Elektrikli itki sistemleri, kimyasal roketlere kıyasla yüzde 90’a kadar daha az yakıt kullanabiliyor ancak düşük itkiyi uzun süre boyunca sürekli uygulayarak hız kazanıyor. NASA mühendisleri, gelecekte her bir motorun 500 kilovat ile 1 megavat arasında güç üretmesini hedefliyor. İnsanlı bir Mars görevi için toplam 2 ila 4 megavatlık sürekli güç gerekebileceği belirtiliyor. Bu nedenle teknoloji, özellikle nükleer enerji destekli derin uzay araçları için kritik görülüyor.

Bugün dünyadaki hidrojen üretiminin yaklaşık yüzde 95’i hâlâ fosil yakıtlara dayanıyor. Bu nedenle “yeşil hidrojen” teknolojileri enerji dönüşümünün kritik alanlarından biri olarak görülüyor. Araştırmacılar, daha düşük sıcaklıkta çalışan sistemlerin hem altyapı maliyetini azaltabileceğini hem de hidrojenin üretildiği yerde kullanılmasını sağlayarak depolama ve taşıma sorunlarını hafifletebileceğini belirtiyor. Çalışmanın sonuçları International Journal of Hydrogen Energy dergisinde yayımlandı.

NASA’nın Psyche görevi, Mars ile Jüpiter arasındaki asteroid kuşağında bulunan 16 Psyche asteroidini incelemeyi hedefliyor. Bilim insanları bu asteroidin, erken dönem bir gezegenimsi cismin açığa çıkmış metal çekirdeği olabileceğini düşünüyor. Eğer bu teori doğrulanırsa görev, Dünya benzeri kayalık gezegenlerin çekirdek oluşumuna dair doğrudan veri sağlayacak ilk çalışma olabilir. Uzay aracının 2029 yılında hedefe ulaşması planlanıyor.

İsviçre’deki École Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL) ile Danimarka’daki Güney Danimarka Üniversitesi araştırmacıları tarafından geliştirilen yöntemde, dönen reçine haznesine doğrudan üç boyutlu hologram projeksiyonu gönderiliyor. Geleneksel katmanlı baskının aksine sistem, ışığın yalnızca yoğunluğunu değil “faz” adı verilen konumsal özelliklerini de kullanıyor. Böylece hem çözünürlük artıyor hem de enerji kaybı ciddi biçimde azalıyor. Araştırmacılar, karmaşık objelerin bir dakikadan kısa sürede üretilebildiğini açıkladı.

Araştırmada kullanılan “HoloTile” tekniği, hologramlar arasındaki parazitlenmeyi azaltarak daha net ve hassas baskılar üretilmesini sağlıyor. Ekip ayrıca holografik ışınların “kendini iyileştiren” yapısı sayesinde biyolojik hücre içeren hassas malzemelerde de üretim yapılabileceğini belirtiyor. Teknolojinin ilerleyen dönemde biyoyazıcılar, doku üretimi, mikroelektronik ve yüksek hızlı endüstriyel üretim sistemlerinde kullanılması hedefleniyor.

Bugün yeşil hidrojen üretiminin önündeki en büyük engellerden biri, elektrolizörlerde kullanılan platin ve iridyum gibi nadir metallerin yüksek maliyeti olarak görülüyor. Yeni çalışma, bu metallere bağımlılığı azaltarak hidrojen üretimini daha ölçeklenebilir hale getirmeyi hedefliyor. Araştırmacılar, teknolojinin laboratuvar aşamasında olduğunu ancak başarılı olması halinde yenilenebilir enerji depolama ve sanayi üretiminde temiz hidrojen kullanımını hızlandırabileceğini ifade ediyo

Yüksek sıcaklık süper iletkenleri, elektriği dirençsiz taşıyabildikleri için enerji iletimi, kuantum bilgisayarlar ve manyetik sistemler açısından uzun süredir “kutsal kase” olarak değerlendiriliyor. Ancak bu malzemelerin neden süper iletken hale geçtiği onlarca yıldır tam olarak çözülebilmiş değil. Yeni bulgular, atomik düzeydeki yüzey mühendisliğinin bu davranışı kontrol etmede doğrudan rol oynayabileceğini gösteriyor.

