Heyelanın ardından Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, kayıp kişilerin aranması ve kurtarılması için tüm olanakların kullanılmasını istedi.

Xi ayrıca tehdit altında bulunan kişilerin tahliye edilerek güvenli yerlere yerleştirilmesi, yaralıların en kısa sürede tedavi edilmesi ve can kayıplarının mümkün olduğunca azaltılması talimatını verdi. Xi, izleme ve erken uyarı çalışmalarının güçlendirilerek ikincil felaketlerin önlenmesini de talep etti.

Gyirong Sınır Kapısı, Çin ile Nepal’i birbirine bağlayan önemli kara sınır kapılarından biridir.

BM’nin kuruluşunun 80. yıl dönümü kapsamında başlatılan UN80 reform girişimine değinen Sun, girişimin BM kalkınma sisteminin niteliğinin ve verimliliğinin artırılması açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirterek Çin’in reform sürecine ilişkin tutumunu açıkladı.

Sun, reformun BM kuruluşlarının temel kalkınma yetkilerini koruması, işlevlerini eksiksiz yerine getirmelerini sağlaması ve kurumlar arası eşgüdümü güçlendirmesi gerektiğini vurguladı. Reformun özellikle Küresel Güney ülkelerinin 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi’ni hayata geçirmelerine daha güçlü destek sunması gerektiğini ifade etti.

Reform sürecinde olgulara ve kanıtlara dayalı yaklaşımın benimsenmesi, bağımsız değerlendirme mekanizmalarının geliştirilmesi ve ortak anlayışın güçlendirilmesi için iletişimin artırılması gerektiğini belirten Sun, üye ülkeler arasında geniş kapsamlı uzlaşı sağlanmasının önemine dikkat çekti.

Sun Lei ayrıca reform sürecinin şeffaf ve kapsayıcı olması ve ilgili icra kurullarının yönetişim ile denetim rollerini etkin şekilde yerine getirmesi gerektiğini kaydetti.

AB-Çin ilişkilerine de değinen Fico, “AB ile Çin arasındaki ilişkilere farklı bir açıdan bakıyorum. Çin’e karşı duvarlar örerek ve onu ‘düşman’ ilan ederek karşı karşıya gelmememiz gerektiğini düşünüyorum.” dedi.

Fico, AB’nin Çin ile dostane rekabet içinde olması, kendi gücünü artırması ve rekabet kapasitesini geliştirmeye odaklanması gerektiğini vurguladı.

Görüşmede AB’nin genişleme süreci de ele alındı. Fico, Slovak hükümetinin Avrupa Birliği’ne katılmak isteyen tüm ülkeleri desteklediğini ancak aday ülkelerin üyelik kriterlerini eksiksiz karşılaması gerektiğini yineledi.

Ukrayna’nın AB’ye katılım sürecine ilişkin de değerlendirmede bulunan Fico, Kiev’in Karadağ, Arnavutluk ve Sırbistan gibi uzun süredir üyelik için çalışan ülkelerin önüne geçirilmemesi gerektiğini söyledi.

Fico ile Costa ayrıca AB’nin 2028-2034 dönemini kapsayan çok yıllı mali çerçevesi ile enerji fiyatları dahil çeşitli konularda görüş alışverişinde bulundu.

Bu hızlı ulaşım, Çin-Kırgızistan-Özbekistan karayolu sayesinde mümkün hale geliyor. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in önerdiği Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Orta Asya’nın zorlu dağlık bölgelerinden geçen güzergah, üç ülke arasındaki ticari bağlantıları güçlendiriyor.

Bölgede Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolunun inşası da sürüyor. Tamamlandığında demiryolunun ulaşım ve lojistik kapasitesini artırması, güzergah üzerindeki ülkelerde yaşayan insanların ekonomik imkanlarını genişletmesi ve bölgesel ticareti hızlandırması bekleniyor.

Orta Asya’da giderek genişleyen bu bağlantı ağı, Xi Jinping’in uzun süredir savunduğu daha geniş bir yaklaşımın da somut yansımalarından biri. Çin yönetimi, komşu ülkelerle ekonomik ve siyasi ilişkileri geliştirerek dostane, güvenli ve refah düzeyi yüksek bir bölgesel ortam oluşturmayı hedefliyor.

Xi’nin Kırgızistan’a gerçekleştireceği ziyaret ve Bişkek’te düzenlenecek Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesine katılımı da bu politikanın önemli adımlarından biri olarak görülüyor.

Çin-Kırgızistan ilişkilerinde ticaret ivmesi

Xi’nin Kırgızistan ziyareti, Çin Cumhurbaşkanı olarak ülkeye gerçekleştireceği üçüncü ziyaret olacak. Xi daha önce 2013 ve 2019 yıllarında Kırgızistan’ı ziyaret etmişti.

İki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler de son yıllarda önemli ölçüde gelişti. Çin ile Kırgızistan arasındaki mal ticareti 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 20 artarak 27,2 milyar dolara ulaştı.

Geçen yıl Xi ile Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, iki ülke arasındaki kapsamlı stratejik ortaklığın yeni bir dönemde derinleştirilmesine ilişkin ortak bildiri imzaladı. Taraflar, altyapı işbirliğini güçlendirmenin yanı sıra temiz enerji, yeşil madencilik ve yapay zeka gibi alanlarda yeni işbirliği imkanlarını değerlendirme konusunda mutabık kaldı.

Caparov da iki ülke arasındaki gelişen ilişkilere dikkat çekerek, Kırgızistan’ın en değerli avantajlarından birinin Çin gibi bir komşuya sahip olması olduğunu ifade etti.

