ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de mevkidaşı Peter Szijjarto ve Başbakan Viktor Orban ile bir araya geldi. Görüşmenin ana gündem maddesi, iki ülke arasında imzalanan sivil nükleer enerji işbirliği anlaşması oldu.
Anlaşmanın kapsamı: Yakıttan atık yönetimine geniş yelpaze
ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, imzalanan anlaşma "on yıllar sürecek bir nükleer enerji işbirliğini" öngörüyor. Anlaşma kapsamında dikkat çeken başlıklar şöyle:
-
Yakıt Tedariki: Macaristan, ilk kez ABD'li tedarikçilerden nükleer yakıt satın alacak.
-
Atık Yönetimi: ABD merkezli Holtec International firması, Macaristan'da kullanılmış nükleer yakıtın depolanması ve yönetimine yardımcı olacak. Şirketin "kuru depolama" sistemi devreye girecek.
-
Yeni Teknoloji: ABD, Macaristan'ı bölgesel bir "küçük modüler reaktör (SMR)" geliştirme merkezi haline getirmeyi hedefliyor. Anlaşma, Macaristan'ı Amerikan SMR teknolojisini seçmeye teşvik ediyor.
-
Dev Proje: Anlaşma, ABD'li tedarikçiler için toplamda 15 milyar doların üzerinde iş fırsatı ve binlerce Amerikalı işçi için istihdam anlamına geliyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı, bu adımların Donald Trump'ın nükleer teknolojilerin konuşlandırılmasına yönelik kararnamesi doğrultusunda atıldığını vurguladı.
'Altın Çağ' vurgusu
Budapeşte'deki imza töreninin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında iki taraf da ilişkilerin geldiği noktayı övgü dolu sözlerle tanımladı.
Macaristan Başbakanı Viktor Orban, ABD ile ilişkilerde "yeni bir altın çağın" şafağında olduklarını belirterek, "Son 30 yıldır siyasetin içindeyim ama iki ülke ilişkilerinin bu kadar yüksek seviyede, bu kadar dengeli ve dostane olduğu bir dönem hatırlamıyorum" ifadelerini kullandı.
Marco Rubio ise bu yakınlaşmanın mimarı olarak Trump-Orban dostluğuna işaret etti. Rubio, "Başbakan ile Başkan arasındaki kişisel bağ, ülkelerimiz arasındaki ilişkideki tüm farkı yarattı" dedi. Rubio, Orban'a hitaben, "Başkan Trump sizin başarınıza derinden bağlı. Çünkü sizin başarınız bizim de başarımız." ifadelerini kullandı.
Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto da anlaşmayı değerlendirirken, "Nükleer enerji alanında Amerikalılarla ittifaka girdik" dedi ve bu işbirliğinin Macaristan'ın "hane halkı enerji faturalarını düşük tutma politikasını" uzun vadede sürdürebilmesi için kilit önemde olduğunu vurguladı.
Rusya'dan ABD'ye enerji dengesi
Anlaşma, Macaristan'ın enerji politikasında önemli bir denge unsuru olarak görülüyor. Macaristan halen Rusya'dan ithal ettiği fosil yakıtlara ve Rus devlet şirketi Rosatom tarafından inşa edilen Paks II nükleer santrali projesine bağımlı durumda.
Orban, görüşmelerde ayrıca Macaristan'ın Rus petrolü ve doğalgazını kullanmaya devam edebilmesi için Trump yönetimi tarafından sağlanan yaptırım muafiyetinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Szijjarto'ya göre, bu muafiyet olmasaydı Macar aileleri üç kat daha fazla fatura ödemek zorunda kalacaktı.
Seçim atmosferi ve siyasi destek
Rubio'nun ziyareti, Macaristan'ın 12 Nisan'da yapılacak genel seçimlerine iki aydan az bir süre kala gerçekleşti. Anketler, Orban'ın 2010'dan bu yana en ciddi muhalefet hareketiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Trump'ın geçtiğimiz günlerde sosyal medyadan Orban'ı açıkça desteklediğini duyurması ve "gerçekten güçlü bir lider" olarak nitelendirmesi, bu ziyaretin siyasi önemini artırdı.
Rubio basın toplantısında doğrudan seçimlere müdahale eden bir yorumdan kaçınsa da, Orban ile Trump arasındaki yakın ilişkinin iki ülke için faydalı olduğunu yineledi.