Araştırmacılar, geliştirilen yöntemin gelecekte daha yüksek sıcaklıklarda çalışan yeni nesil süper iletken materyallerin tasarımında kullanılabileceğini düşünüyor. Bu da enerji kayıplarını büyük ölçüde azaltabilecek elektrik altyapıları ve daha güçlü kuantum cihazları için yeni bir aşama anlamına geliyor.

Araştırmacılar, Ontario’daki aktif bir maden sahasında açılan sondaj deliklerinden yılda ortalama 8 kilogram hidrojen çıktığını belirledi. Saha genelindeki yaklaşık 15 bin sondaj deliğinin toplam yıllık hidrojen üretiminin 140 tonu aştığı hesaplandı. Bilim insanları bunun tek bir bölgede 400’den fazla hanenin yıllık enerji ihtiyacına denk bir potansiyel oluşturduğunu ifade ediyor.

Çalışmaya göre hidrojen, yer altındaki kayaçlarla su arasındaki kimyasal reaksiyonlar sonucu doğal biçimde oluşuyor. Kanada’nın özellikle Ontario, Quebec, Nunavut ve Kuzeybatı Toprakları gibi madencilik bölgelerinde bu tür kayaçların yoğun şekilde bulunduğu belirtiliyor. Araştırmacılar, doğal hidrojen kaynaklarının kritik maden sahalarıyla aynı bölgelerde yer almasının taşımacılık ve depolama maliyetlerini azaltabileceğini, özellikle kuzey yerleşimleri ve maden endüstrisi için yeni bir enerji modeli oluşturabileceğini savunuyor.

Araştırmacılar, evsel plastik atıkların yanı sıra okyanustan çıkarılan eski balık ağlarını da öğüterek asfalt üretiminde kullandı. Deneme yolları yaklaşık 11 ay boyunca gerçek trafik koşullarında incelendi. Yapılan ilk ölçümlerde, plastik katkılı asfaltın standart yol yüzeylerine kıyasla anlamlı düzeyde ek mikroplastik salımı oluşturmadığı tespit edildi. Bilim insanları yine de uzun vadeli çevresel etkilerin izlenmeye devam edeceğini belirtiyor.

Projeyi yürüten ekip, sistemin yalnızca geri dönüşüm değil aynı zamanda ekonomik bir çözüm sunduğunu vurguluyor. Hawaii gibi uzak bölgelerde plastik atıkların taşınması ve bertaraf edilmesi ciddi maliyet yaratırken, atıkların yerel altyapı projelerinde kullanılması yeni bir model olarak değerlendiriliyor. Araştırmacılar, özellikle Pasifik Okyanusu’ndaki “hayalet ağlar” ve deniz plastiklerinin altyapı malzemesine dönüştürülmesinin çevre temizliği açısından da kritik önem taşıdığı görüşünde.

Araştırma ekibi, “single-source precursor” adı verilen ve gerekli tüm elementleri tek molekülde barındıran özel bileşikler kullandı. Bu moleküllerin ısıtma sırasında nasıl değiştiği ayrıntılı biçimde takip edildi ve böylece normalde çok kısa süre var olduğu için gözden kaçan fazlar tespit edildi. Bilim insanlarına göre bu geçici yapılar yalnızca kimyasal ara ürün değil; doğrudan kullanılabilecek özgün elektronik, optik ve enerji özelliklerine sahip yeni malzemeler olabilir.

Son yıllarda batarya ve temiz enerji araştırmalarında malzeme bilimi kritik alanlardan biri haline geldi. Özellikle katı hâl bataryaları, çok değerlikli iyon sistemleri ve yeni nesil güneş enerjisi bileşenleri için alışılmış malzemelerin sınırlarına yaklaşıldığı değerlendiriliyor. Bu nedenle araştırmacılar, daha önce “önemsiz geçiş aşaması” olarak görülen yapılar içinde henüz keşfedilmemiş çok sayıda işlevsel malzeme bulunabileceğini düşünüyor. Çalışma, enerji teknolojilerindeki ilerlemenin yalnızca yeni elementler değil, mevcut reaksiyonların daha derin anlaşılmasıyla da hızlanabileceğine işaret ediyor

Rice University ve University of Houston araştırmacıları, bakteriyel selülozu yüksek dayanıklılığa sahip çok işlevli bir malzemeye dönüştüren yeni bir yöntem geliştirdi. Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmada bilim insanları, döner biyoreaktör sistemi kullanarak bakterilerin selüloz liflerini hizalı biçimde üretmesini sağladı. Böylece hem esnek hem de metal benzeri dayanıklılık gösterebilen biyomalzemeler elde edildi.

