardından 20 Ağustos'ta yeniden kabre konulmuştu.

Başsavcılıktan 26 Ağustos'ta yapılan açıklamada ise Denizolgun'un otopsisinde "şüpheli ölüm" tespiti yapıldığı, Alihan Kuriş'in de aralarında bulunduğu şüpheliler hakkında "adam öldürme" suçundan soruşturmanın sürdürüldüğü bildirilmişti.

Denizolgun'un mezarının açılması sonrası yapılan ön inceleme neticesinde elde edilen bilgi ve belgeler, raporlama yapılması için Adli Tıp Kurumu 1. İhtisas Kuruluna gönderilmişti.

Soruşturma kapsamında daha önce tanık sıfatıyla ifade veren Nurettin Demirkol hakkında "yalan tanıklık" suçundan soruşturma başlatılmıştı.

Deniz Göktaş’ın “Halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik veya aşağılama”, “Cumhurbaşkanına alenen hakaret” ile “suçu ve suçluyu övme” suçlarından 2 yıl 8 aydan 11 yıl 2 aya kadar hapisle cezalandırılması istendi.

Suçlamalar neler?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan iddianamede, şüpheli İmran Deniz Göktaş'ın 24 Haziran'da YouTube'da "Ölü Deniz" adıyla yayımlanan gösteride sarf ettiği söz ve ifadelerle "Cumhurbaşkanına hakaret", "halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama" ile "suçu ve suçluyu övme" suçlarını işlediği değerlendirildi.

İddianame, değerlendirilmek üzere İstanbul 14. Asliye Ceza Mahkemesine gönderildi.

Ne olmuştu?

Başsavcılıkça, Göktaş hakkında, sosyal medya platformlarında yayımladığı videonun içeriğinde suç unsuru tespit edilmesi üzerine soruşturma başlatılmıştı.

Göktaş, İstanbul Havalimanı'ndan ülkeye giriş yaptığı sırada gözaltına alınmış, ardından tutuklanmıştı.

Büyükelçi Huckabee, işgal altındaki Batı Şeria’yı İsrail’in verdiği isimlerle (Yahudiye ve Samarya) anarak konuştu. Batı Şeria’da Filistin topraklarını gasbeden İsraillileri, "son derece barışçıl bir şekilde yaşayan ve çocuklarını iyi vatandaşlar olarak yetiştiren 500 bin İsrailli” olarak niteleyen Huckabee, Filistinlilere saldıran İsraillilerin ise çok küçük bir azınlığı temsil ettiğini iddia etti.

Huckabee ayrıca, "İsraillilerin Oslo Anlaşmaları kapsamında Batı Şeria’nın C Bölgesi’nde gasbedilen Filistin toprakları üzerinde yasa dışı yerleşim inşa etme hakkı olduğunu, bunun 1993’teki Oslo’da üzerinde mutabık kalınan şartların hiçbirini ihlal etmediğini” savundu.

Büyükelçi Huckabee, Batı Şeria’da Filistinlilerin evlerine el koyan ve uluslararası gazetecilere saldıran maskeli gençlerin görüntülerinin, hem Cumhuriyetçi Parti içerisinde hem dünya genelinde İsrail’in itibarını zedelediğini belirtti. Dünya genelinde antisemitizmin artması nedeniyle daha fazla Yahudi'nin İsrail’e göç edeceği tahmininde bulunan Huckabee, yeni gelecek toplulukların bir bölümünün “Batı Şeria’ya yerleştirilmesinin mantıklı olduğunu” öne sürdü.

Arama ve el koyma kararı çıkarılan bürolarda milyonlarca kişinin kimlik, adres, tapu ve sosyal güvenlik bilgilerine usulsüz şekilde erişildiği belirlendi.

“HukukBİS” ve “AsistBİS” üzerinden yasa dışı erişim tespiti

Soruşturmanın temelini, "HukukBİS" ve "AsistBİS" gibi yasa dışı dijital panel sistemlerinin bazı avukatlık büroları tarafından aktif olarak kullanıldığı yönündeki deliller oluşturdu.