“Komşularımızın her zaman iyiliğini dileriz”

Komşu ülkelerle ilişkiler, Xi’nin Çin diplomasisinin temel unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Xi, Çin liderliğini üstlenmesinin ardından 2013’te komşu ülkelerle ilişkilerde dostluk, samimiyet, karşılıklı fayda ve kapsayıcılık ilkelerini öne çıkardı. Bir yıl sonra ise Pekin’de düzenlenen merkezi dış politika toplantısında, komşu ülkelerle ortak bir geleceğe sahip topluluk oluşturulmasını önerdi.

Xi, Çin’in komşuluk politikasını anlatırken, “Yakın komşular uzak akrabalardan daha iyidir” anlayışına vurgu yaparak, Çin’in komşularının refahını istediğini ifade etti.

Bu yaklaşım doğrultusunda Xi, bölge ülkelerinin liderleriyle diplomatik temaslarını da yoğunlaştırdı. 2025 yılında gerçekleştirdiği tüm yurt dışı ziyaretlerini Kazakistan, Rusya ve Güney Kore gibi komşu ülkelere yaptı.

2026’da da bu diplomatik hareketlilik devam etti. Xi, haziran ayında yılın ilk yurt dışı ziyaretini Çin’in kuzeydoğu komşusu Kuzey Kore’ye gerçekleştirdi. Çin lideri ayrıca yılın ilk yarısında Tayland, Pakistan ve Tacikistan’ın da aralarında bulunduğu çok sayıda Asya ülkesinin liderini Çin’de ağırladı.

Bölgesel işbirliğinin merkezinde ŞİÖ

Çin’in komşuluk politikasının yalnızca ikili ilişkilerle sınırlı olmadığı görülüyor. Pekin, bölgesel işbirliği mekanizmalarını da komşu ülkelerle ilişkilerin geliştirilmesinde önemli bir araç olarak değerlendiriyor.

Şanghay İşbirliği Örgütü bu yaklaşımın en önemli örneklerinden biri. 2001 yılında Çin ve komşu ülkeler tarafından kurulan örgüt, güvenlik ve ekonomik işbirliğinin yanı sıra kültürel ve insani ilişkilerin geliştirilmesini de amaçlıyor.

Xi, Çin’in komşuluk diplomasisinde ŞİÖ’ye özel önem verdiğini belirtiyor. 2013’ten bu yana düzenlenen ŞİÖ zirvelerine şahsen veya video konferans yoluyla katılan Xi, örgüt bünyesinde güvenlik, kalkınma ve kültürel değişim alanlarında daha yakın işbirliğini savunuyor.

Geçen yıl Çin’in kuzeyindeki liman kenti Tianjin’de düzenlenen ŞİÖ zirvesinde Xi; enerji, yeşil sanayi ve dijital ekonomi alanlarında üç işbirliği platformu kurulacağını açıkladı. Bilimsel ve teknolojik yenilik, yükseköğretim ve mesleki eğitim alanlarında da üç işbirliği merkezinin oluşturulacağını duyurdu.

Pekin, bu girişimlerle Çin’in ekonomik büyümesinin oluşturduğu imkanların ŞİÖ ülkeleriyle paylaşılmasını ve bölgesel kalkınmanın desteklenmesini hedefliyor.

Orta Asya’da yeni işbirliği modeli

Çin’in çok taraflı komşuluk diplomasisinin bir diğer önemli ayağını Çin-Orta Asya Zirvesi oluşturuyor.

Xi, 2023’te Çin’in Xi’an kentinde düzenlenen ilk Çin-Orta Asya Zirvesi’nde Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan liderlerini bir araya getirdi.

İki yıl sonra Kazakistan’da gerçekleştirilen ikinci zirvede altı ülkenin liderleri, kalıcı iyi komşuluk, dostluk ve işbirliğine ilişkin bir anlaşma imzaladı. Xi, anlaşmayı Çin’in komşularıyla diplomatik ilişkilerinde öncü bir girişim olarak nitelendirdi.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev de Çin’in bölgesel işbirliğindeki rolüne dikkat çekerek, ülkeler arasında iyi komşuluk, dostluk ve karşılıklı destek temelinde yeni bir işbirliği modelinin oluşturulduğunu belirtti.

“Asya bizim ortak evimizdir”

Xi’nin komşuluk politikasının temelinde yalnızca ekonomik bağlantıların artırılması değil, uzun vadeli bir “ortak gelecek” anlayışı oluşturulması hedefi bulunuyor.

Xi, 2023’te Vietnam’ın Nhan Dan gazetesinde yayımlanan makalesinde, “Asya bizim ortak evimizdir” ifadesini kullanarak, insanlık için ortak bir geleceğe sahip topluluk oluşturma sürecinin Asya’dan başlaması gerektiğini vurguladı.

Geçen yıl Pekin’de komşu ülkelerle ilişkiler üzerine düzenlenen merkezi konferansta da stratejik karşılıklı güvenin güçlendirilmesi, ülkelerin kendi koşullarına uygun kalkınma yollarını izlemesinin desteklenmesi ve farklılıkların doğru şekilde yönetilmesi gerektiği vurgulandı.

Bu toplantının ardından Xi, Vietnam, Malezya ve Kamboçya’yı kapsayan Güneydoğu Asya turuna çıktı. Ziyaret kapsamında Çin ile üç ülke arasında altyapı, bağlantı, dijital ekonomi ve diğer gelişmekte olan sektörleri kapsayan 108 işbirliği anlaşması imzalandı.

Xi, Çin’in modernleşmesinin oluşturduğu fırsatları komşu ülkelere taşımayı ve Asya’da modernleşme sürecini birlikte ilerletmeyi hedeflediklerini ifade etti.

