24-27 Mart tarihleri arasında Hainan'da düzenlenen Boao Asya Forumu 2026 Yıllık Konferansı kapsamında düzenlenen çeşitli panel ve etkinliklerde, uluslararası katılımcılar artan küresel belirsizlikler karşısında işbirliği ve çok taraflılığın önemini vurguladı.
"Dünya daha istikrarsız ve daha tehlikeli"
Forumun açılış gününde düzenlenen basın toplantısında konuşan Boao Asya Forumu Genel Sekreteri Zhang Jun, dünyanın içinde bulunduğu durumu net ifadelerle değerlendirdi. Zhang, "Dünya sadece istikrarsız değil, hatta daha tehlikeli bir hal aldı" diyerek, küresel zorluklar karşısında ülkelerin aktif olarak işbirliği arayışına girmesi ve ortak bir zeminde buluşması gerektiğini vurguladı.
Zhang Jun ayrıca, forumun düzenlendiği dönemde Orta Doğu'daki gerilimin enerji fiyatları ve tedarik zincirleri üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, tarafları ateşkes ve müzakereler yoluyla sorunların çözülmesi konusunda çağrıda bulundu.
Forumun açılışında konuşan Genel Sekreter, Asya'nın küresel ekonomik büyümede üstlendiği role de değindi. "Asya, küresel ekonomik büyümeyi teşvik etme, dünya ekonomisinin dönüşümüne öncülük etme, küresel yönetişimi iyileştirme ve küresel istikrarı koruma konularında önemli bir misyon üstleniyor ve kritik bir rol oynuyor" ifadelerini kullandı.
Asya: Küresel büyümenin lokomotifi
Forum kapsamında yayımlanan Asya Ekonomik Görünümü ve Entegrasyon Süreci 2026 Yıllık Raporu, Asya ekonomisinin küresel ekonomideki ağırlığını net şekilde ortaya koydu. Rapora göre, 2026 yılında Asya ekonomisinin yüzde 4,5 oranında büyümesi bekleniyor. Asya'nın satın alma gücü paritesine göre küresel GSYH içindeki payının ise 2025'teki yüzde 49,2 seviyesinden 2026'da yüzde 49,7'ye yükselmesi öngörülüyor.
Raporun editörlerinden, eski Dış Ekonomik ve Ticaret Üniversitesi Rektör Yardımcısı Lin Guijun, Asya'daki ticari entegrasyonun güçlendiğini belirterek, bölge içi ticaret bağımlılığının 2023'te yüzde 56,3 iken 2024'te yüzde 57,2'ye yükseldiğini açıkladı. Lin, bu istikrarın ardındaki iki önemli faktöre dikkat çekti: "Asya'da iki istikrar sağlayıcı var: biri ASEAN, diğeri Çin. Asya ekonomilerinin ASEAN'a bağımlılığı yüzde 15, Çin'e bağımlılığı yüzde 14. Bu iki pazar istikrarlı olduğunda, Asya'nın temelde istikrarlı kalabileceğini söyleyebiliriz".
Rapor ayrıca, yapay zeka gelişiminin küresel ağırlık merkezinin Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri'nden Asya'ya doğru kaydığını ortaya koydu. Asya ekonomilerinin geniş dijital nüfusları, çeşitli uygulama ekosistemleri ve tutarlı politika çerçeveleri sayesinde yapay zeka alanında takipçilerden öncülere doğru hızla evrildiği belirtildi.
"Dünya ne kadar dalgalıysa Asya o kadar birlik olmalı"
Çin-ASEAN Merkezi Genel Sekreteri Shi Zhongjun, forumda yaptığı konuşmada bölgesel dayanışmanın önemini çarpıcı bir ifadeyle dile getirdi: "Dünya ne kadar dalgalıysa Asya o kadar birlik olmalı".
Shi'nin moderatörlüğünü üstlendiği bir panelde, Malezya Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Enstitüsü İcra Kurulu Başkanı Mohd Faiz Abdullah, bölgesel örgütlerin ticaret anlaşmalarının esnek yapıda olması gerektiğini savundu. Faiz, "Ticaret anlaşmaları kapalı bir kulüp değil, gelişime açık canlı çerçeveler olabilir" dedi. ASEAN ve APEC gibi kuruluşların ortaklaşa çalışarak dijital ekonomi ve yapay zeka gibi alanlarda işbirliğini güçlendirebileceğini belirtti.
