Endonezya, sömürge dönemi hukuk mirasını geride bırakmak amacıyla hazırladığı yeni ceza yasasını 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe soktu. 1945’te Hollanda’dan bağımsızlığını kazanan ülkede ceza kanununda yapılan bu köklü reformla birlikte artık evlilik dışı birlikte yaşamak, zinada bulunmak, devlet başkanına veya kurumlara hakaret ve komünist ideoloji yaymak gibi eylemler suç sayılıyor.
345 sayfadan oluşan Endonezya Ceza Kanunu, 2022 yılında parlamentodan geçerek kabul edilmiş, ancak bazı maddeleri nedeniyle ulusal ve uluslararası insan hakları örgütlerinin eleştirilerine konu olmuştu.
Zina ve birlikte yaşamak hapis cezasıyla cezalandırılabilecek
Yeni yasaya göre, zina suçu hem Endonezya vatandaşları hem de ülkeye gelen yabancılar için geçerli olacak. Zina eylemi için bir yıla kadar hapis, evlilik dışı birlikte yaşamak için ise altı aya kadar hapis cezası öngörülüyor. Ancak bu suçlar yalnızca eş, ebeveyn veya çocuk gibi birinci dereceden yakın akrabaların şikâyeti üzerine soruşturulabilecek.
Devlet kurumlarına hakaret ve siyasi görüşler de hedefte
Kanun, cumhurbaşkanına ve yardımcısına hakareti, devlet kurumlarını küçük düşürmeyi ve milli ideolojiye saldırıyı da cezalandırıyor. Ayrıca “Marksist-Leninist örgütlerle ilişki kurmak” 10 yıla kadar, “komünist ideolojiyi yaymak” ise 4 yıla kadar hapisle cezalandırılabilecek.
Kürtaj sadece belirli koşullarda serbest
Yeni ceza kanununda kürtaj uygulamasına da düzenleme getirildi. Buna göre, fetüsün 12 haftalıktan küçük olması ve yaşamı tehdit eden durumlar ya da tecavüz sonucu gebelik gibi istisnai koşullarda kürtaja izin verilecek.
Yeni ceza yasası ilk olarak 2019 yılında gündeme geldiğinde büyük protestolara neden olmuş, özellikle gençler, insan hakları savunucuları ve öğrenci grupları başkent Jakarta başta olmak üzere birçok şehirde sokaklara dökülmüştü. Dönemin Cumhurbaşkanı Joko Widodo, tepkiler üzerine tasarının oylamasını ertelemişti.
Endonezya Hukuk ve İnsan Hakları Bakan Yardımcısı Edward Hiariej, yeni kanunun sadece cezalandırmaya değil, aynı zamanda “toplumsal onarım ve entegrasyona” odaklandığını vurguladı. Ancak bu açıklama insan hakları örgütlerini tatmin etmedi.