Kuşak ve Yol’un “bağlantı” ayağı

Çin’in komşuluk politikasının ekonomik temelinde ise Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında geliştirilen ulaşım ve altyapı projeleri bulunuyor.

Çin, Asya’daki 25 komşu ülkeyle Kuşak ve Yol işbirliği belgeleri imzalarken, yollar, demiryolları, limanlar ve ticaret güzergahlarından oluşan geniş bir bağlantı ağı oluşturdu.

Xi, Kuşak ve Yol Girişimi’ni Asya’nın iki kanadına, bağlantı ağlarını ise bu kanatların damarlarına benzetiyor. Bu projelerle pazarların birbirine bağlanması, ticaretin kolaylaştırılması ve ülkeler arasındaki ekonomik entegrasyonun artırılması amaçlanıyor.

Çin yönetiminin yaklaşımı, Orta Asya’dan Güneydoğu Asya’ya kadar uzanan geniş coğrafyada ikili ilişkiler ve bölgesel örgütler üzerinden şekilleniyor. Pekin; Lancang-Mekong İşbirliği, ASEAN merkezli Doğu Asya işbirliği mekanizmaları ve APEC gibi platformlarda da ekonomik entegrasyon ve bağlantının güçlendirilmesini savunuyor.

Tayland-Çin Kuşak ve Yol Girişimi Araştırma Merkezi Direktörü Wirun Phichaiwongphakdee de Çin’in modernleşme sürecinin komşu ülkeler açısından teknoloji, sanayi ve ekonomik kalkınma alanlarında yeni fırsatlar oluşturduğunu belirtiyor.

Çin’in yıllar içinde geliştirdiği bu ağ, Pekin’in komşuluk politikasını yalnızca diplomatik ilişkiler üzerinden değil, altyapı, ticaret, teknoloji ve bölgesel kurumlar üzerinden de yürüttüğünü ortaya koyuyor.

Xi’nin ifadesiyle, Asya ülkeleri tek tek lambalara benziyor; birbirlerine bağlandıklarında ise bölgenin tamamını aydınlatabilecek daha büyük bir güç oluşturuyor.

Açıklamada, Xi’nin Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ile Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin daveti üzerine Kırgızistan ve Mısır’a resmî ziyaretlerde bulunacağı kaydedildi.

2026 SİÖ Zirvesi Bişkek’te düzenlenecek

2026 SİÖ Zirvesi, 30 Ağustos-3 Eylül tarihlerinde Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenecek. Kırgızistan’ın dönem başkanlığında gerçekleştirilecek zirvenin ana teması, “SİÖ’nün 25 yılı: Sürdürülebilir barış, kalkınma ve refah için birlikte” olarak belirlendi.

Zirvenin ana gündeminde bölgesel güvenlik, terörizm ve aşırıcılıkla mücadele, ekonomik işbirliği, ulaşım bağlantıları, enerji ve dijitalleşme yer alacak. SİÖ bünyesinde ortak finansal mekanizmaların geliştirilmesi ve SİÖ Kalkınma Bankası kurulmasına yönelik çalışmaların da öne çıkan başlıklardan olması bekleniyor.

Tiangong Ultra ve daha nice robotun performansı Çin’in küresel robotik sektöründeki büyüyen hakimiyetinin altını çizdi. Bu hakimiyet, Batı basınında da geniş yer buldu. ABD merkezli Foreign Policy dergisi, “ABD yasaklarla Çin’in robotlarını yenemez” başlıklı bir yazı yayımladı. Yazıda, Washington’un rakiplerinden bir şeyler öğrenmek yerine kapıları tümüyle kapatma çabası eleştirildi.

“Çin’in robotlarını yakın zamanda Amerika Birleşik Devletleri’nde görmeyi beklemeyin” ifadesi kullanılan haberde, ABD Başkanı Donald Trump’ın robot sektörüne yönelik son yasakları anımsatıldı. Trump yönetimi temmuz ayında ABD’de monte edilmesi ve en az yüzde 65 ABD yapımı parça içermesi gereken "gelişmiş robotik cihazların" ithalatına yönelik kapsamlı bir yasak açıklamıştı. Yasağın tüm ülkeler için geçerli olduğunun altı çizilen yazıda bir şerh de düşüldü: “Yasak, tüm ülkeler için geçerli olsa da 2025’te satılan insansı robotların yaklaşık yüzde 90’ının sahibi olan Çin’i hedef aldığı ortada.”

Söz konusu yasaktan bahsedilen yazıda, “ABD’li üreticilerin devasa bir yatırım ve destek olmadan robotik sektörünün ihtiyacı olan talebi karşılaması mümkün değil” denildi. Foreign Policy bu sebeple ABD’nin yasaklarının Washington aleyhine sonuçlanabileceğini yazdı. Yazıda, Boston Dynamics gibi birkaç öncü ABD’li şirket bulunsa da ülkenin robotik sektörünün payının, Çin’inkinin yanında çok küçük kaldığı vurgulandı.

Foreign Polciy robotik sektöre dair analizinde, Trump ve yönetiminin Çin’in ABD’nin önünde olduğu konuları görmezden geldiği hatta anlamadıklarına yer verdi. Yazıda, Washington’un Pekin’le olan farkı kapatmak için kendisini Çin’den soyutlamak yerine teknoloji için açık kapı politikası uygulaması gerektiği savunuldu.