Araştırmacılara göre ortaya çıkan malzeme yalnızca biyolojik olarak parçalanabilir değil, aynı zamanda optik şeffaflık, ısı taşıma kapasitesi ve uzun süreli mekanik kararlılık gibi özellikler de gösteriyor. Çalışmada kullanılan bakteriyel selülozun, doğadaki en saf biyopolimerlerden biri olduğu belirtiliyor. Yeni üretim tekniğinin elektronik bileşenler, ambalaj sistemleri, enerji depolama teknolojileri ve tıbbi ürünlerde kullanılabileceği değerlendiriliyor.

Küresel plastik atığının 2050’ye kadar milyarlarca tonu aşmasının beklendiği bir dönemde biyomalzeme araştırmaları hız kazanmış durumda. Bilim insanları, yeni malzemenin kısa vadede tüm plastik türlerinin yerini almasının zor olduğunu vurgulasa da özellikle tek kullanımlık ürünler ve hafif endüstriyel uygulamalarda önemli alternatif oluşturabileceğini belirtiyor. Reddit ve teknoloji forumlarında yapılan tartışmalarda ise kullanıcılar maliyet, geri dönüşüm altyapısı ve endüstriyel ölçeklenebilirlik gibi soruların hâlâ netleşmediğine dikkat çekiyor.

Bilim insanlarına göre kritik nokta, CO2’nin farklı atmosfer katmanlarında kızılötesi ışınımla farklı biçimde etkileşime girmesi. Yeryüzüne yakın troposferde yoğun hava tabakası nedeniyle ısı içeride tutulurken, daha ince yapıya sahip stratosferde CO2 molekülleri enerjiyi uzaya daha kolay yayıyor. Araştırma ekibi, özellikle belirli kızılötesi dalga boylarının “Goldilocks bölgesi” gibi çalıştığını ve CO2 arttıkça soğutma etkisinin daha da güçlendiğini tespit etti. Stratosferin 1980’lerden bu yana yaklaşık 2 derece soğuduğu belirtiliyor.

NASA’nın önceki uydu gözlemleri de üst atmosferin yalnızca soğumadığını, aynı zamanda büzüldüğünü göstermişti. Bilim insanları bunun uydu yörüngeleri, uzay çöpleri, ozon tabakası ve küresel hava sistemleri üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceğini değerlendiriyor. Özellikle üst atmosferdeki yoğunluğun azalmasının, alçak Dünya yörüngesindeki uzay çöplerinin daha uzun süre kalmasına yol açabileceği belirtiliyor.

Çalışmada kullanılan yöntem, birbirine kuantum düzeyinde bağlı foton çiftleri oluşturulmasına dayanıyor. Normal şartlarda bu süreç için son derece kontrollü ve tutarlı lazer ışınları gerekiyor. Araştırmacılar ise kısmen düzensiz doğal ışığın da gerekli kuantum korelasyonlarını üretebildiğini ortaya koydu. Bilim insanlarına göre bu bulgu, kuantum optik sistemlerinin yalnızca laboratuvar ortamına bağlı kalmadan daha düşük maliyetli ve taşınabilir hale gelmesinin önünü açabilir.