Önceki aşamalarda şüpheliler Barış Sakızlı, Abdurrahman Kayseri ve firari Zafer Çam’dan elde edilen dijital materyallerde yapılan teknik incelemelerde çarpıcı sonuçlara ulaşıldı. Paneller aracılığıyla avukatlık bürolarının; vatandaş ve kimlik sorgulama, aile ve yerleşim yeri bilgileri, SGK kayıtları, çalışan dökümleri, GSM bilgisinden kişi veya kimlik bilgisinden telefon sorgulama işlemlerinin yanı sıra tapu, mükellef ve ada-parsel kayıtları gibi tamamen kişisel ve özel nitelikteki verilere ulaştıkları belirlendi.

Uzaktan bağlantıyla kurulum ve finansal ağ deşifre oldu

Yapılan incelemelerde, söz konusu yasa dışı sistemlerin avukatlık bürolarındaki bilgisayarlara AnyDesk ve TeamViewer gibi uzaktan erişim programları aracılığıyla kurulduğu anlaşıldı.

Sisteme girişlerde Google Authenticator gibi doğrulama uygulamalarının kullanıldığı ve hesapların büro içerisinden aktif şekilde yönetildiği tespit edildi. Sistemin satışı ve kurulumunu gerçekleştiren şüphelilerin yanı sıra, panel kullanım ücretlerinin aktarımında aracı olarak kullanılan banka hesapları da mercek altına alındı.

Fatih Aslan, Muhammed Sefa Bircan, Talha Çorapçıoğlu, Kaya Aslan, Kurtuluş Hüneroğlu ve Ali Çorapçıoğlu adına kayıtlı hesaplara yapılan para transferlerinin yönü, miktarı ve sıklığı soruşturma dosyasına delil olarak girdi.

31 avukatlık bürosuna eş zamanlı arama kararı

Elde edilen dijital ve mali deliller doğrultusunda İstanbul 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin kararıyla, İstanbul genelinde faaliyet gösteren 31 avukatlık bürosunda arama, el koyma ve dijital inceleme yapılmasına hükmedildi. 4 Eylül 2026 tarihinde sabah 09.00 ile 17.00 saatleri arasında gerçekleştirilen eş zamanlı arama işlemleri, Avukatlık Kanunu’nun 58. maddesi gereğince yetkilendirilmiş Cumhuriyet savcısı ve baro temsilcisi huzurunda yapıldı.

Ekipler; panel sistemlerinin kullanımına ilişkin bilgisayarlar, cep telefonları, hard diskler ve benzeri dijital materyalleri imajlarını alarak veya mühürleyerek incelemeye aldı. Ayrıca panel hizmeti karşılığında gerçekleştirildiği değerlendirilen para transferlerine ilişkin muhasebe kayıtlarına da el konuldu.

Haklarında arama ve el koyma tedbiri uygulanan avukatlık büroları ise şöyle sıralandı:

• Akıncı Hukuk Bürosu
• Akpolat & Koç Avukatlık Bürosu
• Alaçal Hukuk Bürosu
• Altınova Hukuk Bürosu
• Anka Hukuk & Danışmanlık
• Ateş Hukuk Bürosu
• Aysel Eroğlu Hukuk Bürosu
• Basri Hukuk Bürosu
• Coşkun-Yıldız-Uzun-Kurt Avukatlık Ortaklığı/ Portal Hukuk Bürosu
• Demir Hukuk Bürosu
• Denge Hukuk Bürosu
• Doğuş Hukuk Bürosu
• Doruk Hukuk Bürosu
• Erol Ögünç Hukuk Bürosu
• Fatih Ekrem Ekinci Hukuk Bürosu
• Kaçmaz Hukuk Bürosu
• Kulaklı Legal Hukuk Bürosu
• Özbağ & Şentürk Hukuk ve Danışmanlık Bürosu
• Proaktif Hukuk Bürosu
• Sercan Hukuk Bürosu
• Solmaz Partners Hukuk Bürosu
• Söylemez & Koç Hukuk Bürosu
• Ufuk Özkan Göker Hukuk Bürosu
• Uluca Avukatlık Ortaklığı
• Universal Hukuk Law & Consultancy
• Yağmur Hukuk Bürosu
• Yıldırır Hukuk Bürosu
• Yıldız Avukatlık ve Danışmanlık
• Yılkar Hukuk Bürosu
• MCD Hukuk Bürosu
• MSD Hukuk Bürosu

Kapsamlı soruşturma; Türk Ceza Kanunu’nun 136. maddesinde yer alan kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme, 327. maddesindeki devletin güvenliğine ilişkin bilgileri temin etme ve Siber Güvenlik Kanunu’na muhalefet suçları kapsamında yürütülüyor. İddiaların niteliğine göre eylemlerin ayrıca bilişim sistemine hukuka aykırı girme ve verileri bozma ya da yok etme suçları yönünden de değerlendirildiği ve incelenen dijital materyaller doğrultusunda sürecin genişleyebileceği vurgulandı.