ABD’yi robotik sektör bağlamında en çok endişelendiren konunun askeri kullanım olduğu ifade edilen yazıda, savaş alanlarında şimdilik robot kullanımının büyük bir etki yaratmadığı belirtildi; ancak önümüzdeki on yıl içinde robotların savaş alanlarında denge değiştirebileceğine inanıldığı vurgulandı. Yazıda, savaşların seyrini değiştiren drone’ların da en nihayetinde bir robot olduğu vurgulandı.

Açıklamada, entegre devreler, havacılık ve uzay, biyotıp, düşük irtifa ekonomisi, yeni tip enerji depolama sistemi ve robotik gibi yeni yükselen temel sektörlerin gelişiminin hızlandırılacağı belirtildi. Kuantum teknolojisi, biyolojik üretim, hidrojen ve nükleer füzyon enerjisi, beyin-bilgisayar arayüzü, somutlaştırılmış zekâ ve 6G gibi geleceğin sektörlerinin ise yeni ekonomik büyüme alanlarına dönüştürülmesinin teşvik edileceği ifade edildi.

Açıklamada ayrıca, yeni nesil iletişim ve bilgi işlem ağlarının kurulum sürecinin hızlandırılacağı, 5G ile endüstriyel internetin kilit sektörlerde daha yaygın kullanılmasının destekleneceği belirtildi. 6G teknolojisine yönelik Ar-Ge çalışmalarının güçlendirileceği, internet ve veri güvenliği kapasitesinin de artırılacağı kaydedildi.

Çin’in, yapay zekâ sektörünün sağlıklı ve düzenli gelişimini desteklemek amacıyla bugüne kadar yaklaşık 200 temel standart oluşturduğu da açıklandı.

Wang’ın aktardığı verilere göre, Çin’in gayrisafi yurt içi hasılası (GSYH) yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,7 arttı. Ekonomik çıktı 3,6 trilyon yuan (530,57 milyar dolar) artarak, yılın yarısı açısından son beş yılın en yüksek artışını kaydetti.

Ekonomik büyüme, istihdam, fiyatlar ve dış ticaret gibi göstergeler beklentiler doğrultusunda gerçekleşirken, tüketim ve hane halkı gelirleri de istikrarlı büyümesini sürdürdü.

Çin ekonomisinin uzun vadeli olumlu gidişatını destekleyen temel dinamiklerin gücünü koruduğuna dikkat çeken Wang, yılın ikinci yarısında ekonomik çalışmaların iyi yürütülebilmesi için Çin’in istikrarı korurken ilerleme kaydetme yönündeki genel ilkeye bağlı kalması, reform ve dışa açılmayı daha da derinleştirmesi ve eski büyüme ivmelerinden yeni büyüme ivmelerine geçişi hızlandırması gerektiğini söyledi.

Wang, Çin’in daha proaktif bir maliye politikası ile uygun ölçüde destekleyici bir para politikasını etkin biçimde uygulaması, mevcut politika tedbirlerinden azami ölçüde yararlanması ve zamanında pragmatik ve etkili ilave politika tedbirlerini hayata geçirmesi gerektiğini ifade etti.

Wang ayrıca konjonktür karşıtı düzenlemelerin güçlendirilmesi, iç talebin daha da genişletilmesi, arz yapısının iyileştirilmesi ve halkın yaşam koşullarının etkin biçimde güvence altına alınarak geliştirilmesi yönünde çaba gösterileceğinin altını çizdi.

Zhai, bugün yaptığı açıklamada, komutanlığın 21-25 Ağustos tarihlerinde deniz ve hava kuvvetleriyle Güney Çin Denizi’nde rutin devriye operasyonları gerçekleştirdiğini bildirdi.

Zhai, komutanlığa bağlı birliklerin ulusal egemenliği, toprak bütünlüğünü, deniz hak ve çıkarlarını, ayrıca bölgesel barış ve istikrarı kararlılıkla savunacağını vurguladı.

Taraflar, sınır sorunu ve ikili ilişkiler başta olmak üzere çeşitli konularda kapsamlı, dostane ve samimi görüş alışverişinde bulundu.

Çin-Hindistan sınır sorunundan sorumlu Çin özel temsilcisi, Dışişleri Bakanı, Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Siyasi Bürosu Üyesi ve Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Dışişleri Komisyonu Ofisi Direktörü Wang Yi, Çin’in Hindistan’la birlikte ikili ilişkileri stratejik ve uzun vadeli bir perspektiften geliştirmeye hazır olduğunu belirtti. Wang, iki ülkenin iyi komşular ve dostlar olmasının yanı sıra birbirlerinin başarısına katkı sağlayan ortaklar hâline gelmesi gerektiğini söyledi.

Tarafların özel temsilciler toplantısında varılan mutabakatları planlı biçimde hayata geçirdiğine dikkat çeken Wang, sınır sorununun ikili ilişkilerde uygun bir yere konumlandırılması gerektiğini ifade etti. Sürecin duraksamadan, gerilemeden ve rotasından sapmadan ilerletilmesi gerektiğini vurgulayan Wang, Çin-Hindistan sınır meseleleri konusunda aşamalı olarak olumlu bir kamuoyu oluşturulması çağrısında bulundu. Wang, diyalog, barış, istişare ve iş birliğinin temel yaklaşım hâline getirilmesi gerektiğini kaydetti.

Doval: Çin ile stratejik iletişimi güçlendirmeye hazırız

Hindistan Özel Temsilcisi ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Ajit Doval ise Hindistan’ın Çin’le stratejik iletişimi daha da güçlendirmeye istekli olduğunu söyledi. Doval, sınır bölgelerinin etkin biçimde yönetilmesi, sınır sorununa çözüm aranması ve Hindistan-Çin ilişkilerindeki iyileşme ile gelişmenin hızlandırılması için çalışacaklarını belirtti.

