Ermenistan hükümetinin, Başbakan Nikol Paşinyan'ın inisiyatifi doğrultusunda, kürtajlara izin veren ve de on yıllardır yürürlükte olan yasal mevzuatı kökten değiştirmek suretiyle, ülke çapında kapsamlı bir kürtaj yasağı getiren yeni bir yasa tasarısını parlamentoya getirmeye hazırlandığı iddia ediliyor. “Kişinin Üreme Sağlığı ve Üreme Hakları Kanunu”nda yapılmak istenen değişikliklerle, komşu ülkede gönüllü olarak gerçekleştirilen bütün gebelik sonlandırma işlemlerinin bir nevi suç kapsamına alınmasının planlandığı belirtiliyor. Yeni olası yasanın önceki hukuki çerçeveden radikal bir şekilde farklılaşacağı varsayılıyor çünkü Ermenistan’daki mevcut yasalara göre kadınlar, gebeliğin 12. haftasına kadar kürtaj yaptırma hakkına sahipler ve 12. ile 22. haftalar arasında ise söz konusu işlem yalnızca tıbbi ve sosyal nedenlerle (eşin ölümü, hapis veya tecavüz gibi) mümkün olabiliyor. Küçük yaştakiler için ise ebeveyn izni gerekiyor. Bu arada mevcut yasalar ayrıca yetişkinlere gönüllü tıbbi kısırlaştırma hakkı da tanıyor. Yeni yasa tasarısı tüm bu hükümleri geçersiz kılarken, Ermenistan topraklarında gebeliğin yapay olarak sonlandırılmasını bütünüyle yasa dışı hale getiriyor.
Ülke ciddi bir demografik krizde ve kürtaj uygulamalarında bile cinsiyetçilik egemen
2002 yılında kabul edilen “Kişinin Üreme Sağlığı ve Üreme Haklarına İlişkin Kanun” Ermeni toplumunda on yıllardır hararetli bir şekilde tartışılıyor. Şu anda yapılmak istenen reform ise ciddi bir demografik krizin ortasına denk geliyor. Ermenistan İstatistik Komitesi'nin son verilerine göre, ülkenin toplam doğurganlık oranı “yenilenme seviyesinin çoktandır epey altında. Öte yandan kürtaj tartışmalarındaki kritik bir başka boyutu ise, erkek çocuk tercihine dayalı kültürel bir anlayışla gerçekleştirilen cinsiyetçi kürtaj uygulaması teşkil ediyor. Bu durum 25 yılı aşkın süredir doğumlardaki cinsiyet oranında ciddi bir dengesizliğe yol açmıştı. Bu alanda bazı iyileşmeler kaydedilmiş olsa da, 2025 yılında örneğin, her 100 kız çocuğuna karşılık yaklaşık 110 erkek çocuğu dünyaya geldi. Dağılımın bu şeklinde dengesiz kalması halinde uzun vadede ciddi sosyal zorluklara yol açacağına kesin gözüyle bakılıyor.
İktidar partisinin ilgili adımının tam da seçimler öncesine denk gelmesi tesadüf değil
Ermenistan hükümeti, kürtajı yasaklama hazırlığını nüfus krizine nihayet köklü bir çözüm getirmek ve "demografik durumu iyileştirmek" için “son derece gerekli bir önlem” olarak nitelendiriyor. Nikol Paşinyan da yakın tarihte yaptığı bir açıklamada, ülkenin doğum oranını artırmak amacıyla "köklü adımlar" atılması gerektiğini ifade etmişti. Bununla birlikte, pek çok bağımsız analist ve siyasi uzman ise, zamanlamanın ülkede 2026 yazında yapılacak parlamento seçimleriyle yakından bağlantılı olduğunu ileri sürüyor. Bu yasağın, iktidar partisinin desteğinin geleneksel olarak daha zayıf olduğu muhafazakâr ve dindar seçmen kesimlerine hitap etmek için Paşinyan'ın partisi tarafından atılmış stratejik bir adım olduğu düşünülüyor. Analistler, bu popülist değişimin, tartışmalı ve çekişmeli bir seçim dönemi öncesinde yeni bir seçmen tabanı oluşturup sağlamlaştırmayı amaçladığına dikkat çekiyor. Yasa tasarısının bir dizi hukuki itiraz ve insan hakları örgütlerinden eleştirilerle karşılaşması bekleniyor. Nitekim STK’lar daha önce da kadın sağlığı ve özerkliği konusundaki endişelerini dile getirmişlerdi. Parlamentodaki oylamanın önümüzdeki haftalarda yapılması öngörülüyor.