Bakan Gürlek detayları açıkladı

Söz konusu operasyonla ilgili detayları ise Adalet Bakanı Akın Gürlek duyurdu. Gürlek yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

"Vatandaşlarımızın mahremiyeti bizim için dokunulmazdır!

Vatandaşlarımızın kişisel verilerinin hukuka aykırı yollarla ele geçirilmesi, ticari bir meta hâline getirilmesi ve bu bilgiler kullanılarak vatandaşlarımızın mağdur edilmesi asla kabul edilemez.

Bu çerçevede İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız Bilişim Suçları Soruşturma Bürosu koordinasyonunda, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce yürütülen çalışmalarda; vatandaşlarımıza ait kişisel verilerin yasa dışı yollarla ele geçirilerek “panel” adı verilen sorgulama sistemlerinde kullanıldığı tespit edilmiştir.

Yapılan incelemelerde bu yasa dışı sistemlerin bazı hukuk bürolarına ücret karşılığında satıldığı ve abonelik sistemiyle kullandırıldığı; bazı hukuk bürolarının da herhangi bir hukuki ilişkisi bulunmayan vatandaşların kişisel bilgilerine bu sistemler üzerinden ulaşılarak “borcunuz yasal takibe düştü”, “uzlaşma sürecini kaçırdınız”, “hakkınızda haciz işlemi başlatıldı” gibi gerçeğe aykırı ifadelerle mağdur edildiği anlaşılmıştır.

Soruşturmanın ilk aşamasında yasa dışı sistemi kuran, işleten ve gelir akışında yer aldığı tespit edilen şüpheliler hakkında adli işlemler yapılarak 10 şüpheli hakkında kamu davası açılmıştır. Soruşturmanın genişletilmesiyle de yasa dışı panel sistemini kullandığına ilişkin somut deliller elde edilen 31 avukat hakkında bugün gözaltı kararı verilmiş, 39 farklı avukatlık bürosunda arama ve el koyma işlemlerine başlanmıştır.

Bu önemli soruşturmayı büyük bir titizlikle yürüten İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımıza, İstanbul Emniyet Müdürlüğümüze ve soruşturmada görev alan tüm kamu görevlilerimize canı gönülden teşekkür ediyorum.

Hukuku istismar ederek hukuksuzluk yapan hiç kimsenin yanına kâr kalmayacaktır."

ABD Donanması Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana en büyük dönüşümlerinden birini yaşıyor. ABD Deniz Enstitüsü ve Kongre Araştırma Servisinin verilerine göre Amerikan filosu 1987'de 568 gemiye ulaşırken bugün bu sayı 290'a gerilemiş durumda. Washington artık yaklaşık yarı büyüklükteki bir filoyla Pasifik'ten Avrupa'ya, Akdeniz'den Orta Doğu'ya uzanan küresel askeri varlığını sürdürmeye çalışıyor.

Gelişen teknolojiler sayesinde gemilerin niteliklerindeki artış artık eskisi kadar çok sayıda gemiyi gerekli kılmasa da ortaya çıkan tablo ülke içinde eleştirilmeye devam ediyor. ABD donanmasının aynı zamanda küçülen filolardaki yaşlanma, bakım sürelerinin uzaması ve gemi inşa kapasitesinin daralması gibi sorunlarla mücadele ettiğini biliniyor.

Çin gençleşirken ABD yaşlanıyor

ABD’nin ulusal güvenlik ve strateji belgelerinde rakip olarak ilan ettiği Çin’de ise ibre tam tersini göstermekte. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin (CSIS) verilerine göre Çin savaş gemilerinin yaklaşık yüzde 70'i 2010'dan sonra denize indirildi. ABD'de ise bu oran yaklaşık yüzde 25 seviyesinde kaldı. Amerikan savaş gemilerinin yaklaşık dörtte üçü 2010 veya öncesine dayanırken Çin, mevcut filosunun büyük bölümünü son 15 yılda inşa etti.