Taraflar, sınır müzakerelerinin ilerletilmesi, sınır bölgelerinin uygun biçimde yönetilmesi ve kontrol altında tutulması, mevcut mekanizmaların geliştirilmesi ve sınır ötesi iş birliğinin artırılması konularında kapsamlı görüş alışverişinde bulundu.

İki taraf, karşılıklı saygı ve anlayış temelinde sınır sorununa adil, makul ve her iki tarafça kabul edilebilir kapsamlı bir çözüm bulma kararlılıklarını yineledi.

Taraflar ayrıca sınır sorununu diyalog ve istişare yoluyla uygun biçimde ele almaya devam edeceklerini ve sınır bölgelerindeki barış ile huzuru ortaklaşa koruyacaklarını teyit etti.

Çin-Hindistan Sınır Sorunu Özel Temsilcileri Toplantısı’nın 26’ncısının 2027 yılında Hindistan’da düzenlenmesi kararlaştırıldı.

Beijing Sınır Kontrol Genel İstasyonu’nun verilerine göre, yıl başından bu yana başkent üzerinden ülkeye giriş-çıkış yapan kişilerin toplam sayısı 15 milyonu geride bıraktı. Söz konusu rakam geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 9 artarken, 15 milyon seviyesine geçen yıla göre 20 gün daha erken ulaşıldı.

Ağustos ayının başından bu yana kentteki iki uluslararası havalimanında günlük giriş-çıkış yapan kişi sayısı 70 binin üzerinde seyrediyor. 9 Ağustos’ta ise günlük pasaport kontrolünden geçen kişi sayısı 82 bini aşarak son altı yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Öte yandan, 25 Ağustos itibarıyla Beijing üzerinden ülkeye giriş ve çıkış yapan yabancı ülke vatandaşlarının sayısı 4 milyon 880 bine ulaştı. Bu sayı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 31,6 artış gösterirken, toplam uluslararası giriş-çıkış trafiğinin yüzde 32,5’ini oluşturdu.

Vize muafiyeti ve geçici giriş uygulamalarından yararlanarak Çin’e gelen yabancıların sayısı ise 1 milyon 860 bine ulaştı. Bu kişiler, başkent üzerinden ülkeye giriş yapan toplam yabancı yolcuların yüzde 74,5’ini teşkil etti.

Bakanlık tarafından bugün düzenlenen olağan basın toplantısında, ülkenin yurt dışı yatırımlarına ilişkin güncel istatistikler paylaşıldı.

Açıklanan resmi verilere göre, 2025 yılında Çin’in dış yatırım akışı yıllık bazda yüzde 11,1 oranında artış göstererek 213 milyar 580 milyon dolara ulaştı. Ülkenin toplam dış yatırım stoku ise 3,4 trilyon dolara yükselerek küresel yatırımlar içindeki payını yüzde 7,4'e çıkardı ve art arda 9'uncu kez dünya sıralamasında ilk üçte yer aldı.

Bu tarihi görev, bir Çinli ticari uzay şirketinin Güneydoğu Asya ülkelerine yönelik tasarım, üretim, fırlatma ve yörüngede teslim süreçlerinin tamamını üstlenerek gerçekleştirdiği ilk uydu ihracat projesi olma özelliğini taşıyor.

Söz konusu fırlatma görevinde yer alan araçlardan biri de “Harbin” adıyla da bilinen “Bayi-04” uydusu oldu. Bu araç, Çinli lise öğrencilerinin geliştirme sürecinin tamamına bizzat dahil olduğu bir bilim eğitimi ve tanıtım uydusu olma özelliği taşıyor.

Çatışma ve karşı karşıya gelmenin mevcut anlaşmazlıkları daha da derinleştireceğini vurgulayan Fu, uluslararası insancıl hukuka titizlikle uyulması, sivillerin ve sivil tesislerin korunması ve mümkün olan en kısa sürede ateşkes sağlanarak çatışmaların sona erdirilmesi gerektiğini ifade etti.

“Diyalog ve müzakere tek çıkış yoludur.” diyen Fu, tüm taraflara siyasi irade ortaya koyarak ortak zemini kademeli biçimde genişletme çağrısında bulundu. Fu, kapsamlı ve kalıcı bir barış anlaşmasına ulaşılması gerektiğini belirterek, uluslararası toplumun da barış ve müzakereleri teşvik etmek için ortak çaba göstermesi gerektiğini kaydetti.

Ukrayna krizinin temelinde Avrupa’daki güvenlik sorunlarının patlak vermesinin yattığını ifade eden Fu, ülkelerin güvenliğinin birbirinden bağımsız düşünülemeyeceğini söyledi.

Çin’in ortak, kapsamlı, işbirliğine dayalı ve sürdürülebilir güvenlik anlayışının benimsenmesini savunduğunu belirten Fu, krizin temel nedenlerinin ele alınması ve dengeli, etkili ve sürdürülebilir bir bölgesel güvenlik mimarisinin oluşturulması gerektiğini dile getirdi.

Fu Cong, Çin’in Ukrayna krizine ilişkin tutumunun objektif ve adil olduğunu belirterek, Beijing’in her zaman barış ve müzakerelerin teşvik edilmesinden yana olduğunu söyledi.

Fu, Çin’in uluslararası toplumla birlikte krizin siyasi yollarla çözülmesi için yapıcı rol oynamaya devam etmeye hazır olduğunu sözlerine ekledi.

