Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, yaptığı yazılı açıklamada Ortadoğu'daki askeri tırmanışı kınayarak, ABD ve İsrail'in İran'a kuvvet kullanması ile İran'ın bölge genelindeki misillemelerinin uluslararası barış ve güvenliği zayıflattığını bildirdi . Guterres, tüm tarafları derhal müzakere masasına dönmeye çağırdı .
Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri saldırılarından büyük kaygı duyulduğu belirtilerek, İran'ın egemenliği, güvenliği ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerektiği vurgulandı . Açıklamada ayrıca askeri eylemlerin derhal durdurulması ve gerilimi artıracak adımlardan kaçınılarak diyalog sürecine dönülmesi çağrısı yapıldı .
Avrupa Birliği liderleri, İran'daki gelişmelerden "büyük endişe" duyduklarını ifade etti. Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ortak bildirilerinde, tüm taraflara azami itidal çağrısında bulundu, sivillerin korunması ve uluslararası hukuka tam saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı . AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da durumu "tehlikeli" olarak nitelendirdi .
Bölgesel tepkiler: Kınama ve tarafsızlık vurgusu
Ortadoğu'daki ülkelerden hem ABD-İsrail saldırısını kınayan hem de gerilimin içine çekilmek istemediklerini net bir dille ifade eden açıklamalar geldi.
Uzun süredir İran-ABD görüşmelerine arabuluculuk yapan Umman, saldırıdan duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi. Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamad el-Busaidi, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "aktif ve ciddi müzakerelerin bir kez daha baltalandığını" belirterek ABD'ye "Bu sizin savaşınız değil, daha fazla içine çekilmeyin" çağrısında bulundu .
Ürdün hükümeti, bölgesel tırmanışın durdurulması gerektiğini vurgularken, çatışmanın bir parçası olmayacağını ve egemenliğine yönelik her türlü ihlale izin vermeyeceğini açıkladı .
Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam da ülkesinin savaşa sürüklenmesine izin vermeyeceklerini belirtti .
Filistinli gruplardan Hamas ve İslami Cihad, ABD-İsrail ortak saldırısını "şiddetle" kınayarak, bunu tüm bölgeye yönelik bir "saldırı" olarak nitelendirdi . Yemen'deki Husiler ise saldırının bölgesel caydırıcılığı zayıflatma girişimi olduğunu belirterek, ABD ve İsrail'i tehlikeli sonuçlardan sorumlu tuttu .
Rusya'dan sert kınama
Rusya'dan, ABD'nin İran'a yönelik saldırısına sert tepki geldi. Rusya Dışişleri Bakanlığı, ABD ve İsrail'in düzenlediği hava saldırılarını "bir BM üyesi egemen ülkeye karşı önceden tasarlanmış, provokasyonsuz silahlı saldırı eylemi" olarak nitelendirerek kınadı . Rusya, tarafları derhal siyasi ve diplomatik çözüm yoluna dönmeye çağırırken, saldırıların Ortadoğu'yu insani, ekonomik ve hatta radyolojik bir felakete sürükleyebileceği uyarısında bulundu .
Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitry Medvedev ise Batı ile İran arasındaki müzakerelerin ciddi olmadığını, "kimsenin gerçekten müzakere etmek istemediğini" söyledi . Rusya ve Çin, gelişmeleri görüşmek üzere BM Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdı .
Avrupa ülkeleri: Fransa'dan acil BM toplantısı talebi
Avrupalı liderler de gelişmeleri yakından takip ettiklerini ve gerilimin düşürülmesi gerektiğini bildirdi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD, İsrail ve İran arasında savaş çıktığını belirterek bunun uluslararası barış ve güvenlik için "ağır sonuçlar doğurduğunu" söyledi . Macron, mevcut tırmanışın herkes için tehlikeli olduğunu ve durması gerektiğini vurgulayarak, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdı .
İngiltere hükümeti, durumun daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşmesini istemediklerini açıkladı . Almanya ise gelişmeleri Avrupalı ortaklarıyla koordineli şekilde yakından takip ettiğini duyurdu .
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, ABD ve İsrail'in tek taraflı askeri harekatına karşı olduklarını belirterek, bunun uluslararası düzeni daha belirsiz ve düşmanca hale getirdiğini söyledi .
Dikkat çekici bir açıklama ise Norveç'ten geldi. Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide, İsrail'in saldırıyı "önleyici saldırı" olarak tanımladığını ancak bunun uluslararası hukuka uygun olmadığını belirtti. Eide, önleyici saldırılar için "acil ve yakın bir tehdidin" kanıtlanması gerektiğini vurguladı .
Diğer uluslararası tepkiler
-
Hindistan: Saldırıyla ilgili "derin endişe" duyduğunu belirterek, tüm tarafları itidal ve kısıtlama göstermeye çağırdı ve "tüm ülkelerin egemenliği ile toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi" gerektiğini vurguladı .
-
Brezilya: Saldırıyı kınayarak "derin endişe" duyduğunu ifade etti ve tüm tarafları uluslararası hukuka saygı göstermeye ve azami itidale çağırdı .
-
Kanada ve Avustralya: Her iki ülke de ABD'nin eylemine destek verdi. Kanada Başbakanı Mark Carney, "Kanada, İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek için harekete geçen ABD'yi destekliyor" derken , Avustralya Başbakanı Anthony Albanese de İran'ı bölgede uzun süredir istikrarsızlaştırıcı bir güç olmakla suçladı .
-
Ukrayna: Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, krizin temel nedeninin "İran rejiminin şiddeti ve keyfiliği" olduğu öne sürüldü .
-
Endonezya: ABD ile İran arasındaki müzakerelerin başarısızlığa uğramasından duyduğu üzüntüyü dile getirerek, Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto'nun tarafların kabul etmesi halinde arabuluculuk yapmaya hazır olduğunu bildirdi .