ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından altı hafta sonra, gözler bu hafta sonu İslamabad’da yapılacak görüşmelere çevrildi. Saldırılarda İran’ın dini lideri Ali Hamaney ve birçok üst düzey İranlı yönetici hayatını kaybetmiş buna karşın da İran'ın misillemeleri ABD üstlerini ve İsrail'i hedef almıştı.
Küresel enerji akışının kilit noktası olan Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve petrol fiyatlarının rekor seviyelere çıkması, krizin etkisini dünya genelinde derinleştirdi.
ABD ve İran, Pakistan’ın arabuluculuğunda iki haftalık geçici ateşkeste uzlaşsa da, taraflar arasında ateşkes şartlarına ilişkin görüş ayrılıkları sürüyor.
Görüşmeler nerede ve ne zaman yapılacak?
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in davetiyle düzenlenen görüşmeler, hafta sonu İslamabad’da başlayacak. ABD yönetimi, resmi müzakerelerin cumartesi sabahı başlayacağını açıkladı. İran ise bu konuda net bir açıklama yapmadı.
Heyetler, başkentteki Serena Hotel Islamabad’de ağırlanacak. Güvenlik önlemleri en üst seviyeye çıkarılırken, başkentte bazı bölgeler tamamen kapatıldı ve iki gün resmi tatil ilan edildi.
Masada kimler var?
ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance başkanlık edecek. Heyette ayrıca Steve Witkoff ve Jared Kushner da yer alacak.
İran tarafını ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi temsil edecek.
Mekik diplomasisi modeli uygulanacak
Görüşmelerde tarafların aynı masaya oturması beklenmiyor. ABD ve İran heyetleri ayrı odalarda bulunacak, Pakistanlı yetkililer ise mesajları taraflar arasında iletecek.
Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar süreci yönetecek. Ordu Komutanı Asim Munir’in rolü ise belirsizliğini koruyor.
Neden Pakistan?
Pakistan, son haftalarda Washington ile Tahran arasında önemli bir arabulucu haline geldi. İran ile 900 kilometrelik sınırı bulunan ülke, aynı zamanda güçlü Şii nüfusu nedeniyle Tahran açısından stratejik öneme sahip.
ABD ile de “NATO dışı önemli müttefik” statüsüne sahip olan Pakistan, taraflar arasında nadir güvenilir temas noktalarından biri olarak öne çıkıyor.
Masadaki en büyük anlaşmazlıklar
İran’ın sunduğu 10 maddelik plan; Hürmüz Boğazı üzerinde denetim, ABD askerlerinin bölgeden çekilmesi ve müttefik gruplara yönelik saldırıların durdurulmasını içeriyor.
ABD ise İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunu teslim etmesini “tartışmaya kapalı” bir şart olarak öne sürüyor. Taraflar bu konuda henüz uzlaşabilmiş değil.
İsrail'in Lübnan saldırıları süreci zora sokuyor
Görüşmeler öncesinde en kritik gerilim başlığı Lübnan oldu. İsrail’in ülkeye yönelik yoğun saldırıları ateşkesi zorlarken, İran bu saldırıların sürmesi halinde anlaşmadan çekilebileceği uyarısında bulundu.
ABD ise ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını savunuyor. Bu durum, taraflar arasındaki en büyük kırılma noktası olarak değerlendiriliyor.