Türkiye'de kredi ve kredi kartı başvurularında yeni bir dönem başladı. Bankalar artık sadece kredi notuna değil, aynı zamanda müşterinin hesaplarındaki para giriş-çıkış düzenine ve işlem türlerine de odaklanıyor. Özellikle sanal bahis sitelerine yapılan transferler, yeni sistemde yüksek risk unsuru olarak değerlendiriliyor.
Kredi başvurusu olumlu sonuçlanmayan birçok kişi, kredi notlarının yüksek olmasına rağmen bankalardan ret cevabı alıyor. Bunun nedeni olarak, bankaların “davranışsal risk analizi” sistemine geçmesi gösteriliyor. Türkiye Gazetesi’nin haberine göre, bu analiz yöntemiyle gelirle uyumsuz harcamalar, sık para transferleri ve açıklamasız ödemeler yakından takip ediliyor.
Uzmanlara göre, sanal bahis ve oyun sitelerine düzenli para çıkışı, bankalar için “kırmızı alarm” anlamına geliyor. Bu tür işlemler, kredi geri ödeme kabiliyetine zarar verdiği gerekçesiyle olumsuz değerlendirme sebebi oluyor. Ayrıca, açıklamasız sıklıkta yapılan havale ve EFT işlemleri de risk puanını artırıyor.
Bankalar, bu değerlendirmeleri büyük ölçüde yapay zekâ destekli analiz sistemleriyle gerçekleştiriyor. AML (Anti-Money Laundering) yazılımları sayesinde olağandışı hareketler tespit ediliyor ve sistem, şüpheli müşteri profillerini “yüksek riskli” olarak işaretliyor. Bu tür kullanıcılar, kredi başvurularında otomatik olarak red riskiyle karşılaşıyor.
İstanbul’da görev yapan bir banka şube müdürü, yeni sistemi şöyle özetliyor:
“Eskiden sadece kredi notu yeterliydi. Şimdi ise hesabın kullanım şekline, harcama kalemlerine ve para trafiğine bakılıyor. Bahis sitelerine düzenli para çıkan ya da sık sık açıklamasız transfer yapan bir müşteri, yüksek gelire sahip olsa bile riskli sayılıyor. Bu, bireysel bir karar değil; yapay zekâ sistemlerinin verdiği skorlar belirleyici oluyor.”
Bankalar artık Merkez Bankası Risk Merkezi, Kredi Kayıt Bürosu (KKB) ve iç denetim birimlerinin analizlerinin yanı sıra, yapay zekâ destekli algoritmalarla kredi kararlarını şekillendiriyor. Gelirle uyumsuz yüksek harcamalar, düzensiz para trafiği ve riskli sektörlere yapılan ödemeler, bu sistemlerde doğrudan olumsuz puanlamaya neden oluyor.