Yaşlanan gemiler daha fazla bakım gerektirirken modernizasyon ihtiyacı da artıyor. Bu durum yalnızca tersanelerde geçirilen süreyi uzatmıyor, filonun belirli bir anda denize çıkarabileceği gemi sayısını da etkiliyor. ABD Deniz Enstitüsünün 31 Ağustos verileri de bu ayrımın altını çizmekte. ABD'nin toplam 290 gemisinin 99'u denizaşırı görev kapsamında bulunurken 79 gemi denizde seyrediyordu. Bunların 51'i denizaşırı görevlerde, 28'i ise kendi bölgelerindeki faaliyetlerdeydi.

Bütçe arttı ama filo büyümedi

Amerikan deniz gücünün daha temel sorunu ise tersanelerde yatıyor. ABD Sayıştayının incelemelerine göre Washington son 20 yılda gemi inşa bütçesini yaklaşık iki katına çıkardı. Buna rağmen filodaki gemi sayısında artış sağlanamadı. Yeni gemi programlarında maliyet artışları ve teslimat gecikmeleri yaygın hale gelirken, bakım ve onarım kapasitesi de donanmanın ihtiyaçlarına yetişmekte zorlanıyor. Kongre Bütçe Ofisinin hesaplamalarına göre donanmanın planlanan büyüklüğe ulaşabilmesi için Amerikan tersanelerinin önümüzdeki yıllarda yakın geçmiştekinden çok daha yüksek üretim seviyelerine çıkması gerekiyor.

Çin ise aynı dönemde yalnızca donanmasını büyütmekle kalmadı ama aynı zamanda bu tabloyu desteklemek için üretim altyapısını da genişletti. Çin tersaneleri 2024 yılında küresel gemi üretiminin yüzde 53'ünü gerçekleştirdi. 2015-2023 döneminde Çin Donanmasına 78 savaş gemisi eklenirken ABD'deki artış 20 gemide kaldı. Bu nedenle ABD-Çin deniz rekabetindeki temel göstergelerden biri mevcut gemi sayısından çok, iki ülkenin yeni gemileri hangi hızla üretebildiği haline geliyor.

Donanma lojistiği alarm veriyor

ABD'nin karşı karşıya olduğu bir diğer yapısal sorun da coğrafyadan kaynaklanıyor. İran'ın savaşın başlangıcında ABD Donanmasının Bahreyn'deki kritik lojistik merkezini ağır şekilde vurması ve bölgedeki diğer limanların füze ve insansız hava aracı tehdidi altında kalması, Amerikan ikmal ağının daha uzak noktalara taşınmasına neden oldu. İkmal gemileri için önemli merkezlerden Diego Garcia harekât bölgesine yaklaşık 2 bin 200 mil uzaklıkta bulunuyor. Singapur'a uzanan hat ise yaklaşık 3 bin 700 mile çıkıyor. Mesafenin büyümesi aynı geminin gerçekleştirebileceği ikmal seferlerinin sayısını azaltırken, yakıt ve malzemenin cepheye ulaştırılması için gereken süreyi artırıyor.

İran savaşı bu açıdan ABD Donanmasında yeni bir sorun yaratmadı. Buna karşın zun süredir tartışılan lojistik kırılganlığın yüksek yoğunluklu bir çatışmada nasıl sonuçlar doğurabileceğini görünür hale getirdi.

Lübnan'ın güneyindeki Ali Tahir Tepeleri bölgesinin işgal edilmesini "kilit bir adım" olarak niteleyen Katz, "Hizbullah tamamen silahsızlandırılana kadar ve İsrail'in kuzeyindeki bölgeler için tüm tehditler ortadan kaldırılana kadar" Lübnan'da işgal ettikleri bölgelerden çekilmeyeceklerini dile getirdi.

Ali Tahir Tepeleri'nde Hizbullah'a ait tünellerin olduğunu iddia eden Katz, buranın Nebatiye kentinin savunulmasında kullanıldığını söyledi.

