ABD merkezli dergi The Atlantic, İran savaşıyla ilgili yayımladığı son analizde Donald Trump yönetiminin askeri üstünlüğe rağmen stratejik sonuç üretemediğini yazdı. ABD'li ünlü muhafazkar yazar Robert Kagan tarafından yazılan "İran'da şah mat” başlıklı değerlendirmede Washington’un 37 günlük yoğun bombardıman ve üst düzey İranlı isimlere yönelik operasyonlara rağmen Tahran yönetimini çökertemediği, buna karşılık İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını sürdürerek küresel enerji akışını elinde tutmaya devam ettiği belirtildi. Analizde savaşın yalnızca askeri değil aynı zamanda jeopolitik bir kırılmaya dönüştüğü, ABD’nin bölgedeki caydırıcılığına dair soru işaretlerinin derinleştiği vurgulandı.
The Atlantic’in değerlendirmesi, son haftalarda Washington’da giderek güçlenen “uzayan savaş” tartışmalarıyla örtüşüyor. Trump yönetimi savaşın ilk günlerinde İran’ın kısa sürede geri adım atacağını varsayarken, gelinen noktada ABD’nin hem enerji piyasalarındaki baskıyla hem de askeri-siyasi maliyetlerle karşı karşıya kaldığı görülüyor. Reuters’ın aktardığı son gelişmelere göre Trump yönetimi İran’ın son barış teklifini “tamamen kabul edilemez” olarak nitelendirirken, Hürmüz’deki kriz nedeniyle petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti. NATO içindeki birçok Avrupa ülkesinin de doğrudan askeri müdahaleye sıcak bakmaması Washington’un hareket alanını daraltıyor.
Pekin "istikrar sağlayıcı güç" oldu
Derginin analizinde dikkat çeken noktalardan biri ise savaşın yalnızca İran dosyasıyla sınırlı görülmemesi oldu. Yazıda Çin ve Rusya’nın süreçten jeopolitik avantaj elde ettiğine, özellikle Pekin’in “istikrar sağlayıcı güç” söylemini daha görünür hale getirdiğine işaret edildi. Hürmüz krizinin ardından Körfez ülkelerinin güvenlik ve enerji politikalarında daha pragmatik pozisyonlar arayabileceği değerlendirilirken, Washington’un uzun yıllardır dayandığı bölgesel güvenlik mimarisinin aşındığı ifade edildi. Benzer değerlendirmeler son dönemde farklı düşünce kuruluşları ve Batılı analiz merkezlerinde de görülmeye başladı.
Trump yönetiminin içeride de baskı altında olduğu görülüyor. The Atlantic’in başka bir analizinde Trump’ın savaştan “yorulduğu” ve çatışmayı bir an önce sonlandırmak istediği aktarılırken, Cumhuriyetçi çevrelerde yükselen petrol fiyatları ve kamuoyu desteğindeki aşınmanın yakından izlendiği belirtildi. Özellikle Hürmüz’deki belirsizlik nedeniyle enerji maliyetlerinin yükselmesi, savaşın Amerikan iç siyasetine doğrudan yansıdığı başlıklardan biri haline geliyor.