Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman’ın Çin ziyareti marjında, Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Tanıtım Departmanı Başkan Yardımcısı ve CMG Başkanı Shen Haixiong, dün başkent Beijing’de Bangladeş Enformasyon ve Yayıncılık Bakanı Zahir Uddin Swapon ile “Çin Medya Grubu ile Bangladeş Enformasyon ve Yayıncılık Bakanlığı Arasında İşbirliğine Dair Mutabakat Zaptı” ve “Çin Medya Grubu ile Bangladeş Ulusal Televizyonu Arasında İşbirliğinin Derinleştirilmesine Dair Mutabakat Zaptı”nı imzaladı.

İki ülkenin başbakanlarının tanıklık ettiği törende, CMG ile Bangladeş Ulusal Televizyonu ve Bangladeş Ulusal Haber Ajansı arasında da ayrı ayrı işbirliği belgeleri imzalandı.

Belgeler uyarınca CMG, söz konusu Bangladeş kurumlarıyla haber içeriği üretimi, medya teknolojisi inovasyonu ve profesyonel personel iletişimi gibi alanlarda pratik işbirliği yürütecek.

Li, Bangladeş ile iyi komşuluk ve dostluğu sürdürmeye, karşılıklı stratejik güveni pekiştirmeye, somut işbirliğini genişletmeye, Çin-Bangladeş ilişkilerinin sürekli, yeni ve daha büyük gelişimini teşvik etmeye ve iki halka daha fazla fayda sağlamaya istekli olduklarını kaydetti.

Li, Çin’in Bangladeş ile birlikte yüksek nitelikli Kuşak ve Yol işbirliğini ilerleteceğini, Bangladeş’ten daha fazla kaliteli ürün ithal edeceğini, Çinli işletmelerin Bangladeş’te yatırım yapmasını destekleyeceğini belirtti. Li ayrıca, yeni enerji, dijital ekonomi, yapay zekâ ile bilgi ve iletişim teknolojileri alanlarında ikili işbirliğini genişleteceklerini ifade etti.

Li, çok taraflı konularda Bangladeş ile koordinasyon ve işbirliğini sürdürmeye, iki ülkenin ortak çıkarlarını korumaya, gelişmekte olan ülkeler arasında birlik ve kendine yeterlilik bilincini teşvik etmeye ve Küresel Güney’in ortak kalkınmasına daha büyük katkı yapmaya devam edeceklerini dile getirdi.

Bangladeş'ten "Tek Çin" ilkesine güçlü destek

Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman ise Çin ile ilişkilerini geliştirmenin, ülkesinin dış politikasındaki önceliklerden biri olduğunu belirtti.

Rahman, Bangladeş hükümetinin “Tek Çin” ilkesine sıkı sıkıya bağlı kaldığını ve “Taiwan bağımsızlığı”na yönelik her türlü girişime karşı çıktığını vurguladı.

Rahman, Çin ile üst düzey temasları sürdürerek kalkınma stratejilerinin uyumunu güçlendireceklerini kaydetti.

Çin tarafından ortaya konulan “insanlığın kader birliği” düşüncesini ve dört önemli küresel girişimi desteklediklerini vurgulayan Bangladeşli bakan Rahman, ülkesinin çok taraflı platformlarda Çin ile işbirliği yapmaya hazır olduklarını sözlerine ekledi.

Plana göre, 2030 yılına kadar Çin’in güçlü bir enerji ülkesi olarak inşa edilmesini desteklemek amacıyla düşük karbonlu, güvenli ve verimli yeni bir enerji sistemi kurulacak.

Planda belirlenen başlıca hedefler arasında, 2030 itibarıyla ülkede kurulu gücün 5,4 milyar kilovata ulaşması, bunun yarısından fazlasını yeni enerji kaynaklarının oluşturması, fosil olmayan enerjiden elektrik üretiminin toplam elektrik üretimi içindeki payının yüzde 50’ye yükselmesi ile kömür ve petrol tüketiminin zirve seviyesine ulaşması yer alıyor.

Çin’de şu ana kadar kurulu güç kapasitesinin 4 milyar kilovatı aştığı aktarıldı.

Enerji yatırımları 20 trilyon Yuanı aşacak

15. Beş Yıllık Plan döneminde, Çin'de büyük ölçekli enerji projeleri ile yeni enerji iş modellerine yönelik yatırımların istikrarlı şekilde artarak 20 trilyon yuanı (yaklaşık 2,94 trilyon dolar) aşması bekleniyor.

Aynı dönemde, veri merkezlerinin hızla artan elektrik ihtiyacı, elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla büyüyen şarj talebi ile sanayi ve hanehalkı tüketimindeki yükselişin etkisiyle, Çin'in yıllık elektrik tüketiminin yaklaşık 600 milyar kilovatsaat (kWh) artacağı öngörülüyor.

Söz konusu artışın, orta ölçekli bir ekonomiye sahip bir ülkenin yıllık elektrik tüketimine eşdeğer olduğu belirtiliyor.

Zhang, benzer faaliyetlerin gelecekte de sürdürüleceğini belirtti.

Çin'in ilk yerli yeni nesil uçak gemisi

Çin'in güneydoğusundaki Fujian eyaletinin adını taşıyan uçak gemisi, 17 Haziran 2022'de Shangai'deki Jiangnan Tersanesi'nde denize indirildi. Yaklaşık 40 aylık hazırlık sürecinin ardından 7 Kasım 2025'te Hainan Adası'ndaki donanma üssünde düzenlenen törenle resmen hizmete girdi.