Katz, söz konusu tepelerin ele geçirilmesinin "İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyinde işgal ettiği bölgelerde kontrolü sağlama anlamına geldiğini" öne sürdü.

İsrail'in Lübnan'daki saldırıları

İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak ülkenin güneyindeki birçok beldeyi işgal etmişti.

Lübnan hükümeti, bu süreçte ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkes daha sonra birkaç kez uzatılmıştı. Ancak İsrail ordusu, ateşkese rağmen çeşitli gerekçelerle ülkeye yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Beyrut ve Tel Aviv yönetimleri ABD'nin öncülüğünde mevcut krize çözüm bulmak için bir süredir müzakereler yapıyor.

İki ülke 14 Nisan'dan bu yana 5'i ABD'nin başkenti Washington'da, ikisi İtalya'nın başkenti Roma'da olmak üzere 7 tur doğrudan müzakere gerçekleştirdi.

Müzakerelerin 8. turunun eylül ayında İtalya'da yapılması öngörülüyor.

"İran’ın parçalanması için etnik grupların yönetime karşı kışkırtılması ve ABD Kongresi'nin bu grupların bağımsızlığını tanımasını da içeren" önerilerin yer aldığı makalede, en dikkat çekici önerilerden biri ise kara savaşında ihtiyaç duyulacak asker sayısını karşılamak için borçlu genç Amerikalıların önerilmesi oldu.

Makalede, ABD'nin İran'a karşı 6 ayı geride bıraktığı savaşında 2003'te Irak'a düzenlediği hava saldırılarından sonra en yoğun hava saldırılarını İran'a gerçekleştirmesine rağmen istediği sonucu alamadığına işaret edildi.

ABD yönetiminin İran ile savaşı Amerikan kamuoyuna kabul ettiremediğine de dikkati çekilen makalede, şunlar kaydedildi:

"İran'a yapılacak bir kara işgalinin gerektirdiğinden daha az sayıda asker alımı yapılıyor. İran'ın 31 eyalet komutanlığına ve Mozaik Savunma Doktrini'ne karşı başarılı bir kara harekatı için gereken asker sayısının 750 bin ile 1,5 milyon arasında olduğu tahmin ediliyor. Mevcut aktif ABD ordusu yaklaşık 452 bin kişiden oluşuyor. Açıkçası, bu hesap tutmuyor."

Makalede, ihtiyaç duyulan asker sayısına ulaşmak için "borç affı programı" yoluyla Amerikan gençlerinin askere alınması önerisi sunularak, şu ifadelere yer verildi.

"18 ila 34 yaş arasındaki ortalama bir Amerikalı, öğrenci kredileri, kredi kartı bakiyeleri, otomobil kredileri ve kişisel krediler dahil olmak üzere 40 bin dolardan fazla ipotek dışı borç taşıyor; bazı tahminlere göre bu rakam 100 bin dolara kadar çıkıyor. Pentagon'un ihtiyacı olan grup işte bu. 24 veya 36 aylık hizmetten sonra öğrenci kredisi, kredi kartı ve diğer borç bakiyelerini tamamen silen ve 'GI Bill'i (Gaziler Yasası)' uzatan, federal olarak yönetilen bir borç affı programı, gönüllü askere alımı geniş ölçekte artıracaktır."

Bunun mümkün olduğunun savunulduğu makalede, "Bu, Amerikan devletinin, başka türlü temin edemediği personele ihtiyaç duyduğunda her zaman yaptığı şeyi yapmasıdır." denildi.

"Trump'ın özel temsilcilerini Kiev'de bekliyoruz"

Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileriyle yürütülen müzakerelerin devam ettiğini belirterek, "Muhtemel tarihler belirlendi. Trump'ın özel temsilcilerini Kiev'de bekliyoruz" dedi. Zelenskiy, sosyal medya hesaplarından yaptığı paylaşımda, Trump'ın özel temsilcileriyle yapılacak müzakerelere ilişkin toplantı gerçekleştirdiğini belirtti.

Trump'ın özel temsilcileriyle neredeyse 7/24 iletişim halinde olduklarını bildiren Zelenskiy, "Şimdi müzakerelere hazırlanıyoruz. Muhtemel tarihler belirlendi. Trump'ın özel temsilcilerini Kiev'de bekliyoruz. Moskova'da ve Kiev'de birer toplantı yapacaklarını doğruladılar" bilgisini paylaştı.