Çin ile İran arasındaki iş birliğinin uluslararası hukuk çerçevesinde sürdürüldüğünü belirten Sözcü Lin, bu ilişkilere müdahale edilmemesi ve zarar verilmemesi gerektiğini vurguladı.

Sözcü, konuya ilişkin gelişmeleri yakından takip eden Çin’in kendi yasal hak ve çıkarlarını kararlılıkla savunmak üzere gerekli tüm tedbirleri alacağına dikkat çekti.

Uluslararası hukuk dayanağı bulunmayan ve BM Güvenlik Konseyi’nin yetki vermediği tek taraflı yasa dışı yaptırımlara karşı çıktıklarını defalarca dile getirdiklerini hatırlatan Lin; ekonomik savaş ve azami baskı politikalarının sorunların çözümüne katkı sağlamayacağını, aksine çatışmaları şiddetlendirerek krizin yayılmasına, küresel ekonomik ve finansal düzenin bozulmasına ve diğer ülkelerin meşru haklarının ihlal edilmesine yol açacağını ifade etti.

Sözcü Lin, mevcut durumda önceliğin gerginliğin yatıştırılmasına ve yeniden diyalog ile müzakere zeminine dönülmesine verilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Han Zheng, son iki yılda Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ile Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin Rusya’nın Kazan kentinde ve Çin’in Tianjin kentinde iki kez bir araya gelerek Çin-Hindistan ilişkilerinin geliştirilmesi konusunda bir dizi önemli mutabakata vardıklarını ve ikili ilişkilerin iyileşme yoluna dönmesine yön verdiklerini hatırlattı.

Han, gelişmekte olan komşu büyük ülkeler ve önemli yükselen ekonomiler olan Çin ile Hindistan’ın, ikili ilişkileri stratejik ve uzun vadeli bir perspektiften ele alması gerektiğini vurguladı. İki ülkenin, liderler arasında varılan önemli mutabakatları hayata geçirmesi ve karşılıklı stratejik güveni artırması gerektiğini belirten Han, ikili iş birliği potansiyelinin geliştirilmesi ve çok taraflı iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Han ayrıca, anlaşmazlıkların uygun şekilde kontrol altında tutulması ve Çin-Hindistan ilişkilerinin sürdürülebilir ve istikrarlı gelişimi için ortak çaba harcanması gerektiğini ifade etti.

Doval, Başbakan Modi’nin Çin’le ilişkilere büyük önem verdiğini ve Çin’in elde ettiği başarılardan etkilendiğini söyledi. Hindistan ile Çin’in, büyük nüfusları ve hızlı büyüyen ekonomileriyle iş birliği açısından önemli fırsatlarla karşı karşıya olduğunu belirtti.

Doval ayrıca, Hindistan’ın Çin’le karşılıklı yarara dayalı iş birliğini derinleştirmeye ve ikili ilişkilerde yeni ilerlemeler sağlamaya hazır olduğunu vurguladı.

Taslak, 25 Ağustos-23 Eylül tarihleri arasında kamuoyunun görüşüne açık olacak.

Önerilen standartların, yeteneklerin test ve değerlendirme yöntemlerini, temel teknolojileri, platform ve sistemleri, uygulama alanlarını ve güvenlik yönetişimini kapsaması öngörülüyor. Taslakta ayrıca, 2028 yılına kadar sistematik, bilimsel temellere dayanan ve koordineli bir standartlar sistemi oluşturulması, 200’den fazla işletmenin de bu standartların yaygınlaştırılması ve uygulanmasında rol alması hedefleniyor.

Taslakta insansı robotlar, insan benzeri biçim ve yeteneklere sahip, karmaşık görevleri kendi başına yerine getirebilen, yapay zekâ destekli yeni nesil akıllı terminaller olarak tanımlanıyor.

Taslağa göre, sektörün hızla gelişmesi; teknolojik yeniliklere, ürün geliştirme çalışmalarına ve geniş ölçekli uygulamalara yön vermek amacıyla terminoloji, arayüzler, test ve değerlendirme gibi alanlarda ortak standartların oluşturulmasını gerekli kılıyor. Çin’de ve diğer ülkelerde insansı robotlarla ilgili 100’den fazla standart hâlihazırda geliştirme veya ön araştırma aşamasında bulunuyor.

Taslakta, insansı robotların yetenek düzeylerinin sınıflandırılmasında kullanılan yöntemlerin standartlaştırılması çağrısında bulunuluyor. Ayrıca insansı robotlara özgü tanımlayıcıların, kodlama kurallarının ve kimlik belirleme mekanizmalarının da standart hâle getirilmesi öneriliyor.

Çin hükümeti ve yerel hükümetlerin yanı sıra düşünce kuruluşları ile merkezi ABD’de bulunan Asya Topluluğu’ndan Çinli ve ABD’li temsilciler, karşılıklı siyasi güvenin artırılması, ekonomik ve ticari iş birliğinin genişletilmesi ile yapay zekâ ve teknoloji alanlarındaki iş birliğinin geliştirilmesi gibi konularda kapsamlı görüş alışverişinde bulundu.

2023 yılında kurulan Çin-ABD “Track 1.5” Diyaloğu, resmî diplomasi (Track 1) ile tamamen sivil nitelikteki diyalog (Track 2) arasında bir iletişim mekanizması olarak faaliyet gösteriyor.

Çin ve ABD’deki siyasi partiler, strateji çevreleri, iş dünyası, akademik çevreler ve sivil toplum arasında iletişim ve etkileşim için önemli bir platform oluşturan diyalog, iki ülkenin siyaset, ekonomi ve ticaret, bilim ve teknoloji, kültür ve beşeri temaslar gibi alanlardaki iletişim ve iş birliğini güçlendirmeye yönelik çok sayıda somut öneri sunmuştu.

