CGTN Türk Dış Haberler Servis
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, olağan meclis oturumunun başlayacağı 23 Ocak tarihinde Temsilciler Meclisi'ni feshederek ülkeyi erken genel seçime götüreceğini duyurdu. Japon medyası bu hamleyi "olağandışı bir zamanda, olağandışı derecede erken bir seçim" olarak nitelendirdi. Kararın arkasında iktidar partisinin zayıf konumunun yanı sıra, Takaichi'nin Tayvan ile ilgili açıklamalarının ardından gerilen Çin-Japonya ilişkilerinin de etkili olduğu belirtiliyor.
Asahi Shimbun'un haberine göre, bu durum son 60 yılda meclisin olağan oturumun hemen başında feshedildiği ikinci, oturumların Ocak ayında toplanmaya başladığı 1992'den bu yana ise ilk örnek olacak. Jiji Press ise alt meclis seçimlerinin 27 Ocak'ta resmen ilan edileceğini ve 8 Şubat'ta oy sayımının yapılacağını bildirdi. Fesihten oylamaya kadar geçecek 16 günlük süre, savaş sonrası tarihin en kısa seçim süreci olacak ve bu durum hem iktidar hem de muhalefet partilerini hazırlıkları hızlandırmaya sevk etti.
“Halkın geçimini önemsemiyor”
Japonya Başbakanı Takaichi, pazartesi günü yaptığı açıklamada meclisi feshetme gerekçesi olarak, "Takaichi yönetiminin üstlendiği şey, tamamen yeni ekonomik ve mali politikalarla başlayarak, ulusun temelleriyle ilgili kritik politikalarda büyük bir dönüşümdür" iddiasında bulundu.
Jiji Press ve Kyodo News'e göre, Ekim 2024'teki bir önceki seçimden sadece bir yıl sonra gelen bu karar muhalefetin sert tepkisine yol açtı. Muhalefet, Takaichi’yi "politika uygulamalarına öncelik verme" sözüne rağmen, nisan ayında başlayacak 2026 mali yılı bütçesinin yasalaşması yerine siyasi hesapları ön planda tutmakla suçluyor. Sosyal Demokrat Parti lideri Mizuho Fukushima, NHK'ye yaptığı açıklamada bunu "halkın geçimini önemsemeyen bir fesih" olarak nitelendirdi.
Çin ile gerileyen ilişkiler ve ekonomik kriz korkusu
Asahi Shimbun, Takaichi'nin bu hamlesinin zamanlamasında, Tayvan çıkışları nedeniyle Çin ile bozulan ilişkilerin payı olduğunu bildirdi. Çin’in 6 Ocak itibarıyla Japonya’ya yönelik çift kullanımlı ürünlerin ihracat kontrollerini sıkılaştırma kararı, Takaichi yönetiminde bir kriz havası yarattı. Bazı yetkililer bu kısıtlamaların nadir toprak elementlerini de kapsamasından endişe ediyor. Japon medyasındaki raporlar, "Çin'in gelecekteki hamlelerine bağlı olarak, Takaichi yönetiminin amiral gemisi olan ekonomi politikasının darbe alabileceğini" not etti.
Çin Uluslararası Araştırmalar Enstitüsü'nden Xiang Haoyu, Global Times'a verdiği demeçte, Takaichi’nin hatalı Tayvan açıklamaları ve radikal askeri genişleme gündeminin Çin-Japonya bağlarının temeline zarar verdiğini belirtti. Xiang, "Meclisi bu anda feshetmenin temel amacı, yaklaşan parlamento sorgulamalarından kaçmak, dikkati seçimlere kaydırmak ve Çin ile yaşanan diplomatik zorlukların yarattığı baskıyı hafifletmektir.” değerlendirmesinde bulundu.
Yeni muhalefet İttifakı: Merkezci Reform
Seçim kararı, Japonya iç siyasetinde yeni saflaşmaları da beraberinde getirdi. Anayasal Demokrat Parti (CDP) ve LDP’nin eski müttefiki Komeito, muhafazakâr iktidar kampına karşı "Merkezci Reform İttifakı"nı kurma kararı aldı. Bu yeni güç, Takaichi’nin sağcı güvenlik politikalarını ve askeri maceracılığını hedef alıyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning ise 13 Ocak'ta yaptığı açıklamada, erken seçim kararının Japonya’nın "iç meselesi" olduğunu belirterek yorum yapmaktan kaçındı.