Zelenskiy, "ABD'nin aktif şekilde sürece dahil olmaya devam etmesi önemli. Onlarla Ukrayna'da görüşmeye, bunu uygun ve içerikli bir şekilde gerçekleştirmeye hazırız" dedi.

Putin: Önce Moskova ve Kiev anlaşmalı

Rusya Devlet Başkanı Putin, Vladivostok kentinde düzenlenen Doğu Ekonomi Forumu'nun ana oturumunda Rus ekonomisinden Ukrayna savaşına, demografiden enerji politikalarına kadar birçok konuda açıklamalarda bulunmuştu. Putin buradaki konuşmasında Ukrayna ile savaşın sonuçlanmasının üçüncü taraflardan ziyade Kiev ve Moskova arasında çözülebileceği mesajını vermişti. İki ülke arasında istihbarat kanalları vasıtasıyla iletişimin sürdüğünü belirten Putin, Trump'ın, çatışmaların sona ermesinin ardından Putin ve Zelenskiy ile görüşmeye hazır olduğu yönündeki açıklamasına değindi; öncelikle Rusya ile Ukrayna'nın kendi aralarında anlaşması gerektiğini söyledi.

Rus lider, diğer ülkelerin ise taraflara bu süreçte yardımcı olabileceğini ifade etti. ABD'nin Ukrayna müzakerelerine ilişkin tutumunu “doğru” olarak nitelendiren Putin, Washington ile ilişkilerin yeniden tam kapsamlı biçimde kurulmasından yana olduklarını, ancak bunun Amerikan tarafının tutumuna da bağlı olduğunu belirtti.

Raporda, Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun Taiwan Adası çevresinde düzenli olarak gerçekleştirdiği devriyeler eleştirilirken, Taiwan’ın askeri kapasitesinin artırılacağı belirtildi.

Çin Savunma Bakanlığı’ndan tepki

Çin Savunma Bakanlığı Sözcüsü Jiang Bin, söz konusu raporlara ilişkin değerlendirmesinde, raporların “doğru ile yanlışı birbirine karıştırdığını” söyledi.

Jiang, raporların Demokratik İlerleme Partisi (DPP) liderliğindeki Taiwan yerel yönetiminin askeri yollarla “Taiwan’ın bağımsızlığı” arayışına gerekçe oluşturma amacı taşıdığını ifade etti.

“Vatanın birleşmesi engellenemez”

Taiwan’ın Çin’in ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayan Jiang, Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun ada çevresindeki devriyelerinin ve ayrılıkçı girişimlere karşı mücadelesinin ordunun görev ve sorumlulukları arasında bulunduğunu belirtti.

Jiang Bin, şu ifadeleri kullandı: “Taiwan, Çin’in ayrılmaz bir parçasıdır. Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun Taiwan Adası çevresinde düzenli olarak devriye gerçekleştirmesi ve bölücü girişimlerle mücadele etmesi, Çin ordusunun misyonu ve sorumluluğudur. Vatanın birleşmesi engellenemez ve ‘Taiwan’ın bağımsızlığı’ yanlısı her türlü girişim mutlaka başarısızlığa mahkumdur.”

Mahkeme ayrıca, Duterte hakkındaki suçlamaların her biri için 1900'er dolarlık kefalet miktarı belirledi.

Öte yandan Filipinler Başkanlık Ofisinden yapılan açıklamada mahkeme kararına saygı duyulduğu belirtildi.

Ne olmuştu?

Başkan Yardımcısı Sara Duterte, kamu fonlarını usulsüz kullanmak ve Başkan Marcos ve eşi Liza Araneta-Marcos ile kuzeni Meclis Başkanı Martin Romualdez'i kamuoyu önünde tehdit etmekle suçlanıyor.

Duterte ise suçlamaları reddediyor.

Mahkum edilmesi halinde Duterte'nin kamu görevinden menedilebileceği ve 2028 Başkanlık yarışına katılma olasılığının ortadan kalkabileceği belirtiliyor.