Çin donanmasının üçüncü uçak gemisi olan Fujian, tamamen yerli tasarım ve üretimle inşa edilen ilk Çin uçak gemisi olma özelliğini taşıyor.

Gemi, uçakların kalkışında elektromanyetik fırlatma sistemi kullanan yeni nesil teknolojisiyle öne çıkıyor. Bu sistem sayesinde Çin, ABD'nin ardından bu teknolojiye sahip ikinci ülke konumuna geldi.

Ding Xuexiang, Avrasya kıtasının eskiden beri medeniyetlerin buluştuğu ve alışverişin gerçekleştiği bir bölge olduğunu, günümüzde ise Kuşak ve Yol İnisiyatifi kapsamındaki uluslararası iş birliğinin önemli bölgelerinden biri haline geldiğini belirtti. Ding, Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in, İpek Yolu Ruhu’nun yaşatılması, Avrasya iş birliği alanlarının sürekli genişletilmesi ve iş birliği düzeyinin yükseltilmesi gerektiğine dikkat çektiğini hatırlattı. Son yıllarda Çin’in Avrasya’daki tüm taraflarla birlikte barışçıl iş birliği, açıklık ve kapsayıcılık, karşılıklı öğrenme ve ortak kazanç ilkelerine bağlı kalarak çeşitli alanlarda somut sonuçlar getiren iş birliğini istikrarlı biçimde ilerlettiğini dile getiren Ding, kadim İpek Yolu’nun yeni bir canlılık kazanarak güçlü bir dinamizm sergilediğini söyledi.

Mevcut uluslararası durumun karmaşık ve değişken olduğuna dikkat çeken Ding Xuexiang, Avrasya bölgesindeki milyarlarca insanın barış ve istikrara duyduğu özlem ile ortak refah ve kalkınmaya yönelik arzusunun her zamankinden daha güçlü olduğunu kaydetti. Ding, İpek Yolu Ruhu’nun rehberliğinde birlik içinde ilerlenmesi, karşılıklı faydaya dayalı iş birliğinin daha fazla sonuç vermesinin sağlanması ve bölgesel ile küresel kalkınmaya daha fazla istikrar ve olumlu enerji katılması gerektiğini vurguladı.

Ding, bu doğrultuda dört öneri sundu:

İlk olarak, kalkınma stratejileri arasındaki uyumun sürekli derinleştirilmesi, siyasi diyaloğun güçlendirilmesi, ülkelerin talepleri arasındaki uyum noktalarının, ortak çıkar alanlarının ve gelecekteki büyüme potansiyellerinin doğru biçimde belirlenmesi gerektiğinin altı çizildi.

Ding, yüksek seviyeli açıklığın genişletilmesi, gümrük tarifesi engelleri ile tarife dışı engellerin azaltılması, kurumsal açıklığın istikrarlı biçimde ilerletilmesi ve bölgesel ekonomik-ticari iş birliği için elverişli bir ekosistem oluşturulması gerektiğini belirtti.

Bağlantısallığın güçlendirilmesine de dikkat çeken Ding, altyapıda “sert bağlantı” ile kural ve standartlarda “yumuşak bağlantı”nın ilerletilmesi, insan dolaşımı, teknoloji transferi ve sermaye akışının kolaylaştırılması çağrısında bulundu.

Ding son olarak, kalkınma için yeni dinamiklerin geliştirilmesi, yeni nitelikli üretici güçlerin sunduğu fırsatların değerlendirilmesi, bilimsel ve teknolojik inovasyon ile sanayi inovasyonunun derin entegrasyonunun ilerletilmesi ve daha dayanıklı endüstri ve tedarik zincirlerinin oluşturulması gerektiğini ifade etti.

Başbakan Yardımcısı Ding Xuexiang, Çin Komünist Partisi’nin güçlü liderliği ve tüm ülke halkının desteği sayesinde Xinjiang’ın her alanda tarihi başarılar elde ettiğini ve görünümünde köklü değişiklikler yaşandığını belirtti. Çin’in, Xinjiang’ın kendi özelliklerine uygun yüksek kaliteli kalkınma yolunu aktif biçimde araştırmasını her zaman olduğu gibi destekleyeceğini ifade eden Ding, İpek Yolu Ekonomik Kuşağı’nın merkezi bölgesi inşasının hızlandırılacağını ve Xinjiang’ın yurt içi ve uluslararası piyasaların ikili dolaşımında daha büyük rol oynamasının sağlanacağını söyledi.

9. Çin-Avrasya Fuarı açılış törenine Kazakistan Başbakan Yardımcısı Serik Jumangarin, Kırgızistan Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Erlist Akunbekov ve Pakistan Ulusal Meclisi Başkan Yardımcısı Syed Ghulam Mustafa Shah da katılarak konuşma yaptı.

Guo, Çin’in önemli bir denizcilik ülkesi olarak deniz güvenliğine her zaman büyük önem verdiğini belirtti. Çinli sözcü, 2026 yılından bu yana Panama bayraklı gemilerin Çin karasularında karıştığı ticari gemi-balıkçı teknesi çarpışmalarının birden fazla kez meydana geldiğini, söz konusu kazaların çok sayıda kişinin hayatını kaybetmesine ve kaybolmasına yol açtığını ifade etti.