Singapur eski Başbakan Yardımcısı ve CLA Real Başkanı Wong Kan Seng, forumda yaptığı konuşmada ASEAN'ın bölgesel istikrar açısından taşıdığı önemi vurguladı. "ASEAN başlangıçta beş ya da altı üyeyken bugün 11 üyeye ulaştı. Güven inşa etmek uzun zaman aldı" diyen Wong, ASEAN'ı diğer bölgelerle bağlantı kuran bir çıpa olarak nitelendirdi. Küresel ticaret dengesizliklerine çözüm konusunda ise "Çatışma veya gürültüyle değil, ortak bir zemin bularak, ortak çıkarları keşfederek işbirliğine başlamalıyız" mesajını verdi.
Küreselleşme ve serbest ticaret vurgusu
Dünya Ticaret Örgütü eski Başekonomisti ve Amerikan Üniversitesi Öğretim Üyesi Robert Koopman, "Tarife Savaşları Altında Yeni Küresel Ticaret Manzarası" başlıklı panelde, küresel ticaret sisteminin giderek parçalandığına dikkat çekti. Koopman, "Hiçbir ülke bu kadar belirsiz bir ortamda tek başına yol alamaz. Küresel ticaret sistemi giderek daha fazla parçalanıyor, bu durumda bölgesel işbirliği hayati önem taşıyor" ifadelerini kullandı.
Hong Kong Üniversitesi Siyaset ve Kamu Yönetimi Bölümü'nden Profesör Li Cheng de aynı panelde, mevcut tarife ve ticaret gerilimlerinin Batı'da, özellikle ABD'de daha geniş bir eğilimin parçası olduğunu belirtti.
"Belirsizliğe açılımla karşılık verilmeli"
Hong Kong Özel İdari Bölgesi Başkanı John Lee Ka-chiu, forumdaki konuşmasında küresel ticaret sisteminin karşı karşıya olduğu zorluklara dikkat çekti. Artan jeopolitik gerilimler ve korumacılık karşısında ekonomilerin birleşmesi çağrısı yapan Lee, "Belirsizliğe tecritle değil, açılımla karşılık vermeye kararlıyız" dedi.
Lee, Hong Kong'un Hainan Serbest Ticaret Limanı ile güçlerini birleştirerek serbest ticaret için güçlü bir motor oluşturabileceğini belirtti ve "Hainan ve Hong Kong'un serbest limanları birbirini tamamlayacak, serbest ticaret için güçlü bir motor inşa edecektir" ifadelerini kullandı.
Yapay zeka ve yeni fırsatlar
Foruma katılan İtalya eski Başbakanı Paolo Gentiloni, yapay zeka alanındaki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Gentiloni, "Çin'in yapay zeka alanındaki ilerlemeleri yeni teknolojilerin gelişimi için faydalı. Yapay zekanın yükselişi dünya halklarının çıkarlarına uygun. Akıllı bir düzenleme uygularsak, bu ekonomilerimiz ve halklarımız için çok iyi olacaktır" diye konuştu. Gentiloni, Çin'in bu alanda iyi bir performans gösterdiğini, Avrupa'nın ise daha fazla ilerleme kaydetmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
Asya Ekonomik İşbirliği Forumu (APEC) Genel Sekreteri Sohail Khan ise forumda yaptığı konuşmada Çin'in dünyaya açılmasının büyük ve önemli bir fırsat olduğunu vurguladı. Khan, Çin'in bilim, teknoloji, inovasyon ve kaliteli ürün üretimi alanlarındaki gelişiminden herkesin faydalandığını belirtti.
Boao Asya Forumu 2026 Yıllık Konferansı, 27 Mart tarihine kadar devam ediyor. Forumda, "Çin Ekonomisinin Görünümü", "Yatırım Çin, Geleceği Paylaş" ve "Bölgesel Politika Koordinasyonu" gibi başlıklarda oturumlar düzenlenmeye devam ediyor.