Son olarak Filipinler Adalet Bakanlığı Duterte hakkında ülkenin Devlet Başkanı Marcos Jr.'a, Marcos Jr'ın eşi Liza Araneta-Marcos'a ve eski Devlet Başkanlığı Sözcüsü Martin Romualdez'e ölüm ve suikast tehditlerinde bulunmakla suçlanmıştı.

Seçin, “Çin bu yıl fiilen OPEC’in liderliğini devraldı ve herhangi bir üyeliği olmamasına rağmen petrol ithalatını günlük 5,5 milyon varil azaltarak küresel petrol piyasasını istikrara kavuşturmayı başardı” dedi. Seçin, OPEC üyesi ülkelerin sayısının azalmasıyla birlikte Çin’in enerji piyasaları üzerindeki etkisinin artacağını söyledi.

Rosneft yöneticisi, “OPEC’in etkisinin azalması ve üye sayısının düşmesi karşısında, Çin’in rezervlerinde yaşanacak daha fazla artışın Çin’in enerji piyasasındaki rolünü güçlendireceğine inanıyorum” ifadelerini kullandı.

Birleşik Arap Emirlikleri, bu yılın başlarında OPEC’ten ayrılacağını açıklamıştı.

Merz’in onay oranlarının yalnızca %13 seviyesinde seyretmesi ve partisinin doğudaki adaylarının, Merz’i kendi seçim kampanyalarına dahi istememesi, parti içindeki rahatsızlığı açığa vuruyor. Kapalı kapılar ardında yapılan görüşmelerde, seçimlerin beklenen kötü sonuçları vermesi halinde Merz’in istifasını talep eden doğrudan bir parti içi kampanyanın başlatılacağı ifade ediliyor.

Saksonya-Anhalt'taki CDU'lu siyasetçi Julian Schache konuyla ilgili olarak, “Hayal kırıklığı, anketler ve önümüzdeki seçimler göz önüne alındığında, temel bir değişim için baskı artacak. Bazıları Friedrich Merz'in istifasını isteyecektir” dedi.

Haberde, olası iki ana senaryo üzerinde duruluyor: Merz’in gönüllü olarak istifa etmesi ve Federal Meclis’te (Bundestag) çoğunluk oyuyla yeni bir başbakan seçilmesi, şa da Meclis’te yapıcı güvensizlik oyuyla Merz’in görevden zorlanması. Bu durumda, CDU/CSU ile SPD arasındaki koalisyon hükümetinin istikrarı tehlikeye girebilir ve erken seçim riski doğabilir.

Merz’in yerine en çok adı geçen isim ise Kuzey Ren-Vestfalya (NRW) Eyalet Başbakanı Hendrik Wüst olarak öne çıkıyor.

Ancak parti içinden herkes değişim fikrine sıcak bakmıyor. Bavyera Eyalet Başbakanı ve CSU lideri Markus Söder, böyle bir hamlenin muhafazakar kanadı kaosa sürükleyeceği ve bundan yalnızca aşırı uçların kârlı çıkacağı uyarısında bulunuyor.

Önümüzdeki günlerdeki seçim sonuçları, yalnızca Almanya’daki siyasi dengeleri değil, aynı zamanda Friedrich Merz’in başbakanlık koltuğundaki geleceğini de doğrudan belirleyecek gibi görünüyor.

Şili Devlet Başkanı Jose Antonio Kast ile Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, Şili’nin başkenti Santiago’daki La Moneda Sarayı’nda bir araya geldi.

Görüşmenin ardından iki ülke hükümetleri tarafından yayımlanan ortak açıklamada, Macellan Boğazı’nın hukuki statüsüne ilişkin iki ülkenin tutumunda mutabakat sağlandığı bildirildi.

Açıklamada, 1881 Sınır Antlaşması ile 1984 Barış ve Dostluk Antlaşması’nın iki ülke açısından tam olarak yürürlükte ve nihai nitelikte olduğu vurgulandı. Söz konusu anlaşmaların Macellan Boğazı’nın tamamı üzerinde Şili’nin egemenliğini tesis ettiği belirtildi.

Böylece Arjantin, Macellan Boğazı üzerindeki Şili egemenliğini resmen teyit etmiş oldu.

Askeri yetkilinin sözleri gerilime neden olmuştu

İki ülke arasındaki son gerilim, Arjantin Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanı Tuğgeneral Gustavo Valverde’nin Macellan Boğazı’na ilişkin açıklamalarının ardından başlamıştı.

