ABD ile İran arasında varıldığı açıklanan ve bölgesel dengeleri doğrudan etkilemesi beklenen 14 maddelik mutabakat metni ilk kez kamuoyuna açıklandı. ABD’li üst düzey bir yetkili tarafından basın mensuplarına telekonferans yöntemiyle aktarılan metin, taraflar arasında 60 gün içinde nihai anlaşmaya ulaşılmasını hedefliyor.
Yetkili, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, yaptırımların kaldırılması ve İran’ın dondurulmuş fonlarına ilişkin düzenlemelerin de müzakere sürecine dahil edildiğini açıkladı.
İşte ABD'li yetkilinin açıkladığı metne göre o maddeler:
14 maddelik mutabakat metni
1- ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etmek, bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir savaş veya askeri operasyon başlatmamayı taahhüt etmek, birbirlerine karşı güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınmak ve Lübnan'ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini güvence altına almak amacıyla bu mutabakat zaptını imzalamaktadırlar. Nihai anlaşma, Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerdeki savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesini ve bu paragrafın diğer hükümlerini teyit edecektir.
2- ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine karışmamayı taahhüt ederler.
3- ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmayı müzakere edip sonuçlandırmayı taahhüt eder, bu süre, karşılıklı rıza ile uzatılabilir.
4- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından ABD, İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik deniz ablukasını ve her türlü engellemeyi veya aksaklığı kaldırmaya başlayacak ve deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen sona erdirecektir. Bu süre zarfında, gemilerin trafiği, İran İslam Cumhuriyeti tarafından yeniden tesis edilen savaş öncesi trafik hacmine orantılı olacaktır. ABD ayrıca, nihai anlaşmanın imzalanmasından sonraki 30 gün içinde İran İslam Cumhuriyeti sınırları yakınındaki kuvvetlerini geri çekmeyi taahhüt eder.
5- İran, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişi için düzenlemeler yapacak, 60 gün boyunca geçişin sağlanması için gerekli teknik ve askeri önlemleri alacaktır. Boğaz yönetimi Umman ile işbirliği içinde ele alınacaktır.
6- ABD, İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık bir plan hazırlanacağını ve finansal mekanizmaların 60 gün içinde netleştirileceğini taahhüt eder.
7- ABD, BM Güvenlik Konseyi ve diğer tüm yaptırımların kaldırılmasını kabul ederken, tarafların karşılıklı müzakerelerle bu süreci şekillendireceği belirtilir.
8- İran, nükleer silah geliştirmeyeceğini teyit eder; nükleer stokların UAEA gözetiminde imha edilmesi ve zenginleştirme faaliyetlerinin düzenlenmesi kabul edilir.
9- Nihai anlaşmaya kadar mevcut durumun korunması, yeni yaptırım uygulanmaması ve askeri yığınak yapılmaması öngörülür.
10- ABD, İran petrolü ve enerji ihracatına yönelik finansal muafiyetlerin uygulanacağını taahhüt eder.
11- ABD, İran’a ait dondurulmuş fonların serbest bırakılacağını ve gerekli lisansların sağlanacağını kabul eder.
12- Taraflar, anlaşmanın uygulanmasını izlemek için ortak bir yürütme mekanizması kurar.
13- Belirli maddelerin uygulanmasıyla birlikte diğer başlıklarda münhasır müzakere süreci başlatılır.
14- Nihai anlaşma, bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacaktır.
ABD’li yetkili, mutabakatın “sadece bir başlangıç” olduğunu belirterek, 60 günlük sürecin bölgedeki dengeler açısından kritik önem taşıdığını ifade etti.