Çin’in, limanlara yanaşan gemilere yönelik denetimleri ilgili yasa ve düzenlemeler çerçevesinde yürüttüğünü kaydeden Guo, uygulamanın uluslararası sözleşmelere uygun olduğunu vurguladı.

Denetimlerin herhangi bir ülkeyi ya da gemi bayrağını hedef almadığını belirten Guo, temel amacın deniz taşımacılığı güvenliğini ve denizcilerin can güvenliğini etkin biçimde korumak

Enstitü Sosyal Genel Koordinatörü Dr. İpek Coşkun Armağan, yaptığı açılış konuşmasında, küresel bilginin çağdaş üretiminin Doğu’nun ve Küresel Güney’in entelektüel geleneklerini dışarıda bırakacak şekilde belirli bölgelerde yoğunlaşmaya devam ettiğine dikkati çekerek, "Bu dengesizliği düzeltme yolunda çabalamak sembolik jestlerle değil insanlığın karşı karşıya bulunduğu sorunlara karşı gerçekten evrensel bir anlayış inşa edebilmekle mümkün olacak." dedi.

Enstitü Sosyal olarak iki ülke arasındaki işbirliği imkanlarını bu bağlamda değerli bulduklarını vurgulayan Armağan, "Ortak yayınlar, ortak araştırma projeleri, paylaşılan veri tabanları, öğretim üyesi değişimleri ve özellikle genç akademisyenlere yönelik fırsatlar yoluyla bu işbirlikleri daha da genişlemeli." ifadelerini kullandı.

Armağan, "Akademik hareketlilik, fikirlerin, yöntemlerin, kültürlerin ve perspektiflerin de hareketliliği ile sağlanır. Günümüz dünyası, üniversitelerden ve düşünce kuruluşlarından sadece bilgi üretmenin ötesinde şeyler bekliyor." değerlendirmesinde bulundu.

Şanghay Sosyal Bilimler Akademisi Tarih Enstitüsünden Profesör Guo Changgang da köklü geçmişe sahip iki büyük medeniyetin temsilcileri olarak, kriz dönemlerinde geliştirilecek ortak yolların küresel gelecek vizyonlarına sunacağı katkının altını çizdi.

Türkiye ile Çin’in Küresel Güney’in iki büyük ülkesi olduğuna dikkati çeken Guo, iki ülke arasındaki ilişkilerin sadece ekonomik ve siyasi olarak değil aynı zamanda teknik ve entelektüel açıdan da geliştirilmesinin gerekliliğine dikkati çekti.

Forumun ilk oturumu yapıldı

Açılış konuşmalarının ardından Enstitü Sosyal Toplum Araştırmaları Koordinatörü Dr. Selçuk Aydın'ın moderatörlüğünde "Parçalanan Bir Dünyada Entelektüel ve Akademik İşbirliği" temasıyla forumun ilk oturumu yapıldı.

Oturumda Şanghay Sosyal Bilimler Akademisi Bilgi Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Liu Wei, Enstitü Sosyal Genel Koordinatörü Armağan, Prof. Guo ve Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gürol Baba konuşmacı olarak yer aldı.

Oturumda Türkiye ile Çin arasındaki ilişkinin yalnızca ekonomik ve siyasi eksenle sınırlı tutulmaması gerektiği vurgulandı.

Benzer modernleşme deneyimleri ve Batı hegemonyasıyla yüzleşme süreçlerini paylaşan iki toplum arasındaki entelektüel etkileşimin bugüne dek sınırlı ve parçalanmış kaldığına işaret edilen oturumda, sürdürülebilir entelektüel ortaklık zemininin oluşturulması için akademisyenlerin, üniversitelerin ve düşünce kuruluşlarının rolünün önemi vurgulandı.

Oturumda konuşmacılar, ayrıca Batı merkezli paradigmaların eleştirel gözle sorgulanmasının ve yalnızca yapı sökümüyle yetinilmeyip alternatif modeller geliştirilmesinin gerekliliğine dikkati çekti.

Soru-cevap bölümünde de iki ülke arası ilişkilerdeki yapısal sorunlar, jeopolitik önceliklerin farklılığı ve ticaret açığı gibi eksenler üzerinden ele alındı.

Forum kapsamında "Yapay Zeka, Bilgi Sistemleri ve Küresel Gelecekler" başlıklı yuvarlak masa toplantısı, "Türkiye-Çin İşbirliği: Eğitim, Ticaret ve Diplomasi" ve "Türkiye-Çin İlişkileri: Tarihsel Gelişmeler ve Güncel Çalışmalar" başlıklı akademik oturumlar da gerçekleştirilecek.

Türkiye ve Çin'den önde gelen akademisyen ve uzmanların katılımıyla küresel yönetişimden yapay zekaya, ticaretten kamu diplomasisine kadar 11 temel tematik başlığın ele alınacağı programda politika yapıcılar ve üniversiteler için somut öneriler geliştirilmesi ile Türkiye-Çin akademik işbirliğinin daha geniş diyaloğun parçası olarak güçlendirilmesi amaçlanıyor.

He Yadong, Konsey bünyesinde karşılıklı gümrük vergilerinin indirilmesi başta olmak üzere ekonomi ve ticaret alanındaki iş birliği konularının ele alınacağını, iki ülkenin ekonomi ve ticaret ekiplerinin bu konularda daha ileri düzeyde müzakereler yürüteceğini belirtti.

Havacılık ve tarım ürünleri ticaretinde Çin ile ABD arasındaki iş birliğinin karşılıklı fayda esasına dayandığını vurgulayan He, iki tarafın iletişimi sürdürerek şirketler arasındaki temasları teşvik edeceğini ve ilgili sektörlerdeki iş birliğini daha da genişletmek için ortak çaba göstereceğini ifade etti.

Honduras hükümetinin, Taiwan makamlarıyla “diplomatik ilişkilerin yeniden kurulmasına” yönelik herhangi bir resmi temas yürütmediğini açıkça ortaya koyduğunu belirten Guo, bunun Tek Çin ilkesinin uluslararası toplum tarafından geniş kabul gören temel bir mutabakat olduğunu bir kez daha gösterdiğini ifade etti.

Çin ile Honduras arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının ardından ikili ilişkilerin hızla geliştiğini kaydeden Guo, çeşitli alanlarda yürütülen iş birliğinin iki ülke halkına somut faydalar sağladığını söyledi.

Guo Jiakun, Çin’in Tek Çin ilkesi temelinde Honduras ile dostane ilişkileri ve karşılıklı yarara dayalı iş birliğini derinleştirmeye, ikili ilişkileri istikrarlı biçimde geliştirmeye hazır olduğunu vurguladı.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, bugün düzenlenen olağan basın toplantısında, Çin hükümeti adına Venezuela hükümeti ve halkına geçmiş olsun dileklerini ileterek derin üzüntülerini ifade etti.

Guo, Venezuela hükümetinin liderliğinde halkın depremin yol açtığı zorlukların üstesinden geleceğine ve etkilenen bölgelerin en kısa sürede yeniden inşa edileceğine inandıklarını söyledi.

Sözcü Guo ayrıca, Çin’in Venezuela hükümetinin ihtiyaçları doğrultusunda gerekli desteği ve yardımı sağlamaya hazır olduğunu vurguladı.

Guo Jiakun, Çin’in uluslararası hukuka dayanmayan yasa dışı tek taraflı yaptırımlara öteden beri karşı çıktığını belirtti. ABD’ye, Küba’ya yönelik ablukayı, her türlü tehdit ve baskıyı, ayrıca Küba halkının yaşama ve kalkınma hakkını ihlal eden uygulamalarını derhal sona erdirme çağrısında bulundu.

Çin’in, Küba’nın kendi ulusal koşullarına uygun sosyalist kalkınma yolunu izlemesini kararlılıkla desteklediğini ifade eden Guo, Küba’nın egemenliğini ve ulusal güvenliğini koruma çabalarını desteklediklerini, dış güçlerin ülkenin iç işlerine müdahalesine ise kesinlikle karşı olduklarını vurguladı.

ABD’nin yaptırım kararına tepki gösteren Küba Dışişleri Bakanı Bruno Rodríguez Parrilla ise, ABD’nin Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun öncülüğünde Küba’ya yönelik ekonomik baskıları artırmasının, Küba ekonomisinin tüm baskılara rağmen beklenenden daha dirençli, daha güçlü ve daha dayanıklı olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.

Ana ve alt oturumlarda yapılan tartışmalar; yapay zekâ, insansı robotik, kuantum teknolojileri, biyotıp, ileri imalat ve yeşil endüstriler gibi geniş bir alanı kapsadı. Bu sektörlerin birçoğunda Çin’in, uluslararası iş birliğinde giderek daha önemli bir yenilikçi ve ortak haline geldiği ifade edildi.

Çin Başbakanı Li Qiang, forumun açılış oturumunda yaptığı konuşmada inovasyon odaklı kalkınmanın, Çin’in uzun vadeli ekonomik dayanıklılığı ve istikrarlı büyümesinin sağlanması açısından kilit öneme sahip olduğunu belirtti.

Li Qiang, “Küresel kalkınma açısından ‘Çin Fırsatı 2.0’, ileri teknolojilere daha geniş çaplı erişim ve kalkınma yararlarının daha yaygın şekilde paylaşılması anlamına geliyor.” dedi. Li ayrıca, inovasyon odaklı iş birliğinin küresel büyüme zorluklarının aşılması için kaçınılmaz bir tercih olduğunu ifade etti.

Dünya Ekonomik Forumu Genel Müdürü Mirek Dusek ise kapanış töreninde yaptığı konuşmada, inovasyonun daha büyük hız ve ölçekte hayata geçirilmesi için uygun yatırım mimarisi, ilgili politika çerçeveleri ve uluslararası iş birliği mekanizmalarının kurulmasına ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Dusek ayrıca, bir sonraki Yaz Davos’a 2027 yılında Çin’in kuzeyindeki liman kenti Tianjin’in ev sahipliği yapacağını duyurdu.

Dünya Ekonomik Forumu tarafından 2007 yılında başlatılan forumlar, Çin’de her yıl Tianjin ve Dalian kentleri arasında dönüşümlü olarak düzenleniyor.

Çin'in Karakas Büyükelçiliği, resmi WeChat hesabından yayımladığı açıklamada, vatandaşlarını artçı sarsıntılar ve bunların yol açabileceği ikincil afetlere karşı dikkatli olmaya çağırdı.

Açıklamada, sakin olunması, gerekli güvenlik önlemlerinin alınması ve iletişim cihazlarının sürekli çalışır durumda tutulması istendi. Özellikle etkilenen bölgelerde bulunan Çin vatandaşlarına kıyı kesimlerinden uzaklaşmaları ve güvenli alanlara yönelmeleri tavsiye edildi.

Büyükelçilik ayrıca, acil bir durum yaşanması halinde Çin vatandaşlarının vakit kaybetmeden yerel güvenlik birimleriyle ve büyükelçilikle iletişime geçmeleri gerektiğini bildirdi.

Çin Ulusal Deniz Çevre Tahmin Merkezi ise yaptığı açıklamada, depremin merkez üssünün Pasifik Okyanusu havzasının dışında yer alması nedeniyle mevcut sismik verilere göre Çin kıyılarında tsunami ya da benzeri bir risk öngörülmediğini duyurdu.

Merkez, sismik hareketleri ve olası tsunami riskini izlemeyi sürdüreceğini, yeni gelişmeleri kamuoyuyla paylaşacağını kaydetti.

Venezuela'da 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde iki deprem meydana geldi

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), Venezuela'da 39 saniye arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde iki deprem olduğunu bildirdi.

USGS, Venezuela'da, Yaracuy eyaletine bağlı Yumare kentinin 23 kilometre güneydoğusunda 7,5, aynı eyalete bağlı San Felipe kentinin 24 kilometre kuzeydoğusunda ise 7,2 büyüklüğünde deprem meydana geldiğini açıkladı.

Depremin derinliğinin Yumare'de 10, San Felipe'deki ise 21,9 kilometre olduğu bilgisi paylaşıldı.

"Huangyan Dao Mavi Deliği Üzerine 2025 Araştırma Raporu"nda yer alan bilgilere göre, radyokarbon tarihleme analizleri mavi deliğin en az 3 bin 200 yıl önce oluştuğunu ortaya koydu.

Keşif, Ağustos 2025'te Çin Ekoloji ve Çevre Bakanlığı'na bağlı Güney Çin Çevre Bilimleri Enstitüsü ile Guangxi Üniversitesi Güney Çin Denizi Mercan Resifleri Araştırma Laboratuvarı'nın ortak saha çalışmaları sırasında gerçekleştirildi. Araştırmalarda dalış gözlemleri, uzaktan kumandalı su altı araçları, insansız hava araçları ve çevresel DNA örnekleme yöntemleri kullanıldı.

Yaklaşık 1.492 metrekare giriş alanına sahip olan mavi delik, 56,3 metre maksimum giriş çapı ve 16,6 metre derinliğiyle huni biçiminde bir yapıya sahip bulunuyor.

Bilim insanları, mavi deliğin içinde ve çevresinde zengin bir ekosistem tespit etti. Araştırmalarda, Çin'in birinci derece koruma altındaki türlerinden yeşil deniz kaplumbağasının yanı sıra 165 sert mercan ve 184 balık türü kayıt altına alındı.

Raporda, Huangyan Dao Mavi Deliği'nin Güney Çin Denizi'nin jeolojik evrimi, deniz seviyesi değişimleri, iklim değişikliği ve bölgedeki biyolojik çeşitliliğin araştırılması açısından önemli bir doğal arşiv niteliği taşıdığı vurgulandı. Bilim insanları, keşfin küresel iklim değişikliği çalışmaları ile deniz ekosistemlerinin korunmasına yönelik araştırmalara önemli katkı sağlayacağını belirtti.

Panele, 30'dan fazla ülke ve bölgeden yaklaşık 150 iş dünyası temsilcisi iştirak etti.

Temsilcilerin görüşlerini dinledikten sonra bir konuşma yapan Li, dışa açılma ve iş birliğinin çağın geri döndürülemez bir eğilimi olduğunu, aynı zamanda ülkelerin kalkınmalarını sürdürebilmeleri için temel bir gereklilik teşkil ettiğini vurguladı.

Li, dış koşullar nasıl değişirse değişsin, dışa açılma ve iş birliği yönündeki tarihsel eğilimi izlemeye, uluslararası ticaret ve yatırımlara aktif katılım sağlamaya, Çin pazarı ile uluslararası pazar arasındaki bağlantı ve entegrasyonu teşvik etmeye devam edeceklerini belirtti.

Çin'in iç pazarını diğer tüm ülkelerle paylaştığını ifade eden Li, daha fazla kaliteli ürün ithal etmeyi ve dengeli ticari gelişimi teşvik etmeyi sürdüreceklerini dile getirdi.

Li, Çin'in endüstriyel rekabet gücünün sübvansiyonlarla ayakta tutulmadığını; aksine bu gücün, ülkenin kapsamlı sanayi sistemi, devasa pazarı ve sağlam inovasyon ekosisteminin yanı sıra işletmelerin uzun vadeli çabalarıyla oluşturulan çok yönlü avantajlardan kaynaklandığını söyledi. Li ayrıca, ülkenin endüstriyel sübvansiyonlarının Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına tamamen uygun olduğunu sözlerine ekledi.

Çin hükümetinin küresel işletmelere kaliteli hizmet sunmak, hizmet sektöründe dışa açılmayı genişletmek ve yabancı sermayeli işletmelere yerli işletmelerle eşit muamele göstermek için elinden gelenin en iyisini yapacağını belirten Li, bu konudaki kararlılıklarının altını çizdi.

Panelde söz alan iş dünyası temsilcileri, küresel ekonomik belirsizliklerin yaşandığı bir ortamda Çin'in yeşil dönüşüm, teknolojik inovasyon ve diğer alanlardaki kayda değer başarılarıyla kendileri için güvenilir ve uzun vadeli ortaklardan biri haline geldiğini ifade etti.

Temsilciler, Çin'in kalkınma beklentilerine dair iyimserliklerini dile getirirken, ülkedeki yatırımlarını artırma ve Çin'in yüksek nitelikli kalkınma sürecinin sunduğu fırsatları paylaşma konusundaki kararlılıklarını da ortaya koydular.

Wang, görüşmede İran ve ABD arasında imzalanan mutabakat zaptının uluslararası toplumun ortak çabalarının sonucu olduğunu, Pakistan’ın da bu süreçte kilit ve eşsiz bir rol oynadığını ifade etti.

Barış sürecinin henüz yeni başladığına ve önünde uzun, hatta çetin ve zorluklarla dolu bir yol bulunduğuna dikkat çeken Wang, Çin’in her zaman Pakistan’a ve benzer görüşteki diğer ülkelere yapıcı rol oynamayı sürdürmeleri konusunda destek verdiğini ve Pakistan ile yakın iletişim ve koordinasyonu sürdüreceğini söyledi.

Wang, bir sonraki aşamaya ilişkin üç temel önceliğe dikkat çekti.

Wang, ilk olarak kapsamlı ateşkesin ve çatışmaların durdurulmasının pekiştirilmesinin hayati önem taşıdığını, savaşın hiçbir koşulda yeniden alevlenmemesi gerektiğini vurguladı.

İkinci olarak, küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrarını güvence altına almak amacıyla Hürmüz Boğazı’nda normal seyrüseferin bir an önce yeniden sağlanması gerektiğini belirten Wang, üçüncü olarak Orta Doğu ülkelerinin ilişkilerini geliştirmelerine ve yeni bir bölgesel güvenlik mimarisi arayışına girmelerine destek verilmesi çağrısında bulundu.

Dar: Çin'in girişimleri gerilimin düşürülmesinde etkili oldu

Dar ise Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in Orta Doğu’da barış ve istikrarın korunmasına ilişkin dört maddelik önerisini ortaya koyduğunu, ayrıca Çin ve Pakistan’ın Orta Doğu ve Körfez bölgesinde barış ve istikrara ilişkin beş maddelik girişimi ileri sürdüğünü hatırlattı. Dar, bu çabaların bölgede gerilimin düşürülmesinde önemli rol oynadığını kaydetti.

Dar, bölgede kalıcı barış ve istikrarın sağlanmasında yapıcı rol oynamak için Çin’le koordinasyon ve iş birliğini artırmaya hazır olduklarını vurguladı.

Ziyaretleri sırasında konuşan Xi, tarım ve kırsal kesimde modernleşmenin Çin tarzı modernleşmenin önemli bir parçası olduğuna dikkat çekti. Tarımsal ve kırsal kalkınmaya yönelik çalışmaların istikrarlı şekilde ilerletilmesi, tarımın kalitesinin artırılması, gıda başta olmak üzere temel tarım ürünlerinin arz güvenliğinin sağlanması, yaşamaya ve üretime elverişli uyumlu köylerin inşa edilmesi ve köylülerin kendi çabalarıyla daha iyi bir yaşam kurmalarının desteklenmesi gerektiğini söyledi.

Xi Jinping, Doğu Yujia köyünde köylüler ve teknik personelle bir araya geldi. Tarımsal üretimde en önemli önceliklerden birinin temel tarım ürünlerinin istikrarlı arzını güvence altına almak olduğunu belirten Xi, ilgili destek politikalarının eksiksiz şekilde uygulanması çağrısında bulundu.

Batı Yujia köyündeki köylü hizmet merkezini de ziyaret eden Xi, merkezin işleyişi hakkında bilgi aldı ve köyde üretilen tarımsal ürünler ve yan ürünlerinin sergisini gezdi. Xi, köydeki ÇKP örgütünün köylülere öncülük ederek kırsal canlanma ve uyumlu köy inşasında yeni başarılar elde etmesini temenni etti.

Xi Jinping, köyden ayrılırken 1 Temmuz’da ÇKP’nin kuruluşunun 105. yıl dönümünün kutlanacağını hatırlattı. ÇKP’nin liderliğinde Çin halkının büyük başarılara imza attığını belirten Xi, yeni dönemde de partinin halkın desteğine dayanarak daha parlak bir gelecek inşa edeceğini ve halkın daha iyi bir yaşam özlemini gerçekleştirmeye devam edeceğini ifade etti.

Xi, köylülerle vedalaşırken köylerin daha da güzelleşmesini ve halkın yaşam standardının sürekli yükselmesini diledi.

Basın toplantısında verilen bilgiye göre, Etnik Birlik ve İlerlemeyi Teşvik Kanunu, yeni dönemde Anayasa’nın ilgili hükümlerinin uygulanması, etnik işlerin yürütülmesi ve bu alandaki çalışmaların ilerletilmesi açısından temel nitelikte bir düzenleme olarak değerlendiriliyor. Kanunda özel bir önsöze yer verilmesinin, söz konusu düzenlemenin siyasi niteliği, ilkesel yönü ve yol gösterici işlevi bakımından önem taşıdığı belirtildi.

2025’te beş özerk bölgenin GSYİH’sı 8,66 trilyon yuana ulaştı

2012’den 2025’e kadar İç Moğolistan Özerk Bölgesi, Guangxi Zhuang Özerk Bölgesi, Xizang Özerk Bölgesi, Ningxia Hui Özerk Bölgesi ve Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi’nden oluşan beş özerk bölgenin gayri safi yurt içi hasılası (GSYİH) 3,25 trilyon yuandan 8,66 trilyon yuana yükseldi. Bu gelişmenin, farklı etnik gruplara mensup halkların Çin tarzı modernleşme sürecine ortak katılımını yansıttığı ifade edildi.

Xinjiang’da “zorla çalıştırma” iddialarına yanıt

Basın toplantısında bir gazeteci, bazı Batılı medya kuruluşlarında yer alan Çin’in Xinjiang’daki azınlık halkları “zorla çalıştırdığı” ve “zorla göç ettirdiği”, ancak Etnik Birlik ve İlerlemeyi Teşvik Kanunu’nun “iletişim, değişim ve entegrasyonun teşvik edilmesi” bölümünde ise bölgeler arası istihdam ve girişimcilik yapan vatandaşların yasal haklarının güvence altına alınmasına açıkça yer verildiğini hatırlatarak, bu uygulamaların “zorla çalıştırma” iddialarıyla ilişkilendirilmesinin nasıl değerlendirildiğini sordu.

ÇKP Merkez Komitesi Birleşik Cephe Çalışma Departmanı Başkan Yardımcısı ve Devlet Etnik İşler Komisyonu Başkanı Chen Ruifeng, kanunun bölgeler arası istihdam ve girişimcilik yapan vatandaşların yasal haklarının korunmasını açıkça öngördüğünü belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Bu yasal düzenlemeler esas olarak 25. maddede belirlenmektedir. Bu düzenlemenin amacı, çeşitli etnik gruplara mensup halkların eşit gelişim haklarını korumak, gelir kaynaklarını genişletmek, etnik gruplar arası iletişim, değişim ve entegrasyonu teşvik etmektir; bu süreçte tamamen gönüllülük, çift yönlü seçim, yasalara uygunluk ve özgür hareket ilkelerine sıkı sıkıya bağlı kalınmaktadır. Xinjiang’daki işgücü transferi ve istihdamı, çeşitli etnik gruplara mensup halkların isteklerine saygı gösterilerek gerçekleşmektedir; amacı, çeşitli etnik gruplara mensup halklara daha fazla iş fırsatı sağlamak ve ekonomik gelirlerini artırmaktır. Bölgenin dışında çalışan tüm Xinjianglı vatandaşlar, aile yaşamlarını iyileştirme ve kendi becerilerini geliştirme isteğine dayanarak gönüllü olarak başvurmuşlardır; sözde "zorla göç ettirme" veya "zorla çalıştırma" diye bir şey kesinlikle yoktur ve bu tür iddialar son derece asılsız ve gülünçtür.”

Kanunun “azınlıkları asimile etmeyi” amaçladığı iddialarına yanıt

Bir gazeteci, son dönemde bazı yurt dışı kuruluşların Etnik Birlik ve İlerlemeyi Teşvik Kanunu’nun “azınlıkları asimile etmeyi” amaçladığını öne sürdüğünü ve Çin’e insan hakları yaptırımları uygulanması çağrısında bulunduğunu hatırlatarak, bu iddialara ilişkin değerlendirmeyi sordu.

Çin Ulusal Halk Meclisi Daimi Komitesi Üyesi ve Ulusal Halk Meclisi Etnik İşler Komitesi Başkanı Bayinchaolu şöyle yanıtladı:

“Bu kanun kabul edildikten sonra, ülke çapında tüm etnik gruplara mensup halkların kararlı desteğini kazandı. Buna rağmen bazı Batılı kurumlar ve dış güçler, etnik meseleleri kullanarak Çin'in insan hakları durumunu karalamaya ve yanlış bilgiler yaymaya devam etmektedir. Bu durum Çin hakkındaki önyargıları ve bilgi eksikliğini yansıtmaktadır. İlgili kuruluşların yaptığı açıklamalar, Çin'in etnik bölgelerde ve çalışmalarında elde ettiği büyük başarıları göz ardı ederek, Çin'in etnik politikaları ve hukuk sistemi inşasına yönelik haksız eleştiriler ve asılsız suçlamalar içermektedir. Bu, Çin'in içişlerine kaba bir müdahaledir. Buna şiddetle karşı çıkıyor ve kesinlikle reddediyoruz.

Burada iki örnek vermek istiyorum. Biri ekonomik açıdan, ülke çapındaki etnik özerk bölgelerdeki 420 yoksul ilçe, beş özerk bölge ile Guizhou, Yunnan ve Qinghai'deki 31,21 milyon yoksul kişi planlandığı şekilde yoksulluktan tamamen kurtulmuş; azınlık halklar ve etnik bölgeler, tüm ülkeyle birlikte orta halli refah toplumu inşasını tamamlamıştır.