Xi Jinping görüşmede, Çin ile Ürdün arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasından bu yana karşılıklı saygı, eşitlik ve karşılıklı yarar ilkelerine dayalı işbirliğinin sürdürüldüğünü belirtti. Xi, iki ülke arasındaki ilişkilerin, farklı sosyal sistemlere ve farklı ölçeklere sahip ülkeler arasında kazan-kazan anlayışına dayalı işbirliği, iletişim ve karşılıklı öğrenmenin başarılı bir örneğini oluşturduğunu söyledi.

Xi, “2015 yılında Çin-Ürdün stratejik ortaklığının kurulduğunu ilan ederek ikili ilişkilerin gelişiminde yeni bir sayfa açtık.” dedi.

Karmaşık ve değişken uluslararası ve bölgesel koşulların yaşandığı mevcut dönemde daha kapsamlı ve daha dinamik bir Çin-Ürdün ilişkisinin geliştirilmesinin iki ülke halklarının ortak beklentilerine ve Küresel Güney’in dayanışma içinde güçlenme eğilimine uygun olduğunu vurgulayan Xi, tarafların geleneksel dostluğu pekiştirmesi, karşılıklı stratejik güveni artırması, karşılıklı yarara dayalı işbirliğini derinleştirmesi ve çok taraflı koordinasyonu güçlendirmesi gerektiğini belirtti.

Xi, Çin-Ürdün stratejik ortaklığının daha ileri bir seviyeye taşınmasının bölgesel barış, istikrar ve refaha da olumlu katkı sağlayacağını ifade etti.

Çin’in Ürdün’ün bölgedeki özgün ve önemli rolüne değer verdiğini belirten Xi, Ürdün’ün ulusal egemenliğini, güvenliğini ve kalkınma çıkarlarını korumasını kararlılıkla desteklediklerini söyledi. Xi, Ürdün ile hükümetler, siyasi partiler, yasama organları ve yerel yönetimler arasındaki temasları artırmaya ve devlet yönetimi alanındaki deneyim paylaşımını güçlendirmeye hazır olduklarını kaydetti.

Çin-Ürdün işbirliğinin temelinde karşılıklı yarar ve ortak kazanç anlayışının bulunduğuna dikkat çeken Xi, iki ülkenin kalkınma stratejileri arasındaki uyumu güçlendirmesi gerektiğini belirtti. Xi, ekonomi ve ticaret, altyapı, ulaştırma ve madencilik gibi geleneksel alanlardaki işbirliğinin geliştirilmesinin yanı sıra dijital ekonomi, yapay zekâ ve yeşil enerji gibi alanlarda yeni işbirliği imkanlarının oluşturulması çağrısında bulundu.

Xi ayrıca eğitim, kültür, bilim ve teknoloji ile turizm alanlarındaki temasların genişletilmesi, karşılıklı ziyaretlerin artırılması ve iki halk arasındaki bağların güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Xi, “Ürdün ile birlikte dört büyük küresel inisiyatifi hayata geçirmeye, Birleşmiş Milletler gibi çok taraflı platformlarda koordinasyon ve işbirliğini güçlendirmeye, BM merkezli uluslararası sistemi ve uluslararası hukuka dayalı uluslararası düzeni birlikte korumaya, ortak geleceği paylaşan insanlık topluluğunun inşasını ilerletmeye hazırız.” dedi.

Ürdün Kralı II. Abdullah ise Çin’in büyük bir ülke olduğunu belirterek, Cumhurbaşkanı Xi Jinping liderliğinde elde edilen kalkınma başarılarını takdirle karşıladıklarını söyledi.

Ürdün ile Çin arasında güçlü bir stratejik ortaklık bulunduğuna işaret eden II. Abdullah, iki tarafın karşılıklı saygı ve yakın işbirliği içinde hareket ettiğini ve çeşitli alanlardaki işbirliğinde verimli sonuçlar elde edildiğini kaydetti.

II. Abdullah, Ürdün’ün Tek Çin politikasına kararlılıkla bağlı olduğunu ve Taiwan’ın Çin topraklarının ayrılmaz bir parçası olduğu yönündeki tutumunu yineledi. Çin ile ilişkilere büyük önem verdiklerini belirten II. Abdullah, ekonomi ve ticaret, imalat, tarım, bilim ve teknoloji, sağlık, ilaç, kültür ve eğitim alanlarında işbirliğini ve karşılıklı temasları daha da geliştirmeye hazır olduklarını ifade etti.

İki lider görüşmede Orta Doğu’daki son gelişmeler hakkında da görüş alışverişinde bulundu.

Xi Jinping, Çin’in kapsamlı bir ateşkes sağlanmasını, çatışmaların durdurulmasını, anlaşmazlıkların siyasi ve diplomatik yollarla çözülmesini ve Ürdün dahil bölge ülkelerinin egemenlik ve güvenliğine saygı gösterilmesini her zaman savunduğunu söyledi.

Filistin meselesinin Orta Doğu sorununun merkezinde yer aldığını belirten Xi, çözüm için dört temel ilkeye bağlı kalınması gerektiğini vurguladı.

Xi, siyasi çözümde ısrar edilmesi ve iki devletli çözümden sapılmaması gerektiğini belirterek, Filistin-İsrail barış görüşmelerinin yeniden başlatılmasının teşvik edilmesi ve bağımsız Filistin devletinin mümkün olan en kısa sürede kurulmasının sağlanması çağrısında bulundu.

