ABD ve İsrail saldırılarına karşı misilleme ile yanıt veren İran, saldırıların devam etmesinden sonra Hürmüz Boğazı'ndaki geçişleri kısıtlama kararı aldı. İran'a karşı tek taraflı yaptırım kararı alan ve ABD ile İsrail saldırılarına destek veren ülke gemilerine izin çıkmazken diğer ülkelere ait gemilere sınırlı geçiş izni verilmişti.
Hürmüz'ün kapatılması dünya enerji piyasalarını sert bir şekilde sarsmışken gündemdeki bir diğer boğaz da Babülmendep oldu. İran yeni mesajını bu boğaz üzerinden verdi.
İran’ın dini liderine yakın isimlerden Ali Ekber Velayati, Babülmendep’in de Hürmüz gibi kapanabileceğinin sinyallerini verdi. Velayati, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, “Direniş cephesinin birleşik komutanlığı Babülmendep’i de Hürmüz gibi görüyor” ifadelerini kullandı.
Velayati, “Beyaz Saray hatalarını tekrar ederse, küresel enerji ve ticaret akışının tek bir hamleyle kesilebileceğini anlayacaktır” diyerek Washington’a açık uyarıda bulundu. Açıklama, İran devlet medyası tarafından da doğrulandı.
Tahran müzakerelere hazır
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaması halinde ülkenin enerji altyapısını hedef alabileceklerini söyledi. Tahran ise ABD ve İsrail dışındaki ülkeler için güvenli geçiş müzakerelerine açık olduğunu duyurdu.
Küresel ticaret için kritik geçit
Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz’i Aden Körfezi üzerinden Hint Okyanusu’na bağlayan stratejik bir geçiş noktası olarak öne çıkıyor. Dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmı bu hat üzerinden gerçekleşirken, küresel ticaretin yaklaşık yüzde 10’u da bu güzergâhtan geçiyor.
2024 yılında boğazdan yaklaşık 4,1 milyar varil petrol ve petrol ürünü taşındı. Ancak Babülmendep ile birlikte Hürmüz Boğazı’nın da kapanması halinde, dünya petrol ve gaz arzının yüzde 25’inin sekteye uğrayabileceği belirtiliyor.
Husiler kilit aktör
ABD ve İsrail saldırılarına karşın İran'ın yanında savaşa dahil olduğunu belirten Yemen merkezli Husi Hareketi, boğaz üzerindeki fiili kontrolüyle dikkat çekiyor. Grup, daha önce Gazze savaşı sırasında İsrail ve ABD ile bağlantılı gemileri hedef alarak bölgede deniz trafiğini kontrol etmişti.
Sigorta şirketlerinin risk nedeniyle çekilmesi de ticaret hacmini düşürmüş, ardından taraflar arasında sağlanan ateşkesle geçişler yeniden başlamıştı.
Enerji krizi derinleşebilir
Uzmanlara göre Babülmendep’in kapanması, yalnızca bölgesel çatışmayı değil, küresel ekonomiyi de derinden etkileyebilir. Fabrikalardan mutfaklara, akaryakıt fiyatlarından tedarik zincirlerine kadar geniş bir alanda kriz derinleşebilir.
Kırılgan denge sürüyor
ABD’li eski diplomat Nabeel Khoury ise Husilerin şu ana kadarki saldırılarını “sınırlı bir katılım” olarak değerlendirdi. Khoury’ye göre grubun asıl gücü, Babülmendep’i tamamen kapatma kapasitesinde yatıyor.
Uzmanlar, böyle bir adımın “kırmızı çizgi” olacağını ve kısa sürede geniş çaplı askeri karşılıkları tetikleyebileceğini belirtiyor.