Araştırma, kuantum iletişim, ultra hassas sensörler ve yeni nesil görüntüleme teknolojileri açısından dikkat çekiyor. Son yıllarda kuantum teknolojileri büyük ölçüde süperiletken sistemler, lazer altyapıları ve aşırı kontrollü deney ortamları üzerine kuruluydu. Güneş ışığı gibi doğal kaynaklarla benzer etkilerin elde edilebilmesi ise alanın ölçeklenmesi açısından önemli görülüyor. Bilim insanları, çalışmanın doğrudan ticari uygulamaya dönüşmesi için erken olduğunu belirtse de, kuantum deneylerinin gelecekte çok daha basit ve erişilebilir sistemlerle yapılabileceğini değerlendiriyor

Nancy Grace Roman Space Telescope, NASA’nın Hubble ve James Webb sonrası en büyük uzay gözlemevi projelerinden biri olarak görülüyor. Ajansın verdiği bilgiye göre teleskop tamamen monte edildi ve fırlatma öncesi çevresel dayanıklılık testlerini başarıyla geçti. Görev ekibi, fırlatmanın 2026 sonbaharında gerçekleşebileceğini açıkladı. Roman, tek karede Hubble’dan yaklaşık 100 kat daha geniş alan görüntüleyebilecek.

Teleskobun temel hedeflerinden biri, evrenin hızlanan genişlemesinin arkasındaki “karanlık enerji” olgusunu daha hassas ölçmek olacak. Bunun yanında milyarlarca galaksinin dağılımını inceleyerek karanlık maddenin evrendeki etkileri araştırılacak. Roman ayrıca kütleçekimsel mikromercekleme yöntemiyle on binlerce yeni ötegezegen tespit etmeyi amaçlıyor. NASA’ya göre teleskop, Samanyolu’nun merkez bölgelerinde daha önce görülmesi zor olan gezegenleri ortaya çıkarabilecek kapasiteye sahip.

Yaklaşık 4 milyar dolarlık proje, SpaceX’in SpaceX Falcon Heavy roketiyle fırlatılacak. Roman’ın Dünya’dan yaklaşık 1,5 milyon kilometre uzaklıktaki Güneş-Dünya L2 noktasında görev yapması planlanıyor. Bilim insanları, teleskobun bir ayda toplayacağı verinin Hubble’ın yıllar süren gözlemlerine eşdeğer olabileceğini belirtiyor. Görev aynı zamanda NASA’nın, Çin’in Xuntian teleskobu ve Avrupa’nın Euclid göreviyle hızlanan yeni nesil uzay gözlem yarışındaki en kritik projelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Çalışmada araştırmacılar, donörden alınan kök hücrelerin belirli bağışıklık sinyallerine verdiği yanıtı değiştirerek “graft-versus-leukemia” olarak bilinen kanser karşıtı etkinin güçlendirilebileceğini belirtti. Bu etki, nakledilen bağışıklık hücrelerinin hastada kalan kanser hücrelerini hedef almasına dayanıyor. Ancak aynı süreç kontrolsüz ilerlediğinde graft-versus-host hastalığı gibi ağır komplikasyonlara yol açabiliyor. Bilim insanları yeni yaklaşımın bu iki mekanizma arasındaki dengeyi daha hassas biçimde yönetmeyi amaçladığını ifade ediyor.

Son yıllarda kök hücre tedavilerinde genetik mühendislik, laboratuvarda hücre çoğaltma ve yeniden programlama teknikleri hızla öne çıkıyor. Özellikle genç donörlerden alınan hücrelerin daha kalıcı bağışıklık yanıtı oluşturduğu ve transplant başarısını artırdığına dair çalışmalar yayımlanmış durumda. Bilim insanları, gelecekte “akıllı” biçimde düzenlenmiş donör hücrelerinin yalnızca kemik iliğini yeniden oluşturmakla kalmayıp, aynı zamanda aktif biçimde kanser avlayan biyolojik sistemlere dönüşebileceğini değerlendiriyor.

Araştırma ekibi, özellikle hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde kalp atış değişkenliğinde düşüş ve ruh halinde bozulma görüldüğünü belirtti. Çalışmanın ortak yazarlarından Sameera Ramjan, insanların gün içinde farklı çevresel koşullar arasında sürekli hareket ettiğini ve klasik sağlık araştırmalarının bu değişkenliği yakalamakta yetersiz kaldığını söyledi. Bilim insanlarına göre akıllı saatler ve mobil cihazlar sayesinde artık çevresel stresin insan vücudu üzerindeki kısa vadeli etkileri gerçek zamanlı ölçülebiliyor.

Araştırma, giyilebilir teknolojilerin sağlık sistemlerinde yeni bir dönemin önünü açabileceği değerlendirmelerini de beraberinde getirdi. Son yıllarda hava kirliliği ile kalp-damar hastalıkları, depresyon, uyku bozuklukları ve erken ölüm riskleri arasındaki bağlantıya dair çalışmalar hızla artıyor. Bilim insanları, gelecekte akıllı saatlerin yalnızca spor ve egzersiz takibi için değil, kişisel çevresel risk haritalaması ve erken sağlık uyarı sistemleri için de kullanılabileceğini değerlendiriyor. Daha önce yayımlanan geniş ölçekli çalışmalar da insanların kirli havada egzersiz davranışlarını değiştirdiğini ve giyilebilir cihazların bu etkileri ölçmede önemli veri sağladığını göstermişti.

Geleneksel bilgisayar çipleri, elektronların hareketi sırasında oluşan direnç ve ısı nedeniyle fiziksel sınırlara yaklaşmış durumda. Araştırma ekibi, ışık temelli sistemlerin veri aktarımında çok daha düşük kayıp yaşadığını ve yüksek hızlarda çalışabildiğini vurguluyor. Ancak fotonların normalde birbirleriyle zayıf etkileşime girmesi nedeniyle hesaplama yapmak zorlaşıyordu. Çalışmada geliştirilen polariton yapıları ise ışığın hesaplama için gerekli “anahtarlama” işlevlerini yerine getirebilmesini sağlıyor.

Son dönemde NVIDIA destekli fotonik işlemci girişimleri ve optik yapay zekâ çipleri de benzer yönde ilerliyor. Lightmatter ve Lightelligence gibi şirketler, ışıkla çalışan matris hesaplama sistemlerinin klasik GPU’lara kıyasla daha düşük enerjiyle çalışabileceğini savunuyor. Bilim insanları, fotonik işlemcilerin kısa vadede mevcut silikon çiplerin yerini tamamen almayacağını, ancak yapay zekâ hızlandırıcılarında kritik rol üstlenebileceğini değerlendiriyor. Özellikle veri merkezlerinin elektrik tüketiminin hızla arttığı bir dönemde, “ışıkla hesaplama” yaklaşımı teknoloji sektöründe yeni nesil altyapının temel adaylarından biri olarak görülmekte.

Araştırmacılar, Parkinson hastalığında hareket ve bilişsel işlevlerle bağlantılı özel bir beyin ağının kritik rol oynadığını belirledi. “SCAN” (somato-cognitive action network) adı verilen bu ağın hedef alınmasının, hastalarda mevcut yöntemlere kıyasla iki katın üzerinde semptom iyileşmesi sağladığı bildirildi. Çalışma, Çin’deki Changping Laboratory ile Washington University School of Medicine araştırmacılarının ortak çalışması olarak Nature dergisinde yayımlandı.

Araştırmada kullanılan transkraniyal manyetik stimülasyon (TMS) yöntemiyle beynin belirli bölgeleri dışarıdan manyetik darbelerle uyarıldı. Bilim insanları, Parkinson’un yalnızca dopamin kaybıyla açıklanamayacağını; düşünme, hareket planlama ve motor kontrol arasında bağlantı kuran daha geniş bir sinir ağı bozukluğu olduğunu belirtiyor. Elde edilen bulgular, hastalığın doğrudan semptomlarını değil, altında yatan ilerleme mekanizmasını hedef alan yeni tedavi yaklaşımına işaret ediyor.

Araştırmacılar ayrıca Parkinson’un beyinde hücreden hücreye yayılan “alfa-sinüklein” adlı toksik protein kümeleriyle bağlantılı olduğunu vurguladı. Son dönemde yayımlanan başka çalışmalar da bu proteinin yayılmasını sağlayan hücre yüzeyi proteinlerini ve bağışıklık sistemi bağlantılı mekanizmaları ortaya çıkardı. Bilim insanları, Parkinson tedavisinde önümüzdeki dönemin yalnızca belirtileri baskılayan ilaçlardan değil, hastalığın yayılımını yavaşlatan hedefli biyolojik tedavilerden oluşacağını değerlendiriyor.