“Filistin’i Filistinliler yönetsin” ilkesinin korunması gerektiğini ifade eden Xi, Filistin’in tüm Filistinlilerin ortak yurdu olduğunu ve Batı Şeria’nın yönetimi ile Gazze’nin savaş sonrası yeniden inşasının bu ilke doğrultusunda ele alınması gerektiğini söyledi.

Xi, insani ilkelerin gözetilmesi gerektiğini belirterek, uluslararası toplumun, özellikle BM Güvenlik Konseyi’nin sivillerin güvenliğinin korunması, insani yardımların ulaştırılması ve insani felaketin önlenmesi konusunda sorumluluk üstlenmesi gerektiğini kaydetti.

Adalet ve hakkaniyet ilkelerine bağlı kalınması gerektiğini de vurgulayan Xi, uluslararası hukukun üstünlüğü temelinde hem mevcut sorunların hem de bunların kök nedenlerinin ele alınarak Filistin meselesinin kapsamlı, adil ve kalıcı biçimde mümkün olan en kısa sürede çözülmesi gerektiğini ifade etti.

Görüşmenin ardından iki lider, diplomasi, ekonomi ve ticaret, üretim ve tedarik zincirleri ile yargı dahil çeşitli alanlarda işbirliği belgelerinin imzalanmasına tanıklık etti.

İki taraf ayrıca “Çin Halk Cumhuriyeti ile Ürdün Haşimi Krallığı Arasında Çin-Ürdün Stratejik Ortaklığının Derinleştirilmesine İlişkin Ortak Bildiri”yi yayımladı.

Kuzey Kutbu’nda Çin’in açtığı yoldan şimdi Güney Kore ve Hindistan gidiyor. Pekin’in geçen yıl deneme seferiyle başladığı, bu yaz ise haftalık düzenli taşımacılığa dönüştürdüğü Çin-Avrupa Arktik Ekspresi, Asya’nın diğer büyük ticaret ekonomilerini de harekete geçirdi.

Güney Kore ilk konteyner gemisini Arktik rotasında deneme seferine çıkarırken Hindistan da 2027’de aynı güzergâha ilk pilot gemisini göndermeye hazırlanıyor. Böylece Kuzey Deniz Rotası, yalnızca Süveyş Kanalı’na teorik bir alternatif olarak tartışılan güzergâh olmaktan çıkıp ticari kapasitesi sahada sınanan yeni bir hatta dönüşüyor.

Güney Kore’den 10 yıl sonra ilk sefer

Güney Kore’nin Busan merkezli PanStar Line şirketine ait PanStar Acro gemisi cumartesi akşamı Busan’dan Avrupa’ya doğru yola çıktı. 2 bin 758 TEU kapasiteli, buz sınıfı konteyner gemisinin seferi iki açıdan ilk niteliği taşıyor. PanStar Acro, Arktik rotasını deneyen ilk Güney Kore konteyner gemisi olurken 2016’dan bu yana bu güzergâhı kullanan ilk Güney Kore gemisi olarak kayıtlara geçiyor.

Gemide kimyasal ürünler, ikinci el otomobiller ve otomobil parçalarından oluşan 837 TEU yük bulunuyor. PanStar Acro yaklaşık 6 bin 400 kilometre boyunca Arktik sularında ilerledikten sonra İngiltere’de Felixstowe, Hollanda’da Rotterdam ve Polonya’da Gdansk gibi Avrupa’nın önemli limanlarına uğrayacak.

Seul yönetimi bu yolculuğu tek seferlik bir ticari operasyonun ötesinde değerlendiriyor. Amaç, güzergâhın ekonomik uygulanabilirliğini görmek, Arktik koşullarında operasyon tecrübesi kazanmak ve 2030’a kadar Kuzey Deniz Rotası’nı daha düzenli bir ticaret hattına dönüştürmek. Planın bir başka ayağında ise Busan’ın küresel deniz taşımacılığındaki konumunu güçlendirmek bulunuyor.

Çin denemeyi geçti, düzenli sefere başladı

Güney Kore henüz rotanın ticari kapasitesini ölçerken Çin bir adım önde. Çinli Sea Legend Shipping şirketine ait Dubai Tower, 15 Ağustos’ta Zhejiang eyaletindeki Ningbo-Zhoushan Limanı’ndan ayrılarak 2026 yaz sezonunun Çin-Avrupa Arktik seferlerini başlattı.

Şirket, 3 Ekim’e kadar sekiz sabit sefer gerçekleştirmeyi planlıyor. Hedeflenen transit süresi ise yaklaşık 20-22 gün. Bu model, geçmişteki Arktik taşımacılığından önemli bir noktada ayrılıyor. Önceki konteyner seferleri çoğunlukla tek seferlik denemelerden oluşurken yeni sistemde belirlenmiş kalkış tarihleri, tahsis edilmiş gemiler ve planlanmış transit süreleri bulunuyor.

Sırada Hindistan var

Çin ve Güney Kore’nin ardından rotaya girmeye hazırlanan bir diğer Asya ülkesi ise Hindistan. South China Morning Post’un aktardığına göre Yeni Delhi yönetimi, Kuzey Deniz Rotası’ndaki ilk pilot gemisini 2027 yılında göndermeyi planlıyor.

Hindistan Denizcilik Bakanlığı Ortak Sekreteri S. Venkatesapathy, 13 Ağustos’ta Rusya’nın Arhangelsk kentinde düzenlenen Arktik Bölgeler Forumu’nda ülkesinin güzergâhta “büyük imkânlar” gördüğünü söyledi. Böylece dünyanın önde gelen üç Asya ekonomisi Arktik konusunda farklı aşamalarda da olsa aynı yönde ilerliyor: