Lanzhou Üniversitesi’ne göre Çinli bilim insanları, son 130 bin yıl boyunca Asya genelinde yaşanan iklim değişikliklerinin nedenlerini ortaya koyan kapsamlı bir araştırmaya imza attı. Çalışmada, kıta genelinde toz birikimi, nem değişimi ve bu süreçleri yönlendiren mekanizmalar detaylı şekilde incelendi.
Üniversitenin Yer ve Çevre Bilimleri Fakültesi’nden Prof. Li Guoqiang, Xinhua Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada, Science Advances’ta yayımlanan çalışmanın, gelecekteki iklim değişikliği eğilimlerini öngörmek için uzun vadeli bir referans sunduğunu belirtti.
Li, araştırmanın aynı zamanda Asya’da kuraklaşma eğilimleri, yağış düzenlerindeki değişimler ve küresel ısınma bağlamında toz fırtınalarının oluşturabileceği risklerin analiz edilmesi açısından önemli bir bilimsel temel sağladığını ifade etti.
Araştırmada, Asya’daki iklimin; orta enlem batı rüzgarları, Doğu ve Güney Asya yaz musonları ile Doğu Asya kış musonları gibi büyük ölçekli atmosferik dolaşım sistemlerinden etkilendiği vurgulandı. Bu sistemlerin zaman içindeki güç değişimleri ve birbirleriyle etkileşimlerinin, bölgedeki hidroiklimsel yapıyı ve dolayısıyla insan yaşamını derinden şekillendirdiği belirtildi.
Bilim insanları, geçmişte farklı iklim sistemlerinin evrimi ve bu sistemlerin Asya’daki bölgesel iklim farklılıklarına etkisi konusunda önemli tartışmalar bulunduğunu hatırlattı. Bu kapsamda yürütülen çalışmada, lös-paleotoprak dizileri üzerinden geçmiş iklim verileri analiz edildi.
Araştırma ekibi, yeni bir tarihleme yöntemi olan potasyum feldispat kızılötesi lüminesans teknolojisini kullanarak Orta Asya ve Qinghai-Tibet Platosu’nun kurak bölgelerinde yer alan 20’den fazla lös-paleotoprak dizisi için yüksek çözünürlüklü zaman ölçekleri oluşturdu.
30’dan fazla üniversite ve araştırma kurumundan bilim insanlarının katkı sunduğu çalışma kapsamında, Asya löslerine ilişkin lüminesans tarihleme ve paleoklimat göstergelerini içeren ilk kapsamlı veri seti oluşturuldu. Bu veri setinin, kıta ölçeğinde yapılacak iklim araştırmaları için önemli bir kaynak oluşturduğu ifade edildi.
Elde edilen bulgular, Asya’daki toz birikiminin yalnızca kış rüzgarlarının şiddetine bağlı olmadığını ortaya koydu. Toz birikiminin; malzeme kaynakları, bitki örtüsü, topografya, deniz seviyesi değişimleri ve insan faaliyetleri gibi birçok faktörün ortak etkisiyle şekillendiği belirlendi.
Araştırmada ayrıca, Geç Kuvaterner döneminde Asya’nın farklı bölgelerinde lös tabakalarının süreksiz olduğu ve bunun başlıca nedeninin rüzgar erozyonu olabileceği tespit edildi.
Prof. Li, çalışmanın Asya’da son 130 bin yıl boyunca toz birikimi ve nem değişimlerinin tarihini ilk kez kapsamlı şekilde ortaya koyduğunu belirterek, “Bu bulgular, kıta genelindeki iklim süreçlerini ve bunların arkasındaki mekanizmaları farklı zaman ölçeklerinde anlamak için yeni ve güçlü kanıtlar sunuyor” dedi.
Li ayrıca, araştırmanın Asya iklim sisteminin uzun vadeli evrimine dair bilimsel anlayışı derinleştirdiğini ve nem ile yağış değişimlerini değerlendirmek için önemli bir referans oluşturduğunu sözlerine ekledi.