Platformun sahibi Elon Musk tarafından yapılan açıklamada, getirilen kısıtlamaların sistem performansını korumak amacı taşıdığı belirtildi. Musk, “Sınırlar X’in arka planındaki yükü hafifletiyor. Hizmet kesintileriyle hata veren sayfaları azaltıyor. Güvenilirliği sağlamak için bazı sınırlar koyduk.” ifadelerini kullandı.

Yeni düzenlemeye göre, mavi tiki bulunmayan kullanıcılar günlük en fazla 50 paylaşım yapabilecek. Gönderilere verilebilecek yanıt sayısı ise 200 ile sınırlandırıldı.

Şirket ayrıca teknik takip etme limitinin de günlük 400 hesap olarak güncellendiğini duyurdu.

Belirlenen sınırlara ulaşan kullanıcıların, platform üzerinde hata mesajıyla bilgilendirileceği kaydedildi.

Araştırma, University College London öncülüğündeki uluslararası ekip tarafından gerçekleştirildi. Bilim insanları, bölgede bulunan yaklaşık 1,78 metre uzunluğundaki bacak kemiği dahil toplam 10 fosil parçasını analiz etti.

Uzmanlara göre yeni tür, yaklaşık 100 ila 120 milyon yıl önce Kretase döneminde yaşadı. Dev canlının yaklaşık 27 ton ağırlığında olduğu ve uzunluğunun 27 metreye kadar ulaştığı tahmin ediliyor.

Araştırmanın başyazarı Thitiwoot Sethapanicsakul, keşfedilen türün, uzun boyunlu otçul dinozorları kapsayan “sauropod” ailesine ait olduğunu belirtti. Aynı ailede Diplodocus ve Brontosaurus gibi dev türler de yer alıyor.

Bilim insanları, “Tayland’ın son devi” olarak nitelendirilen bu türün, Güneydoğu Asya’da şimdiye kadar keşfedilen en büyük otçul dinozorlardan biri olduğunu ifade etti.

ABD’deki Yale School of Medicine bünyesinde çalışan araştırmacılar, Parkinson hastalığının beyinde yayılmasına neden olabilecek biyolojik süreci ortaya koyduklarını açıkladı. SciTechDaily’de yayımlanan habere göre ekip, “α-sinüklein” adı verilen hatalı katlanmış proteinin nörondan nörona taşınmasında iki önemli hücre yüzeyi proteininin rol oynadığını belirledi. Çalışmada mGluR4 ve NPDC1 isimli proteinlerin, toksik α-sinüklein kümelerini sağlıklı sinir hücrelerinin içine taşıdığı ifade edildi.

Araştırmacılar, Parkinson hastalarında hareket kontrolünden sorumlu bölgelerde biriken α-sinüklein proteinlerinin zamanla diğer nöronlara yayıldığını ve hastalığın ilerlemesini hızlandırdığını belirtiyor. Yale ekibi yaklaşık 4 bin 400 farklı hücre grubunu inceleyerek hangi yüzey proteinlerinin bu toksik yapıya bağlandığını analiz etti. Deneylerde söz konusu iki proteinin devre dışı bırakıldığı farelerde Parkinson benzeri semptomların belirgin biçimde azaldığı ve dopamin üreten nöronların korunduğu gözlemlendi.

Araştırmanın sonuçları, Parkinson tedavisinde yalnızca semptomları baskılayan yöntemlerden doğrudan hastalığın yayılımını durdurmayı hedefleyen yeni nesil tedavilere geçiş ihtimalini gündeme taşıyor. Bilim insanları hâlihazırda Parkinson’ın kesin biçimde durdurulmasını sağlayan bir tedavi bulunmadığını, mevcut ilaçların çoğunlukla titreme ve hareket bozukluğu gibi belirtileri hafiflettiğini hatırlatıyor. Yeni bulguların özellikle yaşlanan nüfus nedeniyle hızla artan Parkinson vakalarına karşı uzun vadeli biyolojik tedavi stratejileri açısından önem taşıdığı değerlendiriliyor.