Valverde’nin Şili’nin kontrolündeki boğaz üzerinde Arjantin’in de egemenlik hakları bulunduğunu öne sürmesi Santiago yönetiminin tepkisine yol açmıştı. Şili Dışişleri Bakanlığı da söz konusu açıklamalara verilecek yanıtı değerlendirmek üzere temaslarda bulunmuştu.

Milei ile Kast arasındaki görüşmenin ardından yayımlanan ortak açıklamayla tartışmaya devlet başkanları düzeyinde son nokta konuldu.

Şili’den Malvinas konusunda Arjantin’e destek

Arjantin’in Macellan Boğazı üzerindeki Şili egemenliğini teyit etmesinin ardından Kast da ülkesinin Falkland (Malvinas), Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları ile çevresindeki deniz alanları üzerindeki Arjantin’in egemenlik iddiasına verdiği geleneksel desteği yineledi.

Bu açıklama, Arjantin’in Malvinas konusundaki egemenlik iddiasını yeniden güçlü biçimde gündeme taşıdığı bir dönemde geldi. Milei yönetimi, İngiltere’nin kontrolündeki adalarda ilerletilen Sea Lion petrol projesine karşı yeni yasal ve idari adımlar atacağını 3 Eylül’de duyurmuştu.

Macellan Boğazı neden önemli?

Güney Amerika’nın en güneyinde, Atlas Okyanusu ile Pasifik Okyanusu arasında doğal bir geçiş sağlayan Macellan Boğazı, küresel deniz ulaşımı açısından stratejik öneme sahip.

Boğaz, adını 1520’de buradan geçen Portekizli denizci Ferdinand Magellan’dan alıyor. Panama Kanalı’nın açılmasından önce Atlas ve Pasifik okyanusları arasındaki en önemli deniz geçişlerinden biri olan Macellan, günümüzde de özellikle Güney Amerika’nın güneyindeki deniz trafiği açısından kritik konumunu koruyor.

Arjantin ile Şili arasında 1881’de imzalanan Sınır Antlaşması, Macellan Boğazı’nın statüsünün temelini oluşturuyor. Antlaşmayla boğaz sürekli olarak tarafsızlaştırılırken, tüm ülkelerin gemilerine serbest geçiş hakkı güvence altına alındı.

İki ülkenin 1984’te imzaladığı Barış ve Dostluk Antlaşması da bu düzenlemeyi teyit etti. Antlaşma, Macellan Boğazı’nın doğu girişindeki Arjantin-Şili deniz sınırını belirlerken, 1881 düzenlemesindeki serbest ve engelsiz seyrüsefer ilkesini korudu.

Xi Jinping mesajında, bu yılın Çin-Rusya stratejik işbirliği ortaklığının kurulmasının 30. yıldönümü ve "Çin ve Rusya Arasında İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Antlaşması"nın imzalanmasının 25. yıldönümü olduğunu hatırlattı. Karmaşık ve hızla değişen uluslararası ortam karşısında yeni dönemde Çin-Rusya kapsamlı stratejik işbirliği ortaklığının üst düzeyde geliştiğini kaydeden Xi, özellikle Çin-Rusya enerji işbirliğinden verimli sonuçlar elde edildiğini, bunun iki ülkenin ortak kalkınmasını belirgin şekilde hızlandırdığını ve kazan-kazan ilkesine dayalı işbirliği için bir örneği teşkil ettiğini vurguladı.

Xi Jinping, şu anda uluslararası enerji dengelerinde köklü bir yeniden yapılanma yaşandığını, fırsat ve zorlukların iç içe geçtiğini belirtti. Xi, Çin’in Rusya ile birlikte enerji işbirliğini derinleştirmeye, enerji alanında endüstri ve tedarik zincirlerinin istikrarını korumaya hazır olduğunu ifade etti.

Aynı gün, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de 8. Çin-Rusya Enerji İş Forumu’na bir tebrik mesajı gönderdi.

Türkiye'de son zamanlarda yaz ayının gelmesiyle birlikte orman yangınlarında artış yaşanmaya başladı. İstanbul, İzmir ve Antalya ilçelerinde yangın kurtarma çalışmaları devam ediyor