Yoksulluğun ortadan kaldırılması ve orta halli refah toplum inşası yolunda hiçbir etnik grup geride kalmamış, hiç kimse dışlanmamıştır; şimdi Çin tarzı modernleşme inşası ilerletilirken de aynı şekilde hiçbir etnik grup ve hiç kimse dışarıda bırakılamaz. Bu tür başarıya hangi ülke veya hangi parti kavuşabilir? Özellikle etnik bölgelerdeki eğitim, sağlık, ulaşım, su ve elektrik gibi temel kamu hizmetleri ve altyapı inşası daha da güçlenmiştir; en ücra bölgeler ve sınır bölgeleri dahil her yerde internet ağı bulunmaktadır. Bu başarılar herkesin gözü önündedir. Arkadaşların daha fazla gezip görmesini, gerçekleri kendi gözleriyle teyit etmesini öneriyorum.

Kültür açısından da bir örnek vereyim: Potala Sarayı, Jokhang Tapınağı ve Norbulingka gibi çok sayıda kültürel mirasın korunması için büyük miktarda fon yatırılmıştır; kaybolmaya yüz tutmuş "Kutadgu Bilig" ve "Divânü Lugâti't-Türk" gibi eski eserler Çince ve Uygurca çevrilerek derlenmiş ve yayımlanmıştır; 3 binden fazla değerli kültürel eser kurtarma amaçlı korunmuş ve restore edilmiştir. UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne giren 45 Çin projesinden üçte birinden fazlası azınlık kültürüyle ilgilidir. Bu tarihi ve günümüze ait gerçekler, Çin'e özgü etnik konuları ele alma yolunun tamamen doğru olduğunu yeterince kanıtlamaktadır.”

Etnik Birlik ve İlerlemeyi Teşvik Kanunu nedir?

Etnik Birlik ve İlerlemeyi Teşvik Kanunu’nun hazırlanması, Çin Devlet Başkanı ve ÇKP Merkez Komitesi Genel Sekreteri Xi Jinping’in liderliğindeki ÇKP Merkez Komitesi tarafından belirlenen önemli siyasi ve hukuki görevlerden biri olarak öne çıkıyor. Tasarının Ağustos 2025’te Xi Jinping başkanlığında düzenlenen ÇKP Merkez Komitesi Siyasi Büro toplantısında ele alınması, kanunun Çin yönetiminin gündemindeki önemini ortaya koyuyor. Bu yönüyle tasarı, 30 yılı aşkın süredir ÇKP Merkez Komitesi Siyasi Büro toplantısında incelenen ilk yasa tasarısı olma özelliğini taşıyor.

Beijing’de devam eden 4. Çin Uluslararası Tedarik Zinciri Fuarı’na katılan yabancı şirketlerin yarısı, Kuşak ve Yol güzergahındaki ülkelerden geldi. Bu şirketler, Çin’le yeşil kalkınma, dijital ekonomi ve sağlık gibi alanlarda iş birliği yürütüyor. Bu yılın ilk 4 ayında Çin ile Kuşak ve Yol’un ortak inşasına katılan ülkeler arasındaki mal ticareti hacmi yüzde 13,5 artarak 8,28 trilyon yuana ulaştı. Bu rakam, Çin’in toplam dış ticaret hacminin yüzde 51’ini oluşturdu.

Söz konusu foruma katılan yabancı konuklar, günümüz dünyasında çok taraflı ticaret sisteminin ciddi meydan okumalarla karşı karşıya bulunduğuna dikkat çekerek, Kuşak ve Yol’un ortaklaşa inşa edilmesi ve karşılıklı yarara dayalı uluslararası iş birliğinin geliştirilmesi yaklaşımının dünyaya dayanışma, iş birliği ve ortak kazanç mesajı verdiğini belirtti. Konuklar ayrıca, Çin Uluslararası Tedarik Zinciri Fuarı’nın küresel iş çevrelerine daha fazla temas ve iş birliği fırsatı sunduğunu kaydetti.

Guo Jiakun, bugün düzenlenen olağan basın toplantısında Orta Doğu’daki son duruma ilişkin bir soruyu yanıtlarken, Çin’in bölgedeki gerilimlerin ve taraflar arasındaki anlaşmazlıkların yalnızca diyalog ve müzakere yoluyla çözülebileceği yönündeki tutumunu koruduğunu vurguladı. Çinli sözcü, güç kullanımına ve güç tehdidine karşı olduklarını yineledi.

ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının uluslararası kamuoyuna olumlu bir mesaj verdiğini ifade eden Guo, söz konusu mutabakatın korunması ve hayata geçirilmesinin tüm tarafların ortak sorumluluğu olduğunu söyledi.

Çin’in İran’ın egemenliğini, güvenliğini ve ulusal onurunu koruma yönündeki çabalarını desteklediğini kaydeden Guo, aynı zamanda Tahran’ın Körfez ülkeleri ve bölgedeki diğer ülkelerle ilişkilerini geliştirmesini teşvik ettiklerini belirtti.

Guo Jiakun, Çin’in Cumhurbaşkanı Xi Jinping tarafından ortaya konulan “dört maddelik öneri” doğrultusunda yapıcı tutumu sürdüreceğini ifade ederek, bölgede barış ve istikrarın yeniden tesis edilmesine yönelik çabalara kendi yöntemleriyle katkı sağlamaya devam edeceklerini söyledi.