İngiliz Kraliyet Ailesi, hem sembolik hem de mali açıdan dikkat çeken iki önemli kararı aynı gün duyurdu.
Buckingham Sarayı'nda 2017'den bu yana devam eden yaklaşık 369 milyon sterlinlik restorasyonun gelecek yıl tamamlanması bekleniyor. Ancak Kral III. Charles, çalışmalar bittiğinde de saraya taşınmayacak. Charles, uzun yıllardır yaşadığı Clarence House'ta kalmaya devam edecek.
Bu karar, sıradan bir adres değişikliği değil. Çünkü Buckingham Sarayı, Kraliçe Victoria'nın 1837'de tahta çıkmasından bu yana yaklaşık iki asırdır İngiliz krallarının Londra'daki resmi ikametgahı olarak kullanılıyordu. Saray, yalnızca bir konut değil; devlet törenlerinin, yabancı lider kabullerinin ve monarşinin en güçlü simgesiydi.
Kraliyet yönetimi ise Buckingham Sarayı'nın resmi törenlerin merkezi olmayı sürdüreceğini, ancak gelecekte halka daha açık bir yapıya dönüştürüleceğini belirtiyor.
Şeffaflık mesajı
Sarayın açıkladığı yıllık mali raporda bir başka tarihi adım da yer aldı.
İngiliz tarihinde ilk kez görevdeki kralın ödediği gelir vergisi kamuoyuyla paylaşıldı. Açıklamaya göre III. Charles, 2023-2024 mali yılında 11,7 milyon sterlin, 2024-2025 döneminde ise 12,9 milyon sterlin vergi ödedi. Tahtın varisi Prens William'ın son mali yılda ödediği vergi ise 7,8 milyon sterlin olarak açıklandı.
Bu rakamlarla Charles, ülkenin en fazla vergi ödeyen ilk 100 kişisi arasına girdi.
Kraliyet Ailesi, Kraliçe II. Elizabeth'in ölümünün ardından özellikle kamu kaynaklarının kullanımı konusunda artan eleştiriler nedeniyle daha şeffaf olacağı sözünü vermişti. Vergi bilgilerinin açıklanması da bu politikanın en dikkat çekici adımı olarak gösteriliyor.
Eleştiriler bitmeyecek gibi
Ancak aynı rapor, tartışmaları bitirecek gibi görünmüyor.
Çünkü kraliyet ailesine devlet tarafından aktarılan Egemenlik Ödeneği bir yılda 86,3 milyon sterlinden 132,1 milyon sterline yükseldi. Saray yönetimi artışın büyük bölümünün Buckingham Sarayı'nın restorasyonu ile tarihi yapıların korunmasına harcandığını savunuyor.
Ödeneğin yükselmesinde ise Crown Estate'in özellikle deniz üstü rüzgar enerjisi projelerinden elde ettiği rekor gelirler etkili oldu.
Monarşi değişiyor mu?
Kral Charles'ın Buckingham Sarayı'na taşınmama kararı, monarşinin daha sade ve daha ulaşılabilir bir görüntü vermek istediğinin işareti olarak değerlendiriliyor.
Ancak kararın başka bir yönü de var. Yaklaşık 200 yıldır İngiliz monarşisinin en güçlü sembolü olan Buckingham Sarayı'nın artık kralın yaşadığı yer olmaktan çıkması, kurumun geleneksel yapısında önemli bir kırılmaya işaret ediyor.
Öte yandan milyonlarca sterlin vergi ödendiğinin açıklanması kamuoyuna "kraliyet de vergi veriyor" mesajı taşısa da, aynı dönemde saraya ayrılan kamu bütçesinin ciddi şekilde artırılması eleştirilerin tamamen sona ermesini zorlaştırıyor.
Kısacası III. Charles döneminde İngiliz monarşisi hem daha şeffaf hem de daha modern bir görüntü vermeye çalışıyor. Ancak alınan kararlar, monarşinin geleceğine ilişkin tartışmaları azaltmaktan çok yeni soruları